Şeffaflık ve kararlılık gelmeden güven dönmeyecek

İBRAHİM EKİNCİ

Hükümetin fon vurgunu ile ilgili adımlarına; siyasi isimlerin korunduğu, eşitsiz uygulamalar yapıldığı eleştirileri getiriliyor. Fatma Betül Sayan Kaya ile aynı işlemi yapan kişilerin ne isimleri açıklandı ne de bir hukuki işlem yapıldı. TMSF’deki iade hesabına para yatıranlarla ilgili herhangi bir hukuki işlem yapılmadı. Adalet Bakanı Gürlek’in sorumlu olarak işaret ettiği 214 kişilik liste açıklanmadı. Görevden almalarda gecikme olduğu izlenimi var. En önemli sorumlu mevkideki bazı isimlerin iki aydır hala yerini koruması da tartışma yaratıyor. Soruşturmada şeffaflık ve kararlılık; yine tevessül edebileceklerin cesaretini kıracağından, siyasi koruma ve bürokraside kayrılma beklentisini yok edeceğinden kaybolan güvenin dönmesi için anahtar niteliğinde.

Vurgunun piyasa etkileri yatışmadı. 20’ye yakın şirket temerrüde düştü. Bankacılık sektöründe takipteki alacaklar oranı artıyor. Kamu borçlanma faizlerinde artış dikkat çekiyor. 10 yıllık tahvil faizi yüzde 36’ya çıktı. Talepte sert daralma var. Eylülde, genel kredi kartı harcamalarındaki yıllık reel değişim yüzde 4.4'e, hane halkının kart harcamalarındaki yıllık değişimi yüzde 2'ye yavaşladı. Bu durum enflasyon konusunda yardımcı olacak ancak bir yandan da büyümeyi baskılayacak gibi görünüyor.

TCMB, enflasyon raporunda 2026 yılsonu enflasyon tahmini yüzde 28’den 29,5’e çıkarılırken, yüzde 25 ara hedefi değiştirilmedi. 2027 için ara hedef yüzde 15’ten 21’e, 2028 için yüzde 9’dan 13,5’e yükseltildi. Böylece tek haneli enflasyon hedefi yüzde 9’la 2029’a ötelenmiş oldu.

Bu hafta dışarıda teknoloji şirketleriyle ilgili gelişmeler, ABD Merkez Bankası'na (Fed) ilişkin beklentiler ve jeopolitik gelişmeler, küresel piyasaların yönü üzerinde belirleyici olacak.

PİYASALAR

EKİMDE SADECE MEVDUATTA KAZANDIRDI

TÜİK verilerine göre, ekimde aylık en yüksek reel getiri, yurt içi üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE) ile indirgendiğinde yüzde 1,31, tüketici fiyat endeksi (TÜFE) ile indirgendiğinde ise yüzde 0,39 ile mevduat faizinde (brüt) görüldü. TÜFE ile indirgendiğinde DİBS yüzde 0,01, dolar yüzde 0,95, avro yüzde 3,53, külçe altın yüzde 5,57 ve BIST 100 endeksi yüzde 15,31 oranlarında yatırımcısının kayba uğramasına yol açtı.

BIST: BIST 100 endeksi, en düşük 11.521,40 puanı ve en yüksek 11.842,82 puanı gördükten sonra haftayı önceki hafta kapanışına göre yüzde 3,14 artarak 11.842,82 puandan tamamladı.

NE OLUR? Borsa fon vurgununun baskısı altında. Aşırı oynaklık, endeks sağlayıcılarının düzenlemeleri, fon tasfiyesi ile ilgili önlemler, şirketlerin geri alımları gibi çok yönlü gelişmelerin etkisiyle yol alacak. Yatırımcı açısından hisse bazında fırsatlar olabilir ancak finansal okur yazarlığı yeterli olmayan yatırımcının ortamın biraz daha durulmasını beklemesi faydalı olur.

