BURAK SOYER | Diziyi bitirdikten sonra izleyenler “Bunu bilmeyen mi var?” diye haklı bir soru sorabilirler. Ancak sanatın bir işlevi de bu zaten: Bilineni, görüneni, kendi yöntemiyle, farklı bir perspektiften aktarmak ve bu soruyu bir kez daha sordurmak. “Çekiç ve Gül: Bir Behzat Ç. Hikâyesi” de dördüncü sezonuyla bunu yeniden fazlasıyla yerine getiriyor.
ÖZGE MUMCU AYBARS | Sırbistan'da hızlı ve sorunsuz bir normalleşme beklemek için henüz erken. Ama geçişin zorlukları, seçimin yarattığı umudu asla gölgelemeli. Uzun süren bir toplumsal mücadele, sandıkta değişimi getirdi. Şimdi önemli olan, iktidarı değiştiren çoğunluğun kurumları nasıl değiştireceğini izleme.
İLKE ATİK TAŞKIRAN | Hesap kapanabilir, veriler silinebilir. Ama algoritma onları bir kez tanıdı. Bu tanışıklığın nereye kaydedildiğini sormadan çocuklarımızı “koruduk” diyemeyiz.
TEZCAN KARAKUŞ CANDAN | İsmet Paşa’dan Hergelen Meydanı’na uzanan bu kentsel kıyım, kentin ortak hafızasını geçmişle kurduğumuz bağı ve bir arada yaşama kültürünü de enkaz altında bırakıyor.
ÖZGE MUMCU AYBARS | Toplumsal öfke bazı ülkelerde aşırı sağa yarar, bazı ülkelerde solu yeniden toparlar, bazı yerler de de insanları geleneksel parti yapılarından iyice uzaklaştırır. Avrupa’da huzursuz bir sonbahar başladı, kışın “aşırı sağa” doğru dönme olasılığı da, ön plana çıkartılan güvenlik politikalarıyla bir araya alındığında uzak görünmüyor.
İLKE ATİK TAŞKIRAN | Bir zamanlar ortaya konan iş, insanın becerisinin göstergesiydi. Şimdi aynı iş, sahibinin yapay zekâ kullanmadığını ispatlaması gereken bir dosyaya dönüşüyor. Makinelerin insan gibi üretmesi konuşulurken insan, makine olmadığını kanıtlamaya çalışıyor.
BAHAR AKPINAR | Tiyatroda olduğu gibi, siyasetin sahnesinde de asıl mesele bir kişinin hangi rozeti taktığından ibaret değildir. O rozete anlam veren yetkinin kimden alındığıdır. Peki bu oyunun bedelini kim öder? Elbette halk.
BURAK SOYER | Netflix’in izlenme rekorları kıran yerli psikolojik gerilim dizisi “Seni Tanıyorum”, günümüzün modern aile unsurlarının arkasında yatan sırları, anneliği ve bir takıntı haline gelen kontrol arzusunu iki kadın ve bir erkek üzerinden anlatıyor.
İLKE ATİK TAŞKIRAN | Çocukları sosyal medyadan uzak tutmakla onları dijital dünyada bilinçli bireyler olarak yetiştirmek arasında önemli bir fark var. İlki erişimi sınırlandırıyor, ikincisi ise bilgi ve beceri kazandırmayı gerektiriyor.
ALİN OZİNİAN | İnsan ömrü boyunca kendisinden çok, başkalarının onda bıraktıklarını taşıyordu. Ve bu ağırlıkla daracık yerlerden geçmeye çalışıyordu. Canım hâlâ çok yanıyordu. Hiç yaşanmamış bir geleceğin yasını tutmak ne tuhaf şeydi. Gidilmemiş şehirleri, doğmamış sabahları, aynı fincandan içilmemiş kahveleri özlemek...
HASAN AYDIN | “Hatırladığın kadar güçlü, unuttuğun kadar suçlusun” cümlesinden hareketle 10 Ekim Ankara Gar Katliamı unutulmamalı, gerçek suçlular ve bu olayla ilgili görev ihmal olanlar adalet önünde yargılanmalıdır.
İBRAHİM EKİNCİ | TCMB’nin bulunduğu semtten geçmemesi gereken kimseler başkan yardımcısı gibi önemli pozisyonlara atanmış. Sadece diplomalara bakılmış ve sadece ilişkiler ve ideolojik -yakınlık bile değil- aynılık gözetilmiş gibi duruyor manzara. Şimdi yapılması gereken bu 200’lükleri piyasadan çekmek, bankalar aracılığı ile değiştirmek ama… TCMB’nin ne yapacağını bilemiyoruz.
