BURAK SOYER | Kocaelispor maçında ev sahibi ekibin tribünlerindeki ceset torbalarını simgeleyen “sarı torbalar” dikkat çekti. Peki yeşil sahada “dakika bir gol bir” vuku bulan bu olay ne anlama geliyor?
İLKE ATİK TAŞKIRAN| 1 milyon çalışan gerçekten kendi geleceğini planlayabilmek için mi değerlendirilecek, yoksa işgücü piyasasının ihtiyaçlarına göre yeniden sınıflandırılmak için mi? Meslek haritası çalışanı erkenden hazırlayan bir uyarı sistemi mi olacak, yoksa işverenin çalışan üzerindeki pazarlık gücünü artıran yeni bir referans mı?
TEZCAN KARAKUŞ CANDAN | Berlin’in ünlü tüketim mabedi KaDeWe, 1907’den bugüne yalnızca lüksün ve bolluğun değil, Nazi dönemindeki mülkiyet gaspının, savaşın yıkımının, Soğuk Savaş’ın ideolojik çatışmalarının ve birleşmenin de sahnesi oldu. Bugün 69 bin euroluk bir viskiyle kaldırımda uyuyan bir insanı aynı kent manzarasında buluşturan Berlin, kapitalizmin ışıltısı ile yoksulluğun çıplak hakikatini yan yana sergiliyor.
SEDAT BOZKURT | Cumhurbaşkanlığı sisteminin aradan geçen 8 yıla karşın hala oturmadığını her gün görüyoruz. Mesela Erdoğan’ın kafasındaki gibi cumhurbaşkanı parti üyesi olmaz ise bakanların politik kimlikleri, parti üyelikleri olacak mı? Seçimlerden sonra muhtemelen yeterli sayıyı bulması halinde Bilal Erdoğan AKP Genel Başkanı olduğunda işler basit. Erdoğan genel başkanı olmasa da AKP onun partisi olacak ve AKP’den iktidar partisi diye söz edebileceğiz.
ALİN OZİNİAN | Yolda neşeyle yaylanarak, kedilere gülümseyerek ve şapkamı herkes görsün diye başımı sağa sola sallayarak yürüyememiştim o gün. Ne olduğunu anlayamadığım o mutsuzluk bana da yapışmıştı.Susturulduğu için konuşmuyordu demek ki. Şimdiyi kurtarmak için Marta’nın geçmişi ailemiz tarafından görülmüyordu. Bugün dağılmasın diye dün yok sayılıyordu. Adı konmazsa eski eriyecek, kötülük seyrelecek sanıyorlardı. Kökü yok sayılan var olabilir miydi?
MEHMET ÇETİNGÜLEÇ | Türkiye’nin yüksek enflasyona daha fazla dayanacak gücü kalmadı. Orta sınıf yok oldu. Milyonlarca insan alt kümeye düştü. Yoksulluk hızla yayılıyor. Bunun üzerine dövizin patlamasına izin vermek, yoksulluğun iyice derinleşmesi demektir. Dar gelirliler yıllardır enflasyonun bedelini ödüyor, ama ihracatçılar başta olmak üzere elinde döviz stoku bulunanlar bedel ödemeye yanaşmıyor.
BAHAR AKPINAR | Londra’nın içinde biraz İstanbul varsa, İstanbul’un içinde de biraz Londra var. Belki bu yüzden bir şehirden gerçekten ayrılmak sandığımızdan çok daha zor. Çünkü şehirin kendisi yalnız bulunduğu yerde duran bir coğrafya değil, insanların hafızasında başka şehirlere dağılan, oralarda bekleyen ve bazen yıllar sonra hiç ummadığımız bir anda yeniden görünen bir hafıza mekanı aynı zamanda. Bazen baktığımız yer, bulunduğumuz yer değildir. Yaşadığımız zaman bugün değildir...
HASAN AYDIN | Adalete güven duygusunun sarsıldığı bazı toplumların hayati önemdeki büyük hukuksal davalarında siyasi otoritenin tercihlerinin öne çıkması da inkar edilemez. Siyasi irade, halkın talep ve beklentileri yönünde eşitlik ve adaletten yana tutum sergilediği sürece etkin olur. Seyyanen zam gibi geniş toplum kesimlerini ilgilendiren temel sorunlar, mahkemeler yolu dışında TBMM deki genel görüşmelerle ve siyasi irade ile de acilen çözüme ulaşabilir.
