Kur tutuluyor, ekonomi sıkışıyor

27 Temmuz 2026, Editör: İbrahim Ekinci

GENEL DURUM

▪️Sıkışma var, dövizi bıraksan olmuyor tutsan olmuyor

Bu haftanın en önemli verisi Fed’den gelecek. Politika faizini sabit bırakması bekleniyor. Eylülde artıracağı beklentisi %82 düzeyinde. TCMB ise faiz oranlarında değişiklik yapmadı. PPK metninde enerji fiyatlarının yeniden artış eğilimine girdiği, iç talepte zayıf seyrin belirginleştiği, enflasyonun ana eğiliminde “geçici bir yükseliş” beklendiği ifade edildi.

▪️ Reel sektörün döviz yükümlülükleri Mayıs itibarıyla 392,4 milyar dolarla 2013'ten bu yana tutulan veri setinin en yüksek seviyesine çıktı. Döviz varlıkları (188 milyar dolar) düşüldüğünde, net döviz pozisyonu açığı 204,4 milyar dolar. Kurdaki yükselişin yarattığı tedirginlik yurtiçi yerleşiklerin yabancı para mevduatına artış olarak yansıyor. Geçen hafta tüzel kişilerin mevduatında 5 milyar 594 milyon dolarla sert yükseliş gözlendi.

▪️ Mayıs'ta yabancılar 296 milyon dolar doğrudan yatırım girişi yaparken yerliler 751 milyon dolar çıkış gerçekleştirdi. İlk 5 ayın toplamında, net doğrudan yabancı yatırımlar tarihte ilk kez eksiye geçti. Türkiye’nin cari açığına net hata noksan (kaynağı belirsiz para çıkışı: 30 milyar dolar!) ile doğrudan yabancı yatırım çıkışı eklendiğinde toplamın milli gelire oranı %3,9’a ulaşıyor. JPMorgan, bu oran Türkiye’nin bundan önce yaşadığı kur krizlerinde görülen düzeylere yakın olduğuna dikkat çekiyor.

▪️ Bir yandan yüksek faiz tahribatı yaşanırken, bir yandan da enflasyonla mücadele için kur baskısıyla TL aşırı değerli kaldı. İktisatçılar bu döngüden nasıl çıkılacağını tartışıyor. Dövizi bıraksan enflasyon fırlıyor, şirketlerin borç yükü olağanüstü artıyor, dövizi tutsan ihracat zorlanıyor, yüksek faiz reel sektörü tahrip ediyor.

PİYASALAR

◾ BORSA: BIST 100 endeksi, en düşük 13.875,58 puanı ve en yüksek 14.228,02 puanı gördükten sonra haftayı, önceki hafta kapanışının yüzde 0,27 altında 13.943,87 puandan tamamladı.

• Ne olur? Piyasa uzmanı Barış Soydan’a göre 14.000 altı kapanış ortalamaların altında. Teknik olarak da zayıflık göstergesi. Bu hafta da zayıflık devam edebilir. İlk destek 13.750, direnç de 14.000’de. Direncin üzerinde kalırsa 14.250’ye çıkabilir.

◾ ALTIN: Kapalıçarşı'da işlem gören 24 ayar külçe altının gram satış fiyatı bu hafta yüzde 2,18 artışla 6 bin 185 liraya çıktı. Cumhuriyet altınının satış fiyatı da yüzde 1,69 yükselişle 40 bin 492 liraya çıktı. Geçen hafta sonu 9 bin 993 lira olan çeyrek altının satış fiyatı yüzde 1,77 artışla 10 bin 170 liraya yükseldi. Ons altın savaş tansiyonunu izledi. Son olarak petrolün 100 doların altına çekilmesi sonrası 4.053 dola geldi. Fed’in faiz artırmaması altını destekleyecek beklentisi var. Golman’ın 2026 sonu için fiyat beklentisi 4.900 dolar, HSBC’nin 4.750 dolar.

• Ne olur? Son iki haftada sert satış baskısı altında kalan altın ve gümüş, yatırımcıların “düşüşten alım” stratejisiyle yeniden yukarı yönlü harekete geçti. İçerde kıymetli maden mevduatında da 2,5 milyarlık artış oldu. Spot gümüş salı günü yüzde 5’e varan sıçrama yaptı. Spot altın (ons) ise önce 4.000 dolar eşiğinde güç kazandı, ardından 4.100 dolar bariyerini aştı. Altında toparlanmayı İran savaşının yeniden alevlenmesi ve petrol fiyatlarının yeniden 100 doları aşması sınırladı ve ons yeniden 4000 dolara doğru geriledi.