ÖZGE MUMCU AYBARS | Haziranda Sánchez’in 2027’ye kadar görevde kalıp kalamayacağını tartışıyorduk. Şimdi daha güçlü bir çoğunluk için seçmenin karşısına çıkıyor. Ancak sekiz yıllık iktidarda ne kadar yıprandı, bunu göreceğiz.
İLKE ATİK TAŞKIRAN | Ete kemiğe bürünmüş yapay zekâ belki de yalnızlığın karşısına bir insan koymayacak. İnsanları, yalnızlığın hissedilmediği bir hayatın mümkün olduğuna alıştıracak.
TEZCAN KARAKUŞ CANDAN | Atatürk Orman Çiftliği’nde 10 bin metrekarelik alanın cami, Kur’an kursu, yurt ve lojman için ayrılmasına yönelik plan değişikliği askıya çıktı. Bölgede yakın mesafede dört cami bulunmasına rağmen planın “yoğun talep” gerekçesiyle hazırlanması, AOÇ’nin özel hukuki statüsünün ve 5659 sayılı Kanun’un bir kez daha devre dışı bırakıldığı yönündeki eleştirilere yol açtı.
HASAN AYDIN | Bugünün gençleri ve yaşlıları geleceğin potansiyel yaşlılarıdır. Yaşlılık, insan yaşamında kaçınılmaz bir evredir. Toplumun hafızası olan yaşlılara gereken değerin verilip sorunlarına sahip çıkılmasının zamanı çoktan gelmiştir.
KEMAL GÖKTAŞ | Gazeteci Derya Okatan, 2019’da başka bir soruşturma kapsamında imajı alınarak incelenen ve o tarihten sonra kullanmadığını söylediği hard diskte bulunduğu belirtilen 20-35 yıllık belgeler gerekçe gösterilerek tutuklandı. Okatan, belgeleri ilk kez ifade sırasında gördüğünü söyledi. Avukatı Ziya Ergin ise dosyaların son erişim tarihlerinin 2010’u gösterdiğini belirterek “Belgelerin hard diske ne zaman ve nasıl girdiği bağımsız bilirkişi incelemesiyle tespit edilmelidir” dedi.
BAHAR AKPINAR | Bugün İstanbul’da tiyatro üretimi ortadan kalkmış değil. Aksine genç topluluklar, bağımsız sahneler ve farklı estetik arayışlarla son derece canlı bir üretim var. Fakat iki İstanbul arasındaki asıl fark kaç oyun üretildiğinde değil. Bir zamanlar tiyatronun şehirde bir yeri vardı. Şimdi ise tiyatro şehirde kendine yer arıyor.
CENGİZ ERDİNÇ | Yeni nesil çeteler, mahalle aralarındaki çatışmalardan teknoloji kullanan, sınır aşan ve cinayet dahil suçları “hizmet” olarak sunan ağlara dönüştü. Cengiz Erdinç, önceki bölümde ele aldığı Bahçeli’nin geleneksel mafya gruplarını konsolide etme hamlesinin ardından bu kez yeni nesil çetelerin teknoloji, sosyal medya, yasadışı bahis ve uluslararası suç ağlarıyla geçirdiği üç aşamalı evrimi; “Gen Z mafyası”ndan Avrupa’ya uzanan “mafya transplantasyonu” riskine kadar inceliyor.
CENGİZ ERDİNÇ | Bahçeli’nin geleneksel mafya figürlerini buluşturduğu dönemde yeni nesil çetelere yönelik operasyonlar da yoğunlaştı. Peki, yüzlerce operasyona rağmen bu örgütler nasıl büyüdü? İddianameler; mahallelerden tribünlere, cezaevlerinden sınır ötesine uzanan suç ağlarının para, silah ve ortak eylemlerle nasıl geliştiğini ortaya koyuyor.
İLKE ATİK TAŞKIRAN | Cümleler kusursuz, peki ya biz? Bilmediğimiz konularda uzman gibi yazmak, başkasının üslubunu kendi sesimizmiş gibi sunmak, düşünmeden içten mesajlar göndermek… Yapay zekâ bütün bunları kolaylaştırırken, gerçek birikimimiz ve duygularımızla başkalarına gösterdiğimiz yüzümüz arasındaki mesafe giderek büyüyor.
Öğrencilerin öncülük ettiği protestolarla sarsılan Vučić, başbakanlığa dönerek iktidarını sürdürmenin yolunu arıyor. Sırbistan’da şimdi soru şu: Sokakta hesap soranlar, sandıkta bu planı bozabilecek mi?
TEZCAN KARAKUŞ CANDAN | Ankara’nın Kavaklıdere, Ayrancı, Esat, Bahçelievler ve Emek gibi köklü mahallelerinde kentsel dönüşüm yalnızca binaları değil, kuşakların biriktirdiği hayatları, komşulukları ve kentin hafızasını da siliyor. Yıkılan her apartmanla birlikte bir pencerenin ışığı, bir bahçenin ağacı, bir sokağın sesi ve Cumhuriyet Ankara’sının bir parçası daha kayboluyor.
SEDAT BOZKURT | 28 Şubat’ın laiklik konusunda “hassas”sermayesi şimdilerde hem AKP’nin hem de Erdoğan’ın bir dönem daha kalacağının hesabını hem yapıyorlar hem de istiyorlar. Bunu tüm dünyada olduğu gibi toptan Türkiye siyaseti de kabullenmiş gibi. AKP Genel Merkezi’ndeki hava da bu yönde. Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde bir sıkıntı görmüyorlar. TBMM dağılımına odaklanmış vaziyetteler. Yani AKP her zamanki gibi toptan Türkiye siyasetinin hayli ilerisinde, hesapları bir kez daha tutarsa tabi…
HASAN AYDIN | Bugün seyyanen zam konusunda basın toplantısına katılım gösterecek olan emekli örgütlerinin fiili ve meşru hak alma mücadelesinde de aynı tavrı sürdürmeleri gerekmektedir.
KEMAL GÖKTAŞ | Petrol ticaretinden şirketler kazandı, fatura devlete kaldı. Bağdat’ın onayı olmadan IKBY petrolünün Türkiye üzerinden satışına izin verilmesi nedeniyle Türkiye aleyhine 1,47 milyar dolarlık net anapara hükmü çıkmıştı. Ankara, faizler hesaplandığında aslında Irak’ın kendisine borçlu olduğunu savundu. ABD’li hâkim bu tezi de reddetti: Net alacaklı Irak. Şimdi Türkiye’nin ödeyeceği nihai tutar hesaplanacak.
HASAN AYDIN | Ücretli öğretmenlik, öğretmen açığını kapatmanın kalıcı bir yöntemi değil, eğitim sistemindeki yapısal sorunun üzerini örten geçici bir uygulamadır. Sadece ders sayısı üzerinden geçimini sağlamaya çalışan, ancak özlük ve sosyal haklardan yoksun bırakılan eğitim emekçileri üzerinden sürdürülebilir bir eğitim politikası oluşturulamaz.
İLKE ATİK TAŞKIRAN | Bir ülkenin gelecekteki ekonomik ve siyasi gücünü belirleyecek bir teknoloji ortaya çıktığında, o teknolojinin hızını kim belirler? Şirketler mi, devlet mi? Bugün yapay zeka tartışmasının asıl siyasi sorusu bence tam burada duruyor.
BAHAR AKPINAR | Nazi Almanyası’nda eşcinsellere yönelik baskı toplama kamplarıyla başlamadı. Önce kullanılan dil değişti; bilimsel çalışmalar yok edildi, mekânlar kapatıldı, yasalar genişletildi ve ihbarlar polis dosyalarına dönüştü. Pembe üçgenin tarihi, zulmün adım adım nasıl inşa edildiğini ve 1945’ten sonra bile neden sona ermediğini anlatıyor.
HASAN AYDIN | Yaklaşık 17 milyon öğrenci ile 1,2 milyon öğretmen yeni eğitim yılına başladı. Ancak okullardaki güvenlik ve temizlik açıklarından zorunlu bağışlara, ücretsiz yemek talebinden MESEM’lerdeki çocuk işçiliğine, tarikat protokollerinden öğretmenlerin güvencesizliğine kadar eğitim sisteminin kronik sorunları yeni döneme de taşındı.
İLKE ATİK TAŞKIRAN | Bir gencin sohbet botuna danışmasını engelleyebilirsiniz ama yerine ne koyacağı sorusu ortada duruyor. Ve o sorunun cevabı hep aynı yerde bitiyor, yani bir yetişkinde. Sorun gencin makineyi seçmesi değil. Sorun, alternatifin bu kadar zayıf görünmesi.