İLKE ATİK TAŞKIRAN | İnsanlar internette giderek daha az konuşuyor. Peki sustuklarında internet de mi sessizleşiyor? Görünüşe göre hayır. Tam tersine, insanlar geri çekildikçe bazı sesler daha fazla duyuluyor. Parası olanlar, öfkesi olanlar, sürekli görünür olmak isteyenler ve artık hiç yorulmayan makineler...
TEZCAN KARAKUŞ CANDAN | Berlin’in tarihsel hafıza mekânlarından Hamburger Bahnhof’ta Lina Lapelytė’nin 400 bin ahşap küp, müzik ve kolektif üretimle kurduğu “We Make Years Out of Hours” enstalasyonunun izini sürüyor; geçmişin bölünmüşlüğünden birlikte üretmenin, dinlemenin ve dayanışmanın mekânına uzanan dönüşümü anlatıyor.
MEHMET ÇETİNGÜLEÇ | Süper Lig'in en büyük 4 kulübünün toplam borcu 1,5 milyar euroyu aşmış. İyi haber ama… Eski borç rakamları üzerinden hesap yapılmış. Güncel rakamları üzerinden hesaplandığında 4 kulübün toplam borcu 89 milyar lirayı aşıyor. Yani 1 milyar 600 milyon euronun üzerinde. Buna rağmen kulüpler deli gibi transfer yapıp milyonlarca euroyu havaya saçıyor. Eski nesil kızınca “ayıptır günahtır yahu” derdi. Hakikaten ayıp değil mi? Transfer bedellerini hangi parayla ödeyeceksiniz?
ALİN OZİNİAN | Elin mucizesi yalnızca onunla dünyaya dokunmamızda değil, dünyayı onunla değiştirmemizde yatıyordu. Yapmanın insan bedenindeki makamı değil miydi el? İnsanın yapabilme kudretinin asıl makamı el değil, yürekti.
BURAK SOYER | “Bizim çocuklar”ın bu yılki Dünya Kupası’ndaki hezimetinin ardından, hali hazırda ligler de başlıyorken, “Ofsayt Bilen Kadınlar”, kadınların sadece sahadaki yerini değil, toplumsal normların çizdiği sınırlar içindeki yeri üzerine de düşünmeye itiyor.
YAĞMUR KARAGÖZ | Mabel Matiz’in “Ha Leylim” şarkısına “müstehcenlik” soruşturması açılması, Türkiye’nin şarkılarla bitmeyen imtihanının son örneği oldu. Orhan Gencebay’dan Barış Manço’ya, Sıla’dan Grup Yorum’a; kimi “karamsar”, kimi “erotik”, kimi “sakıncalı” bulundu. İktidarlar, gerekçeler ve sansürün araçları değişti; şarkılara neyi söyleyip söyleyemeyeceklerini anlatma isteği değişmedi.
İLKE ATİK TAŞKIRAN | Şeffaflık, insanları etiketlemekle değil, gördükleri şey hakkında daha doğru bilgi vermekle ilgilidir. Eğer bir rozet yalnızca “AI kullanıldı” demekle kalmayıp kullanıcıyı aynı zamanda şüpheli hâle getirirse, o rozet gerçekten şeffaflık mı sağlar, yoksa yeni bir dijital fişleme biçimi mi yaratır?
MEHMET ÇETİNGÜLEÇ | Yüz milyonlarca insanı barındırma kapasitesi olan Kanada'ya 6 bin Türk'ün fazla geldiğini görmek inanılması güç bir olay. Ama başta bir bürokrat var. Justin Trudeau görevde olsa büyük ihtimalle bu sorun hiç yaşanmayacak, gelenler kalıcı oturum alabilecekti.
TEZCAN KARAKUŞ CANDAN | Berlin’in bellek coğrafyası yaşananların unutulmamasıyla kuruluyor. Ve mimarlık, belki de en güçlü hâline işte burada ulaşıyor: İnsanların birbirinden ayrıldığı bir eşiği, insanların geçmişi birlikte hatırladığı bir hafıza mekânına dönüştürdüğünde...
ALİN OZİNİAN | Farklı renklerde çaresizlikler saçarak kırılır hayal. Değiştiremedikleri için değil, neyin gerçek, neyin kendi eseri olduğunu artık ayıramadığı için donar düş sahibi. Hayal kırıldığında sadece hayalinden değil, üzerinde durduğu dünyadan da düşer insan. Düş çökerken şahsi gerçek de çöker; yarattığı zemine güvenen insancık da çöker. Hayat, bir dilim zamanda varlığına ara verir ve geleceğin ne hızla biçimleneceği, yeniden düş kurabilme gücüne bağlanır.
