6,7 milyon BIST yatırımcısı son bir ayda 5,3 trilyon liradan fazla kaybetti

İBRAHİM EKİNCİ

Ekonomide gündemin ilk sırasında fon skandalı var. Konu sadece fon yatırımcılarını ilgilendirmiyor. En başta borsa yatırımcısı büyük kayıp yaşadı. Bloomberg’e göre fon krizi borsadan 100 milyar dolar sildi. İktisatçı Mahfi Eğilmez’in hesaplamasına göre 6,7 milyon BIST yatırımcısı son bir ayda 5,3 trilyon liradan fazla kaybetti.

Skandalın yankıları devam ediyor. En son MSCI’ın kararı ile Türkiye piyasaları bir kez daha global ölçekte gündeme geldi. MSCI’ın açıklamaları Türkiye’de borsa ve fon piyasası için yatırımcı güvenini ciddi şekilde aşındıran bir tablo ortaya çıkardı. BIST’te işlem hacmi 100 milyarın altına geriledi. Ekonomi gazetesinin hesaplamalarına göre 16 Eylül’de 262 milyar 401,9 milyon lira olan işlem hacmi geçen haftanın ilk işlem günü 81,5 milyar liraya geriledi. Bu yılın en düşük seviyeleri demek.

AKP, tasfiyesi ile ilgili bir kanun teklifi sundu. Komisyonda kabul edilen teklifin bu hafta Meclis’e gelmesi bekleniyor. Yeni Parti Grup Başkanı Murat Emir, teklifi 4 maddede eleştirdi:

“1. Kanun teklifi genel bir düzenleme değil, 17 Eylül’de tasfiyesine karar verilen fonları kapsıyor. Sadece bu vurguna özel bir kaçış tüneli. Sırf bu soyguna katılanları kurtarmak için getiriliyor. Kişiye özel.

2. İade yok, vurguncunun keyfine bağlı aklanma yolu açılıyor. Teklif, haksız kazancı geri ver bile demiyor. SPK Kanunu, 2 kat ödemede etkin pişmanlık öngörürken teklifte sarayın takdir edeceği bir ödeme ile aklanma yolu açılıyor.

3. Fon yöneticilerinin fahiş primlerine dokunulmuyor.

4. 1 milyona kadar ödenecek söylemi teklif ile çöküyor. Kanuna göre ara ödeme fonun bir önceki günkü değerini aşamayacak. Ancak bu fonların değeri eridi.”

PİYASALAR

BORSA: BIST 100 endeksi, hafta boyunca 11.653,38 ile 12.291,17 puan arasında hareket etti. Endeks, önceki haftanın kapanışına göre yüzde 4,44 gerileyerek 11.721,72 puandan haftayı kapattı ve yılbaşı seviyelerine geri dönmüş oldu.

Ne olur? Borsa fon skandalının baskısı altında. Taban taban giden hisse sayısının azalması toparlanma işareti olarak değerlendirilmişti ancak MSCI’ın bildirimi sonrası yeniden derin düşüş oldu. Tablonun sıkıntılı seyretmesi muhtemeldir. Fon skandalında anormal yükselişlerle gündeme gelen hisselerde tavan seviye yükselişler yeni bir tartışma yarattı. Gündoğdu Gıda, Hedef Holding ve Odin Teknoloji hisselerindeki hareket, "Yapay fiyat oluşumu sağlamaya dönük örtük çabalar devam mı ediyor?" sorusunu akla getirdi.

ALTIN: Kapalıçarşı’da 24 ayar külçe altının gram satış fiyatı haftalık bazda yüzde 0,05 yükselerek 6 bin 648 liraya ulaştı. Cumhuriyet altını yüzde 0,04 artışla 43 bin 327 liradan satıldı. Geçen haftayı 10 bin 883 liradan tamamlayan çeyrek altın ise yüzde 0,04 değer kazanarak 10 bin 887 liraya çıktı.

