Kısa Dalga- İran ile ABD-İsrail hattında tırmanan gerilim sahadaki kayıplardan diplomatik restleşmelere kadar geniş bir alanda etkisini sürdürüyor.
İran’ın Zencan eyaletinde, ABD ve İsrail saldırıları sırasında patlamayan mühimmatın infilak etmesi sonucu Devrim Muhafızları Ordusu mensubu 14 asker yaşamını yitirdi, 2 asker yaralandı.
Fars Haber Ajansı tarafından aktarılan bilgilere göre, olay arama-tarama faaliyetleri sırasında meydana geldi. Bölgede bugüne kadar 15 binden fazla patlamamış mühimmatın imha edildiği belirtilirken sahadaki riskin halen devam ettiği vurgulandı.
Trump: “Erken ayrılmayacağız”
Öte yandan ABD Başkanı Donald Trump Florida’daki Villages bölgesinde yaptığı konuşmada İran’a ilişkin sert mesajlar verdi.
Trump, “İran’dan erken ayrılıp sorunun yeniden ortaya çıkmasına izin vermeyeceğiz” diyerek ABD’nin bölgede kalıcı bir strateji izleyeceğini ifade etti.
İran yönetimini sert sözlerle eleştiren Trump, Tahran’ın protestolara yönelik müdahaleleri ve Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmeler hakkında dikkat çekici iddialarda bulundu. Ayrıca İran donanmasına ait çok sayıda geminin etkisiz hale getirildiğini öne sürdü.
Trump, NATO müttefiklerinin Körfez’de ABD’ye yeterli destek vermediğini de vurgulayarak ittifaka yönelik eleştirilerini yineledi.
Tahran’dan Washington’a: “Pentagon yalan söylüyor”
İran cephesinde de açıklamalar yapılıyor. İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi savaşın ekonomik boyutuna ilişkin ABD’yi hedef aldı.
Erakçi, ABD Savunma Bakanlığı’nın savaş maliyetine dair açıklamalarının gerçeği yansıtmadığını savunarak toplam maliyetin 100 milyar dolara ulaştığını ileri sürdü.
ABD’nin açıkladığı 25 milyar dolarlık maliyetin “gerçek dışı” olduğunu belirten Erakçi, savaşın Amerikan vergi mükelleflerine ciddi bir yük getirdiğini ifade etti. Açıklamada, her Amerikan hanesine düşen aylık maliyetin yaklaşık 500 dolar olduğu iddia edildi.
ABD’den Almanya kararı, 5 bin asker çekilecek
ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon) Almanya’daki askeri varlığını azaltma kararı aldı.
Pentagon Sözcüsü Sean Parnell, kararın Savunma Bakanı Pete Hegseth tarafından verildiğini açıkladı. Çekilmenin 6 ila 12 ay içinde tamamlanması planlanırken, kararın Avrupa’daki askeri yapılanmanın yeniden değerlendirilmesi kapsamında alındığı belirtildi. Bu gelişme, Donald Trump ile Almanya Başbakanı Friedrich Merz arasında İran politikası nedeniyle yaşanan gerilimin ardından geldi. ABD’nin Almanya’da yaklaşık 36 bin askeri bulunurken en büyük konuşlanma Ramstein Hava Üssü çevresinde yer alıyor.
Petrol fiyatlarının geleceği de gündemde
İran ile ABD arasında tırmanan gerilim yalnızca askeri ve siyasi alanla sınırlı kalmadı; küresel ekonomi ve enerji piyasaları üzerinde de etkisini göstermeye başladı. BBC Türkçe’de yer alan analiz habere göre savaşın gölgesinde 'petrodolar sistemi'nin geleceği yeniden sorgulanıyor.
Analizde, İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan geçen tankerlerden Çin yuanı ve kripto para ile ödeme talep etmesinin dikkat çekici bir gelişme olduğu vurgulandı. Bu adım, ABD dolarının enerji ticaretindeki merkezi rolüne yönelik alternatif arayışların hız kazandığı şeklinde yorumlandı.
Buna karşın mevcut veriler, doların küresel sistemdeki güçlü konumunu koruduğunu ortaya koyuyor. Küresel petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 85’i hâlâ dolar üzerinden yapılırken dünya rezervlerinin yaklaşık yüzde 60’ı dolar cinsinden tutuluyor. Çin rezervlerdeki payı ise yalnızca yüzde 2 seviyesinde kalıyor.
Uzmanlar ne diyor?
Habere göre, ekonomist Paul Krugman, doların rezerv para statüsünü yakın vadede kaybetmesinin olası olmadığını ifade ediyor. Ayrıca Brookings Enstitüsü uzmanları da kriz dönemlerinde yatırımcıların dolar varlıklarına yönelmeye devam ettiğini ve doların “güvenli liman” özelliğini koruduğunu belirtiyor.
Analize göre, her ne kadar kısa vadede doların gücü sarsılmasa da ABD’nin küresel politikaları, ticaret gerilimleri ve jeopolitik riskler uzun vadede doların hakimiyetinin tartışılmasına neden oluyor. Ayrıca, İran savaşı küresel finans sisteminde köklü bir değişimi hemen tetiklemese de, “petrodolar” düzeninin geleceğine dair soru işaretlerini güçlendiren önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor.