Piyasalarda yeni haftanın üç riski: İran, Çin ve Rusya

İBRAHİM EKİNCİ

Trump, İran’la yolunda gidiyor gözüken müzakereleri yeniden sabote etti. Karşılıklı ve büyük çaplı saldırılarla savaş yeniden dönülüyor korkusu oluştu. Petrol fiyatları yükseldi, altın geriledi. Bu konudaki belirsizlik sürüyor. Katar’ın devreye girdiği ve yeniden çatışmasızlığa dönülebileceği haberleri var.

Diğer yandan dünyada enflasyon korkularını depreştiren iki başka önemli gelişme daha oldu. Dünyanın üretim üssü Çin’de enerji ve hammadde maliyetleri, fabrika çıkış fiyatlarını son dört yılın zirvesine taşıdı. Haziranda üretici fiyat endeks yıllık yüzde 4,1 artarak Temmuz 2022'den bu yana en yüksek seviyeye ulaştı uzmanlar, Çin'deki fabrika çıkış fiyatlarındaki yükselişin birçok sektörde dünya genelinde yen bir maliyet ve enflasyon dalgası yaratabileceğini belirtiyor.

Diğer önemli gelişme ise Rusya’nın dizel ihracatına yasak getirmesi oldu. Rusya'nın altyapı hasarı nedeniyle ihracatı yasaklaması Akdeniz'deki dizel arzını daralttı. Moskova'nın ihracat yasağı uygulamaya başlaması piyasada fiyat yükseliş beklentisini körüklüyor Rusya, dizelde Türkiye için önemli tedarikçi durumunda.

Bu hafta ABD enflasyon verileri açıklanacak. Bu veri Fed’in faiz kararı için önemli. Altın ve diğer değerli metallerin yönünü de bir ölçüde bu gelişme belirleyecek. Ayrıca Fed Başkanı Warsh, ABD Senatosu ve Temsilciler Meclisi’nde soruları yanıtlayacak. Geçtiğimiz hafta Portekiz’den verdiği güvercin mesajları piyasayı etkilemişti.

PİYASA

BORSA: Borsa İstanbul'da işlem gören hisse senetleri haftalık bazda ortalama yüzde 0,67 değer kazandı. BIST 100 endeksi, en düşük 14.053,48 puanı ve en yüksek 14.629,66 puanı gördükten sonra haftayı, önceki hafta kapanışının yüzde 0,67 altında 14.321,19 puandan tamamladı. Ons altın %1,5 kayıp yaşadı. Cuma günü akşam saatleri itibariyle 4.102 dolardı.

Ne olur? Borsa geçen hafta NATO toplantılarındaki iyimserlik ve en önemlisi de S-400’ler konusunda anlaşmanın yakın olduğu haberlerinden destek aldı. Eğer anlaşma kesin şekilde açıklanırsa bu hafta için de borsaya olumlu haber olur.ALTIN:

Altının gram fiyatı yüzde 0,99 değer kaybetti. Kapalıçarşı'da işlem gören 24 ayar külçe altının gram satış fiyatı bu hafta yüzde 0,99 azalışla 6 bin 205 liraya indi. Cumhuriyet altınının satış fiyatı yüzde 3,90 düşüşle 40 bin 590 liraya indi. Geçen hafta sonu 10 bin 497 lira olan çeyrek altının satış fiyatı yüzde 3,02 azalışla 10 bin 180 liraya geriledi.

Ne olur? Ons Altın, İran savaşı sonrası müzakerelerin başlaması, Fed Başkanı Warsh’ın enflasyon endişelerinin azaldığına ilişkin açıklamaları sonrası 4.200’e doğru hareketlendi ancak, tekrar çatışmaya dönülmesi üzerine değer kaybı başladı. Bu hafta gözler ABD enflasyon verileri ve Fed Başkanı’nın Kongre’deki açıklamalarında olacak. ABD enflasyon verisi düşüş gösterirse faiz artırımı gelmeyecek beklentisi altına yarayabilir.DÖVİZ: ​​​​​​​

Bu hafta ABD doları yüzde 0,39 artarak 46,9860 liraya çıktı. Euro yüzde 0,23 yükselişle 53,6940 liraya çıktı.

Ne olur? Ekonomi yönetimi kurlarda baskıyı azalttı. TÜİK’in yatırım araçlarının getirileri ile ilgili verisine göre dolar dolar geçen ay yatırımcısını enflasyondan korudu, getiri de sağladı. Bu politikanın bir süre daha devam etmesi bekleniyor.

FAİZ: ​​​​​​​

3 ay vadeli TL mevduatın ağırlıklı ortalama bileşik getirisi %48,95 seviyesinde. Bankalarda 3 ay vadeli mevduatın basit faizi ağırlıkla yüzde 40’ın üzerinde.

Ne olur? Merkez Bankası Başkanı Karahan’ın son açıklamaları faiz politikasında sıkılığın bir süre daha devam edeceğine yoruldu. PPK’nın önümüzdeki toplantısında da pas geçme olasılığı yüksek. O taraftan artırım gelmeyecek. Bankalarda da bir iki puan gevşeme oldu. Bununla birlikte mevcut faiz düzeyi de yatırımcısını enflasyondan koruyabiliyor.

YATIRIM FONLARI: Yatırım fonları bu hafta yüzde 0,61 değer kaybetti. Emeklilik fonları yüzde 0,69 değer kaybetti. Kategorilerine göre bakıldığında, yatırım fonları arasında en çok kazandıran yüzde 1,20 ile "Kıymetli Maden Fonları" oldu.