◾ DÖVİZ: Bu hafta ABD doları yüzde 0,76 artışla 47,3440 liraya çıktı. Euro da yüzde 0,31 yükselişle 53,8590 liraya çıktı.

• Ne olur? TCMB, kurda aylık bazda daha yüksek artışa izin veriyor. Bu tutum dövizin yeniden cazibe kazanmasını destekliyor. Ancak hala sınırlı bir kazanç sözkonusu. Ekonomi yönetiminin kur yönetimini konusunda sıkıştığı izlenimi var. Kuru gevşetse ithalat üzerinden üretim maliyetleri artacak ve enflasyonist etki yapacak. Ayrıca şirketlerin ve kamunun yüksek döviz borcu TL cinsinden önemli ölçüde artacak. Ancak kuru bu seviyelerde baskılı götürmek de devalüasyon korkusu yaratıyor.

◾ FAİZ: TCMB’nin açıkladığı 3 aylık TL mevduatın bileşik faizi geçen hafta %48,29 iken, 17 Temmuz’la biten haftada %47,99’a geriledi. Bankacılık piyasasında 3 ay vadeli TL mevduatın basit faizi %40'ın üzerinde, para piyasası fonlarının aylık getirisi %3-4 arasında, ticari kredi faizleri %50'nin üzerinde seyrediyor.

• Ne olur? Enflasyon verileri TCMB’nin faiz indirimini teşvik etmiyor. TÜFE enflasyonu 17 aydır yüzde 30’un üstünde yapışkanlık gösteriyor. Reel sektörde sıkışma yıkıcı boyutlarda ancak İran savaşının yeniden alevlenmesi ve petrolün 100 doların üzerine çıkması da faiz indirimini erteletiyor. Öncü veri kabul edilebilecek WebTÜFE verisi yüzde 2’ye yakın bir aylık enflasyon ima ediyor.

◾ YATIRIM FONLARI: Yatırım fonları bu hafta yüzde 0,45 değer kazandı. Emeklilik fonları yüzde 0,41 değer kazandı. Kategorilerine göre bakıldığında, yatırım fonları arasında en çok kazandıran yüzde 1,78 ile "Kıymetli Madenler Fonları" oldu.

PİYASA HABERLERİ

✅ PETROL ÖNCE 100 DOLARI AŞTI, SONRA 95’E DÜŞTÜ

ABD-İran savaşının enerji piyasalarında yarattığı sarsıntı büyüyor. Yemen’deki Husi milislerinin Suudi Arabistan’a ait petrol tankerini hedef alması ve Bab el-Mandeb Boğazı’ndan geçiş riskinin artmasının ardından eylül vadeli Brent petrolün varil fiyatı Mayıs sonundan bu yana ilk kez 100 doları aştı. Cuma günü ise yüzde 4’e yakın gerileyerek 95 dolara indi.

✅ WALL STREET'TE SERT SATIŞ DALGASI

ABD ve İran arasında çatışmaların tekrar şiddetlenmesiyle petrol fiyatlarındaki keskin yükseliş, enflasyon endişesine ve karamsarlığa neden oldu. Aynı gün Wall Street'in en etkili yapay zekâ ve teknoloji şirketlerinin yaşadığı sert düşüşler ise ABD borsalarının son bir ayın en büyük kaybını yaşamasına yol açtı.

✅ REZERVLERDE 2.8 MİLYAR DOLAR AZALMA OLDU

TCMB toplam rezervleri, 17 Temmuz haftasında bir önceki haftaya göre 2 milyar 812 milyon dolar azalarak 160 milyar 490 milyon dolar oldu. TCMB'nin uluslararası net rezervleri ise aynı dönemde 56,3 milyar dolardan 51,2 milyar dolara geriledi. Swap hariç net rezervler de 4,8 milyar dolar düşüşle 37,7 milyar dolara çekildi.

✅ YERLİLERİN FİNANSAL VARLIKLARINDA BÜYÜME

Yerli yatırımcıların pay senedi varlıkları yılın ilk yarısında yüzde 32,2 artarak yaklaşık 6,3 trilyon liraya ulaştı. Verilere göre, 2025 yılı sonunda 5 trilyon 53 milyar lira olan yurt dışı yerleşiklerin (yabancı yatırımcıların) finansal varlıkları, bu yılın ilk yarısında yüzde 9,3 artarak haziran sonunda 5 trilyon 523 milyar liraya yükseldi.

✅ SPK, DÜZENLEME YAPTI

SPK, bir süredir piyasanın gündeminde olan düzenlemelerden ilkini açıkladı. Bünyesinde gayrimenkul yatırım fonu ve girişim sermayesi yatırım fonu bulunduran serbest fonlar, bu varlıkların değerlemesini son borsa değerine göre değil, kurucu portföy yönetim şirketinin açıkladığı en son birim pay değerini esas alarak yapacak. Böylece yapay fiyatların önüne geçecek.