SEDAT BOZKURT | Cumhurbaşkanı ve AKP Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan kamuoyu yoklamalarını çok önemser. O nedenle parti yönetiminde 2 anket firması yöneticisi vardır. Her MYK toplantısında bu anket sonuçları da değerlendirilir. Partilerde genel başkanların hoşuna gitmeyen sonuçlar hep onlardan saklanılır. Erdoğan bunun da önlemini almıştır. Sadece kendisine özel sunulan anketler vardır.
HASAN AYDIN | Bir yanda Oxford ve Cambridge’le yarışan milyonluk öğrenim ücretleri, diğer yanda iş güvencesinden yoksun bırakılan ve yüzlercesi kapının önüne konulan akademisyenler… Kamu hizmeti sunmak üzere kurulan vakıf üniversiteleri, bilimin değil bilançonun belirleyici olduğu yapılara mı dönüşüyor?
ALİN OZİNİAN | Ermenistan ile Azerbaycan arasında hazırlanan barış anlaşmasının 8 Ağustos 2025’te Washington’da paraflanmasının birinci yıldönümü yaklaşırken, süreci yalnızca iki eski düşmanın uzlaşması olarak okumak artık yetersiz kalıyor. Barış artık mümkün görünüyor. Belirsiz olan, bunun iki egemen devlet arasında kalıcı bir ilişkiye mi dönüşeceği, yoksa Bakü’nün elindeki anayasa kozu nedeniyle uzun süre geçici ve koşullu bir barış olarak mı kalacağıdır.
YAĞMUR KARAGÖZ | Barbara Streidl, sadece yüz sayfada can sıkıntısı gibi bazıları için “çok sıkıcı” olan bir konuyu nefis bir anlatıma çevirmiş. Son derece akıcı, düşündürücü ve keyifle okunan kısa ama etkileyici bir eser.
İLKE ATİK TAŞKIRAN | Herkes için farklı gerçeklerin üretildiği bir dünyada yalnızca tüketici deneyimi değişmez. Toplumun ortak zemini de sessizce çözülür. Ortak zeminin çözüldüğü yerde yalnızca fiyatlar değil, itiraz etme hakkımız ve birlikte hareket edebilme kapasitemiz de giderek zayıflar.
SEDAT BOZKURT | CHP henüz başını kaldırabilmiş değil ittifak arayışları için. Yeni Parti’nin tezi CHP yönetimindeyken tasarladıkları gibi devam ediyor. İlk turda çok aday çıkar, 2’nci tura CHP’nin adayı kalır ve toptan muhalefetin oylarını alarak seçimi kazanır. CHP ile Yeni Parti arasında bölünen her bir oy Cumhur İttifakı'na milletvekilliği seçiminde milletvekilliği, yerel seçimlerde belediye başkanlığı kazandıracaktır. AKP’de bunun da hesabı yapılıyor.
MEHMET ÇETİNGÜLEÇ | YENİ Parti ideolojik bir konumlanma yapmadı. Öyle bir derdi yok. Merkezde yer alan “yeni” anlayışla siyaset yapacağı söylenen bir parti oluşturmak istiyor Özgür Özel ve ekibi. Gençleri kucaklamayı hedefliyor. Emek-sermaye çelişkisinden beslenen, ideolojik duruşu olan bir sol parti değil YENİ Parti. Güncel sorunlara çözüm getirmeyi vaat eden bir parti. Ekonomik sıkıntının ağırlığını en çok hisseden emekliler, asgari ücretliler ve işsiz gençleri hedefliyor.
BAHAR AKPINAR | Bugün Türkiye’de bunu farklı isimler üzerinden çok kereler kuruyoruz. Farkında olmadan etkileniyor, değişip dönüşüyoruz. Hiç bahsedilmeyen bir yas eşlik ediyor hayatın akışına. Olmadık yerden bir çan sesi yükseliyor. Tıpkı Pärt’ın Britten’a bıraktığı, sessizlikte bile duyulan o ilk nota gibi bir ses yayılıyor. Birbirimize itiraf etmesek de hepimiz duyuyoruz.
İLKE ATİK TAŞKIRAN | Teknolojinin tarihi çoğu zaman icatların hikâyesi olarak anlatılır. Oysa belki de biraz da yetişmeye çalışan bilimin hikâyesidir. Çünkü bazı teknolojiler, etkileri tam anlaşılmadan hayatımıza yerleşir; onları anlamaya çalıştığımızda ise çoktan gündelik alışkanlıklarımızın bir parçası olmuşlardır.