PİYASA HABERLERİ

REZERVLER 160 MİLYAR DOLARA ÇIKTI

Merkez Bankası’nın toplam rezervleri 3 Temmuz’la biten haftada 10,5 milyar dolar artış kaydederek 159,7 milyar dolara yükseldi. Net rezervler 9,7 milyar dolara yakın artışla 55 milyar dolara, swap hariç net rezervler de 40 milyar dolara yükseldi.

MSCI’DAN SONRA BİR UYARI DAHA

Borsa İstanbul’daki mantıksız fiyatlamalar küresel endeks sağlayıcısı MSCI’nın gündeminde. Kuruluşun üç uyarısının ardından bir uyarı da diğer küresel endeks sağlayıcısı S&P Dow Jones Indices’ten geldi. S&P Dow Jones piyasa erişilebilirliği konusundaki zorluklar ve hisse senedi sahipliği şeffaflığına ilişkin yapısal endişeler nedeniyle Türkiye'yi gelişmekte olan piyasa statüsünden sınır piyasa statüsüne düşürülme riskiyle karşı karşıya olan ülkeler listesine ekledi.

GEÇEN AYIN EN ÇOK KAZANDIRANI DİBS’LER OLDU

TÜİK verilerine göre haziranda en yüksek reel getiri, yurt içi üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE) ile indirgendiğinde yüzde 1,60, tüketici fiyat endeksi (TÜFE) ile indirgendiğinde ise yüzde 2,42 oranlarıyla DİBS'te gerçekleşti. Mevduat ve dolar da yatırımcısına reel getiri sağladı. Avro ve borsa kaybettirdi. En yüksek kayıp yüzde %6,64‘le külçe altında oldu.

3 TRİLYON DOLAR JAPON PARASINDA YÖN BELİRSİZLİĞİ

Dünyanın en büyük sermaye ihracatçısı Japonya’da 30 yılın zirvesine çıkan tahvil faizleri, 3 trilyon dolarlık Japon sermayesinin yön değiştirebileceği endişesi yarattı. Ülkedeki yüksek faizlerin küresel tahvil, hisse senedi ve emtia piyasalarında yeniden fiyatlama dalgasını tetikleyebileceği uyarısı yapılıyor.

YÜZDE 900 DEĞER KAZANDI

Borsa İstanbul’da rekor sıçrama yapan hisseler listesine Destek Finans Faktoring de katıldı. Borsada işlem görmeye başladığı Şubat 2025’ten bu yana Tera Portföy Birinci Serbest Fonu TLY portföyündeki yoğun hisselerden biri olan Destek Finans Faktoring hisseleri, yıllık bazda %900’ün üzerinde artış gösterdi. Borsa çevrelerinde tartışma konularından biri de bu.

SERBEST FONLARA DÜZENLEME

Yatırım fonları düzenlemesinin bu ay içinde devreye alınması bekleniyor. Düzenleme, bir fon içine alınabilecek şirket hisselerine sınırlama getiriyor. Böylece fonların biri iki hisseye odaklanıp hisse alım satımı ile aşırı oynaklık yaratmaları ve fon değerlerinde aşırı yükselmeler yaratmalarının önüne geçilmesi amaçlanıyor.

REEL EFEKTİF DÖVİZ KURUNDA ARTIŞ

TCMB, Reel Efektif Döviz Kuru Gelişmelerini yayımladı. Buna göre, TÜFE bazlı Reel Efektif Döviz Kuru (REK) endeksi, haziran ayında bir önceki aya göre 0,80 puan azalarak 104,90 olarak gerçekleşti. Önceki ay endeks 105,70 değerini almıştı. Türk lirası karşısında, bir önceki aya göre ABD doları ortalama yüzde 1,81, Euro ortalama yüzde 0,42 değer kazandı.

EMTİA PİYASALARINDA GERİLEME

Jeopolitik risklerin azalması ve ABD dolarında güçlenme eğilimi, üçüncü çeyrekte emtia piyasalarında aşağı yönlü beklentileri öne çıkarıyor. 19 emtiadan oluşan ve küresel emtia enflasyonunun öncü göstergelerinden biri kabul edilen CRB Endeks son bir ayda yüzde 8, enerji ağırlıklı GSCI Endeksi ise yüzde 14 geriledi.

TRUMP’IN ADINI TAŞIYAN KRİPTO PARADA ÇÖKÜŞ

ABD Başkanı Trump’ın ismini ve markasını taşıyan dijital varlıklar, kripto para piyasalarında tarihi bir çöküşe imza attı. Kripto analiz şirketi Nansen tarafından yayımlanan son veriler, haziran sonu itibarıyla $TRUMP memecoinine yatırım yapan 988.905 yatırımcının milyarlarca dolarlık zararla karşı karşıya kaldığını gösterdi. Her üç yatırımcıdan ikisi zararda. Yatırımcıların toplam kaybı 3,81 milyar dolara ulaştı.

HAFTANIN TAKVİMİ

Ticaret satış hacmi

Ciro endeksi

Ödemeler dengesi istatistikleri

Tarım ÜFE, Hizmet ÜFE, İnşaat ÜFE

Merkezi Yönetim bütçesi

Konut satış istatistikleri

Konut fiyat endeksi

Kurulan kapanan şirketler

Kısa vadeli borç istatistikleri

Çin dış ticaret verileri

Çin çeyreklik büyüme oranı

ABD çekirdek enflasyon

ABD enflasyon

ABD ilk işsizlik başvuruları