Kısa Dalga - ABD ile İran arasında haftalardır süren çatışmaların ardından ilan edilen geçici ateşkes sonrasında taraflar bugün Pakistan’ın başkenti İslamabad’da bir araya geliyor. 8 Nisan’daki ateşkesin ardından planlanan görüşmeler iki ülke arasında savaş sürecinden sonra gerçekleştirilecek ilk doğrudan müzakere olma özelliği taşıyor. İran ve ABD heyetlerinin katılacağı görüşmeler öncesinde taraflar pozisyonlarını açıklarken müzakerelerin içeriği ve kapsamı da netleşmeye başladı.
İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf başkanlığındaki 71 kişilik heyet İslamabad’a ulaştı. Heyeti taşıyan uçak Pakistan Hava Kuvvetleri’ne ait savaş uçakları eşliğinde iniş yaparken karşılamada üst düzey Pakistanlı yetkililer hazır bulundu. ABD heyetine ise Başkan Yardımcısı JD Vance liderlik ediyor.
Galibaf, havalimanında yaptığı açıklamada müzakerelere temkinli yaklaştıklarını vurgulayarak, “İyi niyetimiz var ama ABD’ye güvenimiz yok” dedi. İranlı yetkili, geçmiş müzakere deneyimlerinin başarısızlıkla sonuçlandığını ve saldırılarla kesintiye uğradığını savundu.
İran’dan iki kritik şart: Ateşkes genişlesin, varlıklar serbest bırakılsın
DW Türkçe’nin haberine göre, İran yönetimi müzakerelerin başlaması için iki temel şart öne sürdü. Bunlar, Lübnan’da ateşkes ilan edilmesi ve İran’a ait dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması.
Galibaf, bu iki adım atılmadan masaya oturulmayacağını açıkça dile getirirken, İran’ın özellikle ekonomik yaptırımlar nedeniyle milyarlarca dolarlık varlığa erişemediği biliniyor. Habere göre, bu şartlar İran’ın daha önce açıkladığı 10 maddelik planın da merkezinde yer alıyor. ABD tarafı ise bu taleplere henüz net bir karşılık vermiş değil.
Trump’tan sert mesaj: Anlaşma olmazsa vururuz
ABD Başkanı Donald Trump müzakereler öncesinde tansiyonu yükselten açıklamalar yaptı. New York Post’a konuşan Trump, Amerikan savaş gemilerine “en iyi mühimmatların yüklendiğini” belirterek anlaşma sağlanamaması halinde İran’a sert saldırılar düzenlenebileceğini söyledi.
Trump ayrıca, “İranlılar bugün hayatta kalmalarını müzakereye borçlu” diye konuştu. ABD yönetimi, İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki kısıtlamaları ve ateşkese rağmen süren hamlelerini de eleştirdi.
Lübnan krizi masayı gölgeliyor
Uzmanlara göre, müzakerelerin önündeki en büyük engellerden biri Lübnan’daki çatışmalar. BBC Türkçe’nin analizine göre, taraflar arasında ateşkesin kapsamı konusunda ciddi görüş ayrılıkları bulunuyor.
Pakistan, ateşkesin Lübnan’ı da kapsadığını savunurken, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu bu iddiayı reddediyor ve operasyonların süreceğini belirtiyor. İsrail’in son saldırılarında Lübnan’da çok sayıda kişinin hayatını kaybettiği bildirildi.
İran ise Lübnan’daki çatışmalar sona ermeden müzakerelerin anlamlı olmayacağını savunuyor. Bu durum, İslamabad’daki görüşmelerin kaderini doğrudan etkileyebilecek kritik bir başlık olarak öne çıkıyor.
Tarafların planları: 10 maddeye karşı 15 madde
BBC Türkçe’ye göre İran, savaşın tamamen sona ermesi, yaptırımların kaldırılması ABD askerlerinin bölgeden çekilmesi ve dondurulmuş varlıkların iadesi gibi başlıkları içeren 10 maddelik bir plan sundu.
ABD’nin önerdiği 15 maddelik plan ise daha çok İran’ın nükleer programının tamamen sınırlandırılmasına, uranyum zenginleştirmenin durdurulmasına ve balistik füze kapasitesinin kısıtlanmasına odaklanıyor.
İki plan arasındaki en büyük anlaşmazlık noktası ise İran’ın nükleer faaliyetleri. Washington bu konuyu “müzakere edilemez” olarak görürken, Tahran geri adım atmaya yanaşmıyor.
İslamabad’da olağanüstü güvenlik önlemleri
Pakistan yönetimi, görüşmeler öncesinde başkentte geniş güvenlik önlemleri aldı. 10 binden fazla güvenlik personeli görevlendirilirken gazeteciler ve delegeler için vize kolaylığı sağlandı. Pakistan Dışişleri Bakanı İshak Dar, tüm katılımcılara kapıda vize verileceğini duyurdu.
ABD’de iç tartışma büyüyor
Öte yandan ABD içinde de savaş politikalarına yönelik tartışmalar sürüyor. Donald Trump, kendisini eleştiren muhafazakâr medya figürlerine sert sözlerle yüklenerek iç cephede de gerilimi artırdı. Savaşın hem Demokratlar hem de Cumhuriyetçiler içinde tartışma yaratması, Washington’daki siyasi baskıyı artıran bir diğer unsur olarak dikkat çekiyor.
Diplomasi mi, yeni bir savaş mı?
Uluslararası medyada yer alan analizlere göre, İslamabad’daki görüşmeler, yalnızca ABD ve İran arasındaki çatışmanın değil, aynı zamanda bölgedeki daha geniş krizin geleceğini belirleyebilecek bir dönüm noktası olarak görülüyor. Taraflar arasında derin güvensizlik, sahadaki çatışmalar ve maksimalist talepler anlaşma ihtimalini zorlaştırıyor. Ancak diplomasi kapısının tamamen kapanmaması uluslararası toplumun en büyük beklentisi olarak gündeme geliyor.