Savaştan bu yana beklentiler en az 10 kez trend değiştirdi

İBRAHİM EKİNCİ

NELER OLDU?

Petrol, yeni saldırılarla yeniden yükseldi

İsrail’in pazar günü Lübnan’a yönelik yeni saldırılar düzenlemesi, petrol piyasalarında tansiyonu artırdı. Ateşkese rağmen gelen saldırılar, bölgede çatışmanın yeniden büyüyebileceği endişesini güçlendirdi. ABD ham petrol vadeli işlemleri yüzde 2,32 artışla 92,64 dolara, Brent petrol ise yüzde 2,5 yükselişle 95,42 dolara çıktı.

Bankacılıkta kâr büyüdü, sorunlu alacak satışları hızlandı

BDDK verilerine göre bankacılık sektörünün aktif büyüklüğü nisan sonu itibarıyla 50,4 trilyon liraya ulaştı. Sektörün ocak-nisan dönemindeki net kârı 363,6 milyar lira oldu. Aynı dönemde takipteki alacak satışları da hızlandı; yılın ilk beş ayında geçen yılın ilk yarısının yüzde 66,8 fazlası kadar takipteki alacak satışı yapıldı.

Kamu tasarrufu yatırımlardan çıktı

Dezenflasyon programında kamu harcamalarını kısma hedefi sürerken, ocak-nisan döneminde yatırım harcamaları başlangıç ödeneğinin yalnızca yüzde 14,5’inde kaldı. Buna karşılık faiz giderlerinde yıl hedefinin yüzde 41,3’ü şimdiden harcandı. Gelir ve toplam harcama tarafında gerçekleşme oranı yüzde 31,3 oldu.

• Cumhurbaşkanı Erdoğan, 3. Dünya İslam Ekonomi Zirvesi’nde faiz sistemini eleştirdi; “Faizin olduğu yerde bereket olmaz” dedi.
• Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, ilaç, tıbbi cihaz, biyoteknoloji ve sürdürülebilir yaşam teknolojileri dahil yüzlerce ürüne destek verileceğini açıkladı.
• Karma işletmelerde KDV uygulamaları yeni vergi riski yarattı; yapay zekâ destekli denetimlerle geçmişe dönük cezalar gündeme geldi.
• Türkiye’nin Azerbaycan’dan 15 yıl boyunca toplam 33 milyar metreküp doğalgaz almasını öngören anlaşma Bakü’de imzalandı.
• Düşük gelirli ailelere yönelik “Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi” için hazırlıklar hızlandı; uygulamanın 2027’de başlaması planlanıyor.
• Tekstil ve hazır giyimde daralma sürüyor; yılın ilk üç ayında 12 bini aşkın çalışan işini kaybetti, 1.040 şirket kapandı.
• TMO, 2026 hububat alım fiyatlarını açıkladı; makarnalık ve ekmeklik buğdayda ton başına fiyat 16 bin 500 lira oldu.
• Bakü-Tiflis-Kars Demir Yolu tam kapasiteyle işletmeye alındı.
• İSO Başkanı Erdal Bahçıvan, “al-kullan-at” tüketim anlayışının küresel ekonomiye yıllık maliyetinin 25,4 trilyon euroya ulaştığını söyledi.
• Mayıs ayında ihracat yüzde 9,3, ithalat yüzde 10,7 geriledi; düşüşte uzun bayram tatilinin takvim etkisi öne çıktı.
• Varlık Barışı düzenlemesi Resmi Gazete’de yayımlandı; yurt dışındaki varlıkların 31 Temmuz’a kadar bildirilmesi öngörülüyor.
• Mayısta fiyatı en çok artan ürün yüzde 44 ile soğan oldu; üretici-market fiyat farkında ilk sırayı yüzde 388 ile elma aldı.
• TOBB kaynakları ve KGF kefaletiyle üçüncü Nefes Kredisi devreye giriyor; reel sektöre 25 milyar liralık kaynak aktarılması planlanıyor.

GÖSTERGELER

• Nisan ayında işsizlik oranı yüzde 8,2’ye yükseldi; geniş tanımlı işsizlik yüzde 30,1’e geriledi. İstihdam 398 bin kişi arttı. (TÜİK)
• Türkiye İmalat PMI mayısta 49,8’e yükselerek 50 eşik değerine yaklaştı. Endeks, faaliyet koşullarındaki bozulmanın yavaşladığına işaret etti. (İSO)
• İstanbul’da mayıs ayı tüketici enflasyonu yüzde 1,53, yıllık artış yüzde 36,77 oldu. En yüksek artış lokanta ve oteller grubunda görüldü. (İTO)
• Mayıs enflasyonu aylık yüzde 1,71, yıllık yüzde 32,61 açıklandı. Beş aylık enflasyon yüzde 16,61’e ulaştı. ENAG yıllık enflasyonu yüzde 53,13 olarak duyurdu. (TÜİK / ENAG)
• Reel sektörün net döviz pozisyon açığı martta 6,4 milyar dolar azalarak 194,2 milyar dolara geriledi. (TCMB)
• Dört kişilik bir ailenin açlık sınırı 35 bin 174 liraya, yoksulluk sınırı 114 bin 576 liraya çıktı. (TÜRK-İŞ)
• Otomobil ve hafif ticari araç pazarı mayısta yıllık bazda yüzde 22,5 daraldı. Otomobil satışları yüzde 23,2 düştü. (ODMD)
• Sinema seyircisi 2025’te yüzde 15 azalarak 27,7 milyon kişiye geriledi. (TÜİK)
• Hizmet üretici fiyatları nisanda aylık yüzde 3,23, yıllık yüzde 34,62 arttı. En yüksek yıllık artış ulaştırma ve depolamada görüldü. (TÜİK)
• En yoksul yüzde 20’nin harcamalarının yüzde 68’i konut-kira ve gıdaya gitti. Konut-kira harcamalarının payı belirgin biçimde yükseldi. (TÜİK)