TEZCAN KARAKUŞ CANDAN | Bir saatin durması yalnızca akreple yelkovanın susması değildir. Bazen bir ailenin hatırası, bazen bir kentin zamanı, bazen de bir ustanın ömrü durur. Kavaklıdere'deki küçük dükkânda Zühtü Usta yetmiş yıldır yalnızca saatleri değil, insanların zamana emanet ettiği hatıraları da onarıyor.
SEDAT BOZKURT | Yeni Parti meselesi bu sıkıntıya ne kadar çare olur, bundan da çok emin değilim. Ama yeni parti belki şu işe yarayacak; ganimet paylaşılır gibi yapılan milletvekili listeleri ile belirlenen belediye başkanlıklarında artık parti oligarşilerinin eli rahat olmayacak.
ALİN OZİNİAN | Kaptana âşıksan seyri bütünüyle anlamaya ihtiyaç duymazsın. Sahip olduklarınla değil, vazgeçtiklerinle kendine yeni bir ben kurarsın. Önce pusulalarını, haritalarını ve varacağın limanların hayalini, sonra yolcu olmayı, en sonunda da hepsini terk ettiğini bilmeyi terk edersin.
MEHMET ÇETİNGÜLEÇ | Özgür Özel, Ecevit gibi bağımsız bir siyasi hareketle yeni bir yolculuğa çıkıyor. Gençliği, dinamizmi, halkla ilişkileri, hitabeti ona avantaj sağlıyor. "CHP'den ayrılanlar iflah olmaz" telkini, siyaset sahnesinde sürümde olan meşhur yalanlardan biridir.
HASAN AYDIN | Üniversite tercihi yalnızca bir okul seçimi değil; gelecekteki mesleğin, ekonomik yaşamın ve toplumsal statünün belirlenmesinde etkili olacak stratejik bir yaşam kararıdır. Eşit koşullara sahip olmayan bir eğitim sistemi ayrıcalığı öne çıkartırken; istihdam planlamasından yoksun bir yükseköğretim sistemi ise diplomalı işsizleri üretir.
İstanbul ve lakerda ilişkisine dair en eski metin Statius’un “Bizanslılar lakerdaya tapar” veya “Byzantion lakerda kokar” dizesinin de yer aldığı Silvae adlı eseridir.
HASAN AYDIN |Bir üniversitenin gerçek değeri; yürüttüğü araştırma projeleri, aldığı patentler, uluslararası bilimsel yayınları, bu yayınlara yapılan atıflar, doktora programlarının niteliği ve dünya üniversiteleriyle geliştirdiği iş birliktelikleriyle ölçülmektedir. Dolayısıyla yükseköğretimde temel amaç, yalnızca kontenjanları artırmak değil, bilimsel kaliteyi yükseltmek olmalıdır.
AYŞE YILDIRIM | Gürsel Tekin bu MASAK raporunu nasıl elde etti, nerede gördü? Kendi ellerinde bir belge vardı da onu mu adli makamlara verdiler? Eğer bir belge ve bilgi varsa, neden kamuoyuna açıklamıyorlar da toptancı bir anlayışla herkesi karalayıp hedef gösteriyorlar? Neyi bekliyorlar?
AYŞE YILDIRIM | Türkiye yeni bir çözüm sürecinde ve Ceylanpınar'a ilişkin yeni bir gelişme ortaya çıktı. İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı, "bir örgüt mensubunun itirafına" dayanarak söz konusu olaya ilişkin dosyayı Şanlıurfa'dan istedi.
HASAN AYDIN | Diplomalı işsizlerin sayısı artmakta, gençler yıllarca eğitim almalarına rağmen, asıl mesleklerini yapamamakta ve ya alanları dışında düşük ücretli işlerde zor koşullarda çalışmak zorunda kalmaktadır. YKS sonuçlarının ardından başlayan tercih süreci, üniversite bölümlerini seçmenin, dışında Türkiye deki eğitim politikalarının, yükseköğretim planlamasının ve istihdam stratejilerinin yeniden sorgulanmasına işaret etmektedir.
İLKE ATİK TAŞKIRAN | Dijital çağın en sofistike hamlesi, yalnızca davranışlarımızı yönlendirmek değil; o davranışların sorumluluğunu da bize geri vermek. Algoritmalar artık sadece neyi göreceğimizi belirlemiyor; o seçimin hikâyesini de yeniden yazıyor. Böylece dikkat ekonomisinin yapısal sorunları görünmezleşirken, bireysel tercihlerimiz daha görünür hâle geliyor.