ALTIN: Kapalıçarşı'da işlem gören 24 ayar külçe altının gram satış fiyatı bu hafta yüzde 3,53 düşüşle 6 bin 290 liraya geriledi. Cumhuriyet altınının satış fiyatı da yüzde 3,45 düşüşle 41 bin 448 liraya geriledi. Geçen hafta sonu 10 bin 750 lira olan çeyrek altının satış fiyatı yüzde 3,20 düşüşle 10 bin 406 liraya geriledi.

NE OLUR? ABD'de açıklanan enflasyon verisinin beklentilerin üzerinde gelmesi, Fed'e ilişkin tahminler, artan enerji maliyetleri ve Fed üyelerinin şahin açıklamalarıyla faizlerin uzun süre yüksek kalacağı beklentisi, doları ve tahvil getirilerini desteklerken altın üzerindeki satış baskısını artırdı. Daha önce Fed’in yüzde 0,25 faiz artıracağı beklentisi varken, enflasyon rakamları sonrası yüzde 0,50 puan artışı da potaya girince altın fiyatları düştü. ABD'li yatırım bankası Goldman Sachs, ons altının 2027 yıl sonu fiyat beklentisini 4 bin 800 dolardan 4 bin 650 dolara indirdi. ABD Merkez Bankası'nın (Fed) faiz artırımlarına devam edeceği beklentisiyle yapılan revizyona rağmen banka, mevcut fiyatlara kıyasla altın için yüzde 16 yükseliş potansiyeli öngörüyor. Diğer yandan altın talebi devam ediyor. Orta ve uzun vadede fiyat tahminleri genelde yukarı yönlü.

DÖVİZ: ABD doları yüzde 0,42 artışla 50,3690 liraya çıktı. Euro yüzde 0,38 düşüşle 55,7140 liraya geriledi.

NE OLUR? TCMB Piyasa Katılımcıları Anketi’nde katılımcıların cari yıl sonu dolar/TL kuru beklentisi, önceki anket dönemindeki 51,55 TL seviyesinden 51,61 TL'ye çıktı. 12 ay sonrası döviz kuru beklentisi de 59,26 TL'den 60,77 TL'ye yükseldi. Eğer bir şok gelişme yaşanmazsa ekonomi yönetimi dövizi bu civarda tutma eğiliminde. Dövizde aylık artışlar yüzde 1,9’a geldi. Aylık enflasyon bu rakamın altına geldikçe döviz yatırımcısı da yatırımını enflasyona karşı koruyabilir.

FAİZ: TCMB’nin açıkladığı 3 ay vadeli TL mevduatın bileşik faizi yüzde 42,47’de. Bankalar aynı vadede mevduata ağırlıkla yüzde 36-37 civarında faiz veriyor. Yüzde 40 üstü faiz veren bankalar da var, yüzde 33 – 34 faiz veren de var. 6 Kasım itibariyle ihtiyaç kredisi faizi yüzde 59,20, Kredili mevduat hesabı (KMH dâhil) faizi yüzde 62,29, Taşıt kredisi faiz 39,16, Konut kredisi faizi yüzde 41,33, Ticari kredi faizi yüzde 53,07, Ortalama tüketici kredisi faizi yüzde 57,79 seviyesinde.

NE OLUR? Petrol fiyatlarında düşüş var. Enerji kaynaklı enflasyon beklentileri yatışıyor. İçerde ise fon vurgunu kaynaklı baskılarla tüketimde yavaşlama var. Bu tablo önümüzdeki PPK toplantısında TCMB’ye faiz indirimi için alan açıyor. Faizlerde ana eğilim düşüş yönünde görünüyor. Mevcut seviyeleri tasarrufçusunu hala TÜİK enflasyonuna karşı koruyabiliyor.