DÜNYA EKONOMİSİ

ABD istihdam verisi beklentileri aştı

ABD’de tarım dışı istihdam mayısta 172 bin kişi arttı. Piyasa beklentisi 85 bin kişiydi. İşsizlik oranı yüzde 4,3’te sabit kalırken, işsiz sayısı 66 bin azalarak 7 milyon 307 bine geriledi. Güçlü veri, ABD ekonomisinin hâlâ dirençli olduğuna işaret etti.

Çin, Fas’ı otomotiv ve batarya üretim üssüne dönüştürüyor

Çinli şirketlerin Fas’a dönük yatırımları hızlandı. Tanca yakınlarındaki Muhammed VI Tanger Teknoloji Şehri’nde lastik, anot malzemesi ve fren üretimi alanlarında yeni tesisler devreye giriyor. Bu yatırımlar, Fas’ı Avrupa’ya yakın yeni bir otomotiv ve batarya üretim merkezi haline getiriyor.

Hürmüz krizi petrolün ötesine yayıldı

Hürmüz Boğazı’ndaki gemi geçişlerinin savaş öncesine göre yüzde 90’dan fazla gerilediği belirtiliyor. Kriz yalnızca petrol ve LNG ticaretini değil, gübre, metal ve madencilik hammaddeleri akışını da etkiliyor. Tanker taşımacılığı hacimlerinde düşüş, küresel arz zincirinde yeni maliyet baskıları yaratıyor.

• Deniz üzerindeki petrol stokları yılbaşındaki 1,24 milyar varilden nisanda 1,07 milyar varile geriledi.
• Ortadoğu kaynaklı gübre sevkiyatında aksamalar tarlaya yansımaya başladı; 40’tan fazla gemide 2 milyon tonun üzerinde gübre yükü bekliyor.
• Elon Musk’ın serveti mayısta 53 milyar dolar artarak 835 milyar dolara çıktı; Larry Ellison ve Michael Dell de servetini hızla artıran isimler arasında yer aldı.
• ABD Temsilciler Meclisi, Trump’ın İran’a karşı savaşı sürdürmesini engellemeye yönelik tasarıyı 208’e karşı 215 oyla kabul etti.
• SpaceX’in halka arz planı gerçekleşirse şirket değerinin 1,77 trilyon dolara ulaşması ve Elon Musk’ın servetinin 1,1 trilyon doları aşması bekleniyor.

ŞİRKETLER

Broadcom bilançosu teknoloji hisselerini aşağı çekti

Broadcom’un gelir tahmini ve çip satışlarına ilişkin görünümü beklentilerin altında kaldı. Şirket hisseleri haftayı yüzde 5,9 kayıpla tamamladı. Bu gelişme teknoloji hisselerindeki sert yükselişi durdururken Nasdaq haftalık bazda yüzde 4,68 geriledi.

Google ile SpaceX arasında dev bulut anlaşması

SpaceX, Google’a bilgi işlem kapasitesi sağlayacağı yeni bir bulut hizmetleri anlaşması imzaladı. Anlaşma kapsamında yaklaşık 110 bin Nvidia GPU’nun yanı sıra CPU, bellek ve diğer bileşenler kullanılacak. Google’ın Ekim 2026-Haziran 2029 döneminde SpaceX’e aylık 920 milyon dolar ödeme yapacağı belirtildi.

SoftBank yapay zekâ yatırımıyla Toyota’yı geçti

SoftBank, Fransa’da yapay zekâ veri merkezleri kurmak için 75 milyar euroluk yatırım planı açıkladı. Bu açıklamanın ardından şirketin piyasa değeri 48,8 trilyon yene yükseldi ve SoftBank, Toyota’yı geçerek Japonya’nın en değerli şirketi oldu.

• Anthropic, yapay zekâ sistemlerinin gelecekte kendi haleflerini geliştirebilecek seviyeye ulaşabileceği uyarısında bulundu.
• TCMB, Parolapara Elektronik Para ve Ödeme Hizmetleri A.Ş.’nin faaliyet iznini iptal etti.
• İsviçre merkezli Glencore, Türkiye hurda pazarına girdi; sevkiyatların ilerleyen dönemde büyümesi bekleniyor.
• Teradata, 2026 yılı için planlanan çalışan maaş zamlarını iptal ederek bütçeyi yapay zekâ yatırımlarına yönlendireceğini duyurdu.
• Meta, Snap, Cisco ve Salesforce gibi şirketlerde de yapay zekâ yatırımları gerekçe gösterilerek işe alımların yavaşlatılması ve maliyet azaltımı öne çıkıyor.