TEZCAN KARAKUŞ CANDAN | Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Atatürk Orman Çiftliği sınırları içerisindeki yaklaşık 21 hektarlık alanı “Kamu Hizmet Alanı” ve “Resmî Kurum Alanı”na dönüştüren imar planlarını askıya çıkardı. Milli Eğitim Bakanlığı ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına tahsis edilen arazide yaklaşık 200 bin metrekarelik yapılaşmanın önünün açılabileceği belirtilirken, Ankara Büyükşehir Belediyesi planlara AOÇ Kanunu’na aykırı olduğu gerekçesiyle itiraz etti.
YAVUZ HALAT | Mesele, Özgür Özel’in “kongreler dönemi” ya da ona benzer bir yolu seçip seçmeyeceği değildir. Mesele, CHP’nin içindeki ve dışındaki demokrat, solcu muhalefetin ya halkı karar süreçlerinin gerçek öznesi hâline getirecek yeni bir örgütlenme kurması ya da aynı araçlarla aynı yenilgileri yaşamaya devam etmesidir.
ALİN OZİNİAN | Gözlerimi kapatıp Bozcaada’nın eski hâlini yeniden hissetmeye çalışıyorum bazen. Birkaç dakikanın içine tulumbanın sesi, babama tuttuğum küçük aynadaki yüzüm, krem rengi espadriller, kaybolmuş bir dünya ve artık geri dönemeyeceğim bir yaş yeniden sığıyor. Bize nefes sayısı önceden belirlenmiş bir ömür veriliyor ama bir anın içine ne kadar hayat ne kadar anı ne kadar anlam ve ne kadar sevgi koyabileceğimizi bize bırakıyorlar.
MEHMET ÇETİNGÜLEÇ | Kılıçdaroğlu “Genel Başkan” görünümlü bir kayyumdur. Seçilmiş genel başkanı koltuğundan edip o makama yargı yoluyla oturmayı içine sindirebildiği için CHP tabanında büyük bir nefret dalgasının muhatabıdır. O yüzden halkın arasında dolaşmak yerine televizyonlarda konuşmayı tercih ediyor. Oradan bir çıkış yolu bulmaya çalışıyor. Ama CHP kitlesinin eğitim ve siyasal bilinç seviyesi yüksek. Herkes ne yapılmak istendiğini biliyor!
BAHAR AKPINAR | Devletler, tarihleri boyunca yalnızca kurumlar ve sınırlar inşa etmez, bir semboller dünyası da oluşturur. Bayraklar, marşlar, askeri gelenekler, tarihi figürler, mimari, müzik… Bunların hiçbiri yalnızca geçmişe ait değildir. Devletler bu semboller üzerinden hafızalarını kurarlar. Düzenledikleri törenler ise bu hafızanın hangi parçalarının sahneye çıkarılacağına karar verilen performanslardır. Geçmişi aynen yeniden üretmezler.
SEDAT BOZKURT| Erdoğan’ın planı işlerse seçimler sonrası oluşacak parlamentoda yeni anayasa yapmanın da ortaya çıkacak ittifak modelleri nedeniyle çok kolay olmayacağını ön görebiliriz. Hem MHP’ye hem de DEM’e ihtiyaç duyulursa, mesela “vatandaşlık” tanımı ve “ana dil” mesellerinde görüşmeler başlamadan tıkanabilir.
ÖZGE MUMCU AYBARS - Siyasal gündemin büyük ölçüde sosyal medya üzerinden şekillendiği, gazetecilerin ve kamusal kişilerin koordineli kampanyaların hedefi hâline gelebildiği bir ortamda, X’in sahiplik yapısı ve algoritması da bu düzeni besliyor.
HASAN AYDIN - Özel sektör öğretmenlerinin ve mülakat mağduru öğretmenlerin talep ve sorunlarının, çıkarılacak yasalar ve yönetmeliklerle çözümü için vakit geçirilmeden harekete geçilmelidir.
İLKE ATİK TAŞKIRAN - Dijital ekonominin en büyük başarısı, işvereni ortadan kaldırmak değil; işverenin üstlenmesi gereken riskleri, çalışanın girişimcilik hikâyesi gibi pazarlayabilmek olmuştur.
TEZCAN KARAKUŞ CANDAN | Uğurlu Apartmanı ve onun gölgesindeki barış, unutturulmak istenen o çok kültürlü, güvenli ve şefkatli Ankara’yı yarına taşıyabildiği ölçüde hepimize uğurlu gelecek vaadedecektir. Ve insanlar mekânların hikâyelerine sahip çıktıkça, evler birer 'bekleme salonu' olmaktan kurtarılacak yeniden kök salınan gerçek birer 'yuva' olacaktır.