Ne olur? Hafta başında kısmen toparlanma izlenirken hafta ortasında ABD enflasyon verilerinin beklentilerin üstünde gelmesi ve Fed’den bir yerine iki faiz artırımı beklentisinin artması sonrası sert düşüş oldu. Ons, 4.070 dolar seviyelerine kadar geriledikten sonra ABD tahvil faizlerinin gevşemesi, doların değer kaybı sonrası tekrar toparlandı ve 4.200 dolara yeniden yaklaştı. Cumartesi günü öğlen saatlerinde 4.160 dolar seviyesindeydi. Altında uzun vadeli beklentiler yükseliş öngörüyor. Bazı yatırım kuruluşları 2027 için 5 bin dolar üstü tahminleri açıkladı.

DÖVİZ: Döviz piyasasında da haftalık bazda artış yaşandı. ABD doları yüzde 0,37 değer kazanarak 49,5270 liraya yükselirken avro yüzde 0,93 artışla 55,7610 liraya ulaştı.

Ne olur? Ekonomist İris Cibre’nin hesabına göre, kur artış hızı aylık yüzde 1.63 ortalamadan aylık yüzde 1.82’ye çıkarılmış durumda. Bloomberg’in haberinde, Karahan’ın Hong Kong’da yabancılara sunumunda bunun işaretini verdiğine işaret edilerek, "Kurdaki artış hızlanacak" denildi. Ancak bu “hızlanacak” haberi, kontrollü kur rejiminde sınırlı bir gevşeme olacağına işaret ediyor. Aşırı yükselişlere izin verileceğine yorulmamalı. Dövizde reel kayıp tablosunun devamı bekleniyor. Piyasa katılımcıları anketine göre yıl sonu dolar kuru beklentisi 51.55 TL. Önceki ankette 51.57’ydi. Son ankete göre dolar kuru yıllık bazda %20 artış beklentisi yansıtıyor. Bu da enflasyonun oldukça altında bir seviye. Bu arada ABD tahvil faizlerinin %5’in altına gevşemesi de doları kısmen baskılarken euro’da yükselişe yol açtı.

FAİZ: Bankalarda mevduat faizlerinde yarım puan civarında artışlar görüldü. Halen bankasına göre değişmekle birlikte %37–38 civarında yoğunlaşma dikkat çekiyor.

Ne olur? TCMB’den faiz indirim beklentisi var. Fon skandalının yarattığı likidite sıkıntısı da indirimi beklentisini güçlendiriyor. Bununla birlikte mevcut seviyeler yatırımcısını TÜİK enflasyonuna karşı korumaya devam ediyor.

YATIRIM FONLARI: Yatırım fonları haftalık bazda yüzde 1,79, emeklilik fonları yüzde 0,13 değer kaybetti. Yatırım fonları kategorileri arasında en yüksek getiriyi yüzde 0,83 ile para piyasası fonları sağladı.

PİYASA HABERLERİ

MSCI’DAN UYARI GELDİ

Bazı şirketlerle bağlantılı fonlarda koordineli işlem şüphesi ve gerçek halka açıklık oranlarına ilişkin güvensizlikten ötürü endeks değişiklikleri süresiz donduruldu. Endekslere yeni hisse eklenmeyecek, mevcut hisselerin ağırlıklarında güncellemeler yapılmayacak. Haziran 2027’ye kadar ilerleme sağlanmazsa Türkiye gelişmekte olan piyasalar statüsünü kaybedebilir. Bu uyarı ve gelişmeler özellikle yabancı girişleri bakımından önemli. Yabancılar MSCI’ın referansına göre ulusal endekslere yatırım yapıyor.

