AYÇA ONURALMIŞ
"Bu videoyu daha dikkatli izlemeniz için ya oyun hamuruyla ya slime’la ya da legolarla oynamam gerekiyor. Çünkü şu anda sosyal medyada videolarınızı izletmek için sadece konuşmak yetmiyor. Çocuklarımızın dikkat süresi son 10 yılda en az yüzde 30 azaldı."
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, çocuklara yönelik sosyal medya düzenlemesinin "gerekçesini" sosyal medyadan paylaştığı videoda bu sözlerle anlattı. Bakan Göktaş, velilerden ve öğretmenlerden destek istedi.
Adalet Bakanı Akın Gürlek de “Sosyal medyada bir şahıs yorum yapacaksa, bir yazı yayınlayacaksa kesinlikle kimliği belli olacak. Yani bu kimliği doğrulanmadan sahte hesapla ya da yurt dışından bir fake hesapla bunu yapmayacak. Yani biliyoruz itibar suikastları oluyor, yargılamayı etkilemeye çalışıyorlar. Bunlar yanlış. Eğer sosyal medyada şahıs bir açıklama yapıyorsa, bir hedef gösteriyorsa o kişinin kimliği belli olduğu için artık onun da cezai sorumluluğu başlayacak. Bu konuda sosyal medyayla ilgili yasa çalışmasına önem veriyorum" demişti.
Kullanıcılardan kimliklerini teyit etmeleri istenecek
AKP’nin sosyal medyaya düzenlemeler içeren ve “Aile Paketi” olarak adlandırılan kanun teklifini önümüzdeki günlerde TBMM’ye sunması bekleniyor. Teklifle sosyal ağ sağlayıcılara bazı hükümler getirilmesi hedefleniyor. Teklifte 15 yaşından küçük çocuklara sosyal ağlarda hesap açma yasağı getirilmesi, 18 yaş altına erişimin yaş doğrulama ve biyometrik yöntemlerle sınırlandırılması planlanıyor. Ayrıca platformlara zorunlu kimlik doğrulama sistemi kurulması, anonim hesapların sınırlandırılması ve suç teşkil eden paylaşımlarda kimlik bilgilerinin mahkeme kararıyla yetkili mercilere açılabilmesi öngörülüyor. Teklife göre, kullanıcıların gerçek kişi olduğunun resmi sistemler üzerinden teyit edilmesi istenecek.
“Amaçla kullandığınız araç arasında bir istikrarsızlık var”
İfade Özgürlüğü Derneği'nden (İFÖD) hukukçu Kerem Altıparmak, Kısa Dalga’ya yaptığı değerlendirmede, “Kimlik doğrulamasının zorunlu hale getirilmesi, internetteki ifade özgürlüğüne çok radikal bir sınırlandırma anlamına geliyor. ‘Biz bazı insanları yakalamak, cezalandırmak istiyoruz, o yüzden herkes için zorunlu hale getiriyoruz’ dediğinizde ortaya çok ciddi bir sonuç çıkar. Muhtemelen yüz binlerce hesabın kapatılması gerekecek. Böyle bir düzenlemenin ölçülü olup olmadığının tartışılması lazım. Ulaşmak istediğiniz amaçla kullandığınız araç arasında bir istikrarsızlık var” dedi.
Konunun diğer boyutunun da yurt dışında olan anonim hesapların Türkiye’de erişime engellenip engellenmeyeceği olduğuna dikkat çeken Altıparmak, şu ifadeleri kullandı:
“Yurt dışında yaşayan kişi Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olabilir veya Türkçe konuşuyor olabilir, anonim bir hesap kullanıyor olabilir. Bu durumda o hesapların hepsinin Türkiye’den görünmez hale getirilmesi gerekir. Aksi halde yurt dışından ulaşan kişinin ifade özgürlüğüyle Türkiye’den ulaşanınki farklı düzenlemeye tabii olacak. Yurt dışındaki bütün anonim hesapları da görünmez kılarsanız burası bir ‘köy interneti’ne dönüşür, orası sosyal medya olmaktan çıkar, bambaşka bir şeye dönüşür.
Çocuklarla ilgili başka ülkelerde düzenlemeler var, onun kendi içerisinde meşru bir gerekçesi var. Sosyal medya kullanımında çocuğun üstün yararını korumak çok zorlaştı, saldırıya çok açık bir alan. Dolayısıyla bunu amaçla ölçülü bir önlem olarak görebiliriz ama yetişkin insanları bu şekilde bir sosyal medya kullanımına zorlamak, sosyal medyanın ruhuna aykırı olduğu gibi ifade özgürlüğüne ve özel hayata çok ölçüsüz bir müdahale sonucunu doğurur.”
Dünyada nasıl uygulanıyor?
Avustralya’da 2025’in Aralık ayında TikTok, X, Instagram, YouTube ve Twich gibi sosyal medya platformları 16 yaşın altındaki çocuklar için yasaklandı. Avustralya’nın ardından sosyal medya kullanımına yaş sınırı getirilmesi İspanya, Fransa, İngiltere, Almanya gibi ülkelerde de tartışılmaya başlandı.
Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, 2025 Ekim ayında 15 yaş altındaki çocukların sosyal medya kullanımının yasaklanmasını önerdi.
Almanya’da hükümet ortağı Sosyal Demokrat Parti (SPD) ise 14 yaş altındaki çocuklar için sosyal medya platformlarının yasaklanmasını istedi.