YATIRIM FONLARI: Yatırım fonları bu hafta yüzde 0,70 değer kazandı. Emeklilik fonları yüzde 1,05 değer kazandı. Kategorilerine göre bakıldığında, yatırım fonları arasında en çok kazandıran yüzde 2,62 ile “Hisse Senedi Fonları” oldu.

PİYASA HABERLERİ

50 ŞİRKETİN NOTUNDA İNDİRİM

Fon krizi ve artçıları 50 şirketin notunu düşürdü. Yatırım fonlarındaki manipülasyonun tetiklediği likidite krizi, yüksek borçluluk ve finansmana erişim sorunları yaşayan şirketlerin kırılganlığını artırdı. Borsa İstanbul’daki şirketlerin büyük bölümüne kredi derecelendirme hizmeti veren JCR Avrasya, 16 Eylül’den bu yana 50 şirketin notunu düşürdü. JCR, fon skandalı sonrası batan bazı şirketlere yatırım yapılabilir notu verdiği gerekçesiyle eleştirilmişti.

120 TUTUKLU, 40 FİRARI, 262 ADLİ KONTROL

Adalet Bakanı Akın Gürlek “Fon soruşturmalarında yurt dışına çıkarıldığı değerlendirilen varlıkların da izi sürülüyor” dedi. Plan Bütçe’de konuşan Gürlek, fon soruşturması kapsamında, “120 kişi tutuklu olup 262 kişi hakkında adli kontrol tedbiri uygulanmaktadır. Firari 40 şüpheli hakkında yakalama kararı çıkarılmıştır” dedi.

GÖREVDEN ALMA VE TUTUKLAMALAR DEVAM EDİYOR

BDDK Başkanı Şahap Kavcıoğlu, görevinden affını istemesi sonrası görevinden alındı. BDDK Başkan Yardımcısı Muhammet Erişen ile Adil Katılım Bankası Genel Müdürü Murat Yönaç tutuklandı. SPK Başkanvekili Enver Usca, BDDK Uygulama 4. Daire Başkanı Mustafa Alper Taş, eski SPK Piyasa Gözetim ve Denetim Daire Başkanı Ercan Urkan, Tera Holding İdari İşler Direktörü Ümit Sincanlı, BDDK daire başkanlarından Bilal Soysal tutuklandı.

TÜRKİYE SİGORTA FON KAZANCINI TMSF'YE İADE ETTİ

Türkiye Sigorta, tasfiye sürecindeki yatırım fonlarından geçmişte elde ettiği kazancın enflasyondan arındırılmış 1 milyar 599 milyon 887 bin 908 TL'lik kısmını gönüllü olarak Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna (TMSF) iade ettiğini açıkladı. Açıklamada, şirketin 30 Eylül 2026 itibarıyla tasfiyeye konu fonlarda herhangi bir bakiyesinin bulunmadığı hatırlatıldı. Ancak 2025 yılını da kapsayacak şekilde genişletilen iç denetimlerde, şirketin geçmişte söz konusu fonların bir kısmına yatırım yaptığı ve bu yatırımlardan kazanç sağladığı belirlendi.

TASFİYELERDE 161 MİLYAR LİRALIK ÖDEME YAPILDI

Olağanüstü tasfiyeye konu fonlardaki ilk ara ödemeler 30 Ekim 2026 tarihi itibarıyla fon sahiplerinin hesaplarına yatırılmaya başlandı. Tasfiye sürecindeki 119 fon için yatırımcılara 161 milyar liralık ödeme yapıldı. 444.893 tekil yatırımcılardan, 333.493 tekil yatırımcı, ara ödeme olarak net yatırım tutarının tamamını almıştır. Haksız ve fahiş kazanç elde ettiği tespit edilenler ara ödeme kapsamı dışında bırakılmıştır.