TMSF'YE 2 MİLYAR LİRALIK İADE

Ekonomi gazetesinin haberine göre; İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı'nın soruşturması kapsamında, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) bünyesinde oluşturulan gönüllü iade hesabına 9 kişi tarafından toplam 2 milyar lirayı aşan ödeme yapıldı. Soruşturmada 302 şüpheli hakkında adli işlem uygulanırken, fon bağlantılı işlemler nedeniyle 31 şirketin hissesi incelemeye alındı. Bu iade tutarı içinde Fatma Betül Sayan Kaya ve eşinin 2 milyarı bulan ödemesinin olup olmadığı bilinmiyor.

FATMA BETÜL SAYAN KAYA LİSTELERDE YOK

Fon dolandırıcılığı olayında birçok liste dolaştı. Bazıları açıklandıktan hemen sonra elemeler oldu. Fatma Betül Sayan Kaya ve eşi listelerde yer almadı. Bazı tedbirler konulduktan hemen sonra geri çekildi. Meclis’te komisyon talebi reddedildi. Sorumlu kurumlardan hiçbir görevden alma olmadı. AKP'nin kanun teklifinde ciddi yaptırımlar yerine vurgun paralarının gönüllü iadesi öngörülmesi, gibi gelişmeler soruşturmaya siyasi müdahale kuşkusunu artırdı ve “ucu nereye giderse gitsin” söyleminin sorgulanmasına yol açtı.

BORSADA 31 ŞİRKET MERCEK ALTINDA

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı ile SPK uzmanlarının, fon bağlantılı işlemler kapsamında 31 şirketin hissesini incelemeye aldığı öğrenildi. İnceleme kapsamındaki hisse kodları şöyle: ALKLC, ANELE, BIGEN, BTCIM, BURCE, BURVA, CELHA, DMRGD, DSTKF, EDATA, GMTAS, GRTHO, GUNDG, HEDEF, IEYHO, INFO, KERVT, KRDMD, KTLEV, KUYAS, MANAS, ODINE, OZATA, OZSUB, PASEU, PEKGY, PRZMA, SELEC, TEHOL, TRHOL ve VSNMD.

HEDEF PORTFÖY FONLARININ TASFİYESİ BAŞLIYOR

SPK, 17 Eylül’de tasfiyesine karar verilen Hedef Portföy’ün kurucusu olduğu fonların tasfiye işlemlerinin başlatılmasına izin verdi. Söz konusu fonların tasfiye işlemlerinin, 30 Eylül 2026 tarihli Kurul kararıyla A1 Capital, Bulls Portföy ve Pardus Portföy Yönetimi A.Ş.'nin kurucusu olduğu fonlar için belirlenen esaslara tabi olmasını kararlaştırdı. 30 Eylül tarihinde SPK, A1, Bulls ve Pardus'un, tasfiye sürecindeki fonlarını atanan Ziraat Bankası yetkilisi ile birlikte tasfiye etmesine karar vermişti.

VİŞNE MADENCİLİK VE IŞIKLAR ENERJİ’DE SUÇ DUYURUSU

SPK, 16 Ekim 2026 tarihli bülteninde Vişne Madencilik Üretim Sanayi ile Işıklar Enerji ve Yapı Holding pay piyasalarındaki işlemlere ilişkin 36 kişi hakkında suç duyurusunda bulunulmasına karar verdi. İlgili kişi ve kurumlara iki yıl işlem yasağı uygulanması ve kişilerin tüm lisanslarının yasak süresince iptal edilmesi de karara bağlandı. İşlem yasağı süresince ilgili kişilerin tüm lisanslarının iptal edilmesine de hükmedildi.

“TAKAS GÜVENCESİ ORTADAN KALKIYOR”

İYİ Partili Erhan Usta, fon skandalının gözden kaçan bir boyutuna işaret etti. Usta, “Temerrüde düşülmeden önce satış emri verilmiş, fiyatı oluşmuş ve yatırımcının alacaklı hâle geldiği işlemleri SPK görmezden geliyor, yok sayıyor! Sermaye Piyasası Kanunu’nun 79. maddesi açık: Sermaye piyasası araçlarının takas talimat ve işlemleri ile ödeme işlemleri geri alınamaz ve iptal edilemez. Takas güvencesini de ortadan kaldırırsanız Türkiye’de piyasalara kim güvenir? Kim parasını getirir? Ne yaptığınızın farkında mısınız? Ülkenin itibarını çocuk oyuncağı mı sanıyorsunuz? Delirdiniz mi” diye sordu.