✅ ECB, FAİZLERİ DEĞİŞTİRMEDİ

ECB, 3 temel politika faizini piyasa beklentileri doğrultusunda sabit bıraktı. ECB'nin para politikası kararına ilişkin yapılan açıklamada, refinansman faizinin yüzde 2,40, mevduat faizinin yüzde 2,25 ve marjinal fonlama faizinin yüzde 2,65'te sabit tutulduğu bildirildi.

✅ ARZ BOLLUĞU TAVAN SERİSİNİ KIRDI

Borsa İstanbul’da halka arz rüzgârı hızlanırken, çoklu seçenek ve yakın dönem deneyimleri tavan serisi eğilimini zayıflattı. Haziran ortasından itibaren SPK’nın tek bültende 4-5 şirkete birden onay vermesiyle arz takvimi sıkıştı. Önceki dönemlerde sık görülen uzun tavan serileri yerini daha sınırlı fiyat hareketlerine bıraktı.

✅ YAPAY ZEKA YATIRIMLARINDKİ AŞIRILIK KORKUTUYOR

Yapay zeka yatırımlarındaki patlama, küresel sermaye piyasalarında yeni bir yön değişikliğine yol açtı. Veri firması Dealogic’e göre enerji şirketleri 2026’nın ilk yarısında halka arzlardan 12,6 milyar dolar kaynak sağladı. Bu tutar, dotcom balonunun zirve yaptığı 1999 sonlarından bu yana görülen en yüksek yarıyıl performansı olarak kayıtlara geçti.

✅ ENFLASYON BEKLENTİLERİ YÜKSELDİ

TCMB, temmuz ayı Piyasa Katılımcıları Anketi'ne göre TÜFE yıl sonu artış beklentisi yüzde 29,14'ten yüzde 29,21'e yükseldi. Geçen ay yüzde 1,57 olan temmuz ayı TÜFE artışı beklentisi, bu anket döneminde yüzde 1,68'e çıktı. Katılımcıların yıl sonu dolar/TL beklentisi 51,4692'den 51,5537'ye yükseldi.

✅ HANEHALKI ENFLASYON BEKLENTİSİ DÜŞTÜ

Hane halkının 12 ay sonrası yıllık enflasyon beklentisi bir önceki aya göre 1,19 puan azalarak yüzde 44,94 seviyesinde gerçekleşti. Hane halkı en yüksek fiyat artışını gıda ve enerjide bekliyor. Konut fiyat artışı beklentisi 1,33 puan azaldı. Yatırım tercihlerinde ilk sırada yer alan “altın alırım” diyen katılımcıların oranı, bir önceki aya göre 4,0 puan azalarak yüzde 40,3’e düştü.

✅ KARTLA YAPILAN ÖDEMELERDE %50 ARTIŞ

Kredi kartları, banka kartları ve ön ödemeli kartlarla haziranda yapılan toplam ödeme tutarı geçen yılın aynı ayına göre yüzde 50 artarak 2 trilyon 867,7 milyar liraya ulaştı. Haziran ayı itibarıyla Türkiye'de kredi kartı sayısı 150,4 milyon, banka kartı sayısı 221,6 milyon, ön ödemeli kart sayısı ise 99,7 milyon oldu.

✅ HAZİNE BORÇLANMA FAİZLERİ ÇOK YÜKSEK

Hazine iki ihaleyle 95 milyar 335 milyon lira borçlanmaya gitti. İlk ihalede, 7 ay vadeli, kuponsuz hazine bonosunun yeniden ihracı gerçekleştirildi. İhalede, basit faiz yüzde 38,25 ve bileşik faiz yüzde 41,44 oldu. İkinci ihalede 2 yıl vadeli devlet tahvilinin yeniden ihracı yapıldı. İhalede, basit faiz yüzde 38,32, bileşik faiz yüzde 41,99 oldu.

BU HAFTANIN TAKVİMİ

• Hizmet, perakende ve inşaat güven endeksi

• Hizmet ÜFE

• İşgücü istatistikleri

• Ekonomik güven endeksi

• Dış ticaret istatistikleri

• Turizm istatistikleri

• ABD: Fed faiz kararını açıklayacak

• ABD: Çekirdek PCE

• ABD: Çeyreksel büyüme, kişisel harcamalar

• ABD: İşsizlik başvuruları

• ABD: Dayanıklı mal siparişleri

• ABD: Konut fiyat endeksi

• ABD: MBA satın alma endeksi

• CN: NBS Genel PMI