FON KAZANÇLARININ İADESİNE YENİ DÜZENLEME

SPK, haftalık bülteninde tasfiye kapsamındaki yatırım fonlarına ilişkin isteğe bağlı iade ödemeleri hakkında yeni bir karar yayımladı. Hisse fiyatını etkileyebilecek ödemeler açıklanacak. Halka açık şirketler, isteğe bağlı iade ödemeleri hakkında genel kurul toplantılarında ayrı bir gündem maddesiyle pay sahiplerini bilgilendirecek. Ödemeler finansal tablolarda gösterilecek.

ÖST’LERDE TEMERRÜT TOPLAMI 24 MİLYAR’I BULDU

En son Peker GYO, 7.5 milyar liralık kira sertifikasında temerrüde düştü ve 14 Kasım’a kadar özel sektör tahvillerinde toplam temerrüt miktarı 24,3 milyar TL’ye ulaştı. Özel sektörün önemli bir sermaye kaynağı olan özel sektör tahvillerinde (ÖTS) temerrütlerin artması piyasada likiditenin kaybolmasına katkı yapıyor.

SPK'DAN 3 HİSSEYLE İLGİLİ İŞLEM YASAĞI

SPK, E-Data Teknoloji, Kardemir Çelik ve Graintürk Holding hisselerinde gerçekleştirilen işlemler nedeniyle 65 farklı kişi hakkında suç duyurusunda bulunulmasına karar verdi. Kredili işlemlerde özkaynak oranına yönelik esnekliği yıl sonuna kadar uzattı. Kurul ayrıca 5 yatırım fonunun tasfiyesine izin verdi ve kredili işlemlerde özkaynak oranına yönelik esnekliğin süresini uzattı.

TASFİYE GÖREVLİLERİNE YASAL KORUMA TARTIŞMASI

Yatırım fonlarının tasfiye ve devir süreçlerini yürüten uygulayıcılara yasal koruma getiren torba yasa teklifi Meclis’e sunuldu. Bu konu fon tasfiyeleri ile ilgili kanunda yer almış, muhalefetin tepkisi üzerine çıkarılmıştı. Ancak hükümet konuyu yeniden gündeme getirdi.

MSCI, ENDEKSLERDE DEĞİŞİKLİĞE GİTTİ

Küresel endeks sağlayıcısı MSCI, Türkiye endekslerinde değişikliğe gitti. Sabancı Holding ve Astor Enerji, MSCI Turkey Index'ten çıkarılarak MSCI Turkey Small Cap Index'e dahil edildi. Küçük ölçekli şirketlerin yer aldığı endeksten ise 18 hisse tamamen çıkarıldı. Çıkarılan 18 hissenin büyük kısmı tasfiye halindeki fonların portföylerinde büyük oranda yer alıyorlardı.

FTSE RUSSELL: KISITLAMALAR DEVAM EDECEK

Küresel endeks sağlayıcısı FTSE Russell, Türkiye'deki hisselere ilişkin aralık ayı endeks değerlendirmesinde uygulanacak kararları duyurdu. Kuruluş, eylül ayında getirilen kısıtlamaların aralık ayında da devam edeceğini bildirdi. Açıklamada, Türkiye'nin piyasa şeffaflığını artırmaya yönelik attığı adımların olumlu karşılandığı ancak bu düzenlemelerin etkinliğini değerlendirmek için daha uzun bir gözlem süresine ihtiyaç duyulduğu belirtildi.

KATILIMCILARIN DEVRİNE ONAY

Emlak Katılım, Katılımevim, Birevim ve İktisat Katılım’ın devrine ilişkin gerekli izin ve onayların alındığını duyurdu.

TCMB’DEN GEVŞEME ADIMLARI

TCMB’den ılımlı gevşeme adımları geldi. Bu kapsamda banka ve finansman şirketlerinin 1 yıldan uzun vadeli borçlanmalarında zorunlu karşılıklara faiz ödemesi yapılacağı duyuruldu. Kredi büyüme sınırlarında da 0,5 puan artışa gidildi. 8 haftalık büyüme sınırı ihtiyaç ve taşıtta yüzde 3,5'e, KOBİ kredilerinde yüzde 5,5'e, KOBİ dışı kredilerde ise yüzde 2,5'e yükseltildi.