TERA, SON HAFTAYA KADAR KAYNAK SAĞLAYIP FIRSATÇI ÇIKIŞLARI FİNANSE ETTİ İDDİASI

Fonlarla ilgili kanun teklifinin komisyon görüşmelerinde Takasbank Genel Müdürü Yunus Arıncı’nın açıklamalarına göre TERA, son haftaya kadar elindeki kıymetleri Takasbank’a teminat gösterip piyasadan likidite çekmeye devam etmiş. Uzmanlar, Takasbank'ın buna izin vermesi, fonun, danışıklı çıkanları finanse etmek için kaynak bulmasını sağlamış” yorumunu yaptı. Ekonomist İnan Mutlu, “Fatma Betül Sayan Kaya'nın da 2 milyarın üzerinde rakamı bu şekilde piyasadan çekmiş olması ihtimal dahilinde” dedi.

HALKA ARZ ENDEKSİNDE BÜYÜK ERİME

Tasfiye ve ara ödeme süreci devam eden yatırım fonlarının portföylerindeki bazı şirketler, halka arz endeksinde de yer alıyor. 15 Eylül’den bu yana endekste gerileme yüzde 56'yı geçerken neredeyse 3'te 2 kayıp oldu. 441 bin 947 puandan 193 bin 333'e kadar gerileyen halka arz endeksinde en çok düşen şirket ise Destek Finans Faktoring oldu.

FONLARDAN ÇIKIŞ 625 MİLYARI BULDU

ING Global’in değerlendirmesine göre, ağustos sonundan 6 Ekim’e kadar olan dönemde, işlemleri durdurulan fonlar hariç tutulduğunda, TL cinsinden yatırım fonlarından net 625 milyar TL çıkış gerçekleşti. Dövize bağlı fon varlıklarından da 2,2 milyar dolarlık çıkış yaşandı. Aynı dönemde TL mevduatların ve repo bakiyelerinin artması, dolarizasyonun sınırlı kaldığını gösterdi. Banka, TCMB’nin ekim ve aralık aylarında 100’er baz puanlık faiz indirimi yapmasını bekliyor.

CARİ İŞLEMLER AĞUSTOSTA FAZLA VERDİ

Cari işlemler hesabı ağustosta 4,1 milyar dolarla beklentilerin üzerinde fazla verdi. İlk 8 ayda geçen yıla göre yüzde 60,1 artışla 31,5 milyar dolara yükselen cari açık, yıllıklandırılmış olarak da 42,1 milyar dolara ulaştı. Doğrudan yatırımlarda net 141 milyon dolarlık giriş; portföy yatırımlarında ise 1 milyar dolar net sermaye çıkışı gözlendi.

TCMB REZERVLERİNDE ARTIŞ

Merkez Bankası rezervleri altı haftalık düşüşün ardından geçen haftayı artışla kapattı. QNB ekonomistlerinin hesaplamasına göre toplam rezervler 171,8 milyar dolara yükseldi. Swap hariç net rezerv 6,3 milyar dolar artışla 44 milyar doları aşarken, döviz alım miktarı 5,7 milyar dolar olarak tahmin edildi.

EKONOMİ TAKVİMİ

TCMB faiz kararı

Tarımsal girdi fiyat endeksi

Kısa vadeli dış borç verileri

Merkezi yönetim borç istatistikleri

Uluslararası yatırım pozisyonu verileri

İmalat KKO

İktisadi yönelim ve reel kesim güveni

Tüketici güven endeksi

Kurulan kapanan şirket istatistikleri

Yatırım teşvik istatistikleri

ABD işsizlik verileri

S&P küresel imalat PMI