YABANCI GEÇEN HAFTA ALICIYDI

TCMB verilerine göre kasımın ilk haftası yabancının hisse ve devlet tahvilinde net alımıyla geride kaldı. Hissede 5 haftalık net satıcı serisini geçen haftaki 367 milyon dolarlık net alımla sona erdiren yabancı yatırımcı devlet tahvillerinde ise 3 haftalık satıştan sonra geçen hafta 37 milyon dolar net alıcı oldu. Özel sektör tahvillerinde ise 143 milyon dolarlık net satış gerçekleşti.

PETROL FİYATLARINDA GEVŞEME

Brent petrolün ocak vadeli varil fiyatı, ABD ile İran arasındaki gerilimin azalacağına yönelik beklentinin etkisiyle 90 doların altına geriledi. Orta Doğu kaynaklı jeopolitik risklerin devam etmesine karşın bölgede petrol arzının toparlanmasıyla ocak vadeli Brent petrolün varil fiyatı, bu hafta yüzde 2,5 azalışla 95,8 dolara indi.

“FON KRİZİ BÜYÜMEYİ VURABİLİR”

Goldman Sachs, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) yılın son Enflasyon Raporu'nda verdiği para politikası mesajlarını güvercin olarak değerlendirdi. Banka, iç talepte dip seviyenin geride kaldığını ve temel enflasyonun yeniden yükselişe geçtiğini belirtirken, fon krizinin finansal koşullar ve ekonomik faaliyet üzerindeki etkisinin TCMB'nin öngördüğünden daha güçlü olduğunu savundu.

ENFLASYON BEKLENTİSİ YÜKSELDİ

TCMB kasım ayı Piyasa Katılımcıları Anketi'nde yıl sonu enflasyon beklentisi yüzde 30,04'e yükseldi. 12 ay sonrası enflasyon tahmini yüzde 24,04'e çıkarken, aralık ayındaki Para Politikası Kurulu (PPK) toplantısına ilişkin politika faizi beklentisi yüzde 35 oldu.

ÖDEMELER DENGESİ FAZLA VERDİ

2026 yılı Eylül ayında cari işlemler dengesi 2.720 milyon dolar fazla verdi. Eylül ayı itibarıyla yıllıklandırılmış cari işlemler açığı ise 39.150 milyon dolar seviyesinde gerçekleşti. 2026 yılı Ocak-Eylül dönemi cari işlemler açığı 27.957 milyon dolar olarak kaydedildi. Eylülde doğrudan yatırımlar kaynaklı 859 milyon dolar net giriş gerçekleşirken portföy yatırımları kaynaklı 7.733 milyon dolar ve diğer yatırımlar kaynaklı 6.351 milyon dolar net çıkış kaydedildi.

KRİPTO’DA TRUMP GÖLGESİ

ABD’de ara seçimlerin ardından kripto para sektörü için yeni bir dönem başlıyor. Trump ailesinin kripto faaliyetlerinden geçen yıl 1 milyar doları aşkın gelir elde ettiği iddiası, siyasi tartışmanın merkezine yerleşti. Demokrat Kongre üyesi Robert Garcia, ocak ayında Trump ailesinin kazançlarına odaklanacaklarını açıkladı.

EKONOMİ TAKVİMİ

TR, bütçe dengesi

TR, Konut satışları ve konut fiyat endeksi

TR, Tüketici güven endeksi,

TR, Reel kesim güven endeksi

TR, Kapasite kullanım oranı

ABD Tarım dışı istihdam verisi haftalık

ABD Sanayi üretimi, KKO

ABD Konut satışları

ABD İşsizlik başvuruları

Euro Bölgesi'nde sanayi üretimi,

Euro Bölgesi işsizlik oranı

Çin Sanayi üretimi