TEZCAN KARAKUŞ CANDAN | Üç yüzyıl önce bir sarayın kapısından zoraki içeri giren Ali ve Hasan’ın hikâyesi, bugün Berlin’in sokaklarında başka isimlerle, başka nedenlerle sürüyor. Zaman değişiyor ama insanın yabancı bir yerde kendine yeniden bir hayat kurma, dil öğrenme ve ait hissetme mücadelesi hep devam ediyor.
HASAN AYDIN | 12 Eylül yaşamın pek çok alanın da ağır travmalara yol açtı. Üniversitelerde siyasal ve toplumsal meseleler hakkında yorum yapabilme kapasitesi zayıfladı. Farklı düşüncelerin tartışma ortamı daraltılıp öğretim üyeleri üzerinde idari ve siyasi baskı mekanizmaları oluştu. İlköğretimin hukuki tanımı değiştirildi. Günümüz gençleri 12 Eylül’ün mirasına karşı özgür, bilimsel, laik ve eleştirel bir eğitim anlayışının önündeki engelleri sorgulayıp mücadelelerini yürütmelidirler.
SEDAT BOZKURT | MHP tabanında var olan “Devlet Bey'in bir bildiği vardır” toptan kabulü, Kürt seçmenin bir bölümünde de “Vardır başkanın bir bildiği” haline dönüşmüş vaziyette. Bu hâl, demokratik siyaset için iyi bir hâl değil…
ALİN OZİNİAN | Zahrad’ı önemli kılan şey aykırılığı ve kalıpların dışına çıkma arzusudur. Her sanatçı böyle değil midir, diyebilirsiniz. Bilmem, belki de öyledir. Ama Zahrad, insana vurmadan, acıtmadan nüfuz eder; zarafetle ulaşır içerideki gizli dünyaya.
GSB öğrencilerin yüzde 90’ının yurtlara yerleştirildiğini açıklasa da devlet yurtlarının yatak kapasitesi son bir yılda geriledi. Özel yurt ücretleri aylık 76 bin, kiralar ise 80 bin liraya ulaşırken, öğrenciler eğitim ile barınma maliyetleri arasında sıkışıyor.
İLKE ATİK TAŞKIRAN | Sosyal medya ekonomisi yeni bir çalışma özgürlüğü mü yaratıyor, yoksa görünür olabilenler ile olamayanlar arasında yeni bir ekonomik eşitsizlik mi kuruyor?
SEDAT BOZKURT | Demirtaş’ın serbest kaldıktan sonra aktif siyasete girip girmeyeceği tartışmalı. Öcalan’ın ya da onun partisinin karşısında yer alması mümkün gözükmüyor. Bunun muhtelif nedenleri var. Ama Kürt siyasetinin en önemli figürünün evinde oturacağını beklemek de akıllıca değil. Demirtaş herhangi bir pozisyon alsa da almasa da Kürt siyasetinde Öcalan partisinden sonra bir bölünme kaçınılmaz.
BURAK SOYER | İlk sezonundan itibaren yalnızca “Katil kim?” sorusunun etrafında dolaşmadan, toplumun çürümüş yanlarını, kadın cinayetleri üzerinden görünür kılan “Mezarlık” dizisi, yeni sezonunda da bir türlü dinmeyen bu yaranın, internet forumları ve sosyal medya aracılığıyla şekil değiştirip örgütlü bir yapı haline gelişini ekrana taşıyarak izleyiciyi de bunun üzerinde düşünmeye çağırıyor.
BAHAR AKPINAR | İstanbul’da toplu taşımanın tarihi, en hızlı aracın tarihi değildir. Birbirine değmeden yaşayamayan, fakat birbirine tahammül etmekte de zorlanan milyonlarca insanın aynı şehri paylaşmayı öğrenme tarihidir.
YAVUZ HALAT | Bütün suç devletindir. Kaza yapan her motosikletin, uzvu kopan ya da ölen her motorcunun asıl sorumlusu devlettir! Çünkü devlet, en asli görevi olan “vatandaşların can güvenliğini koruma” yükümlülüğünü yerine getirmemektedir.
BURAK SOYER | Polisin 7/24 her yeri gözetlediği İstanbul’da “gerçek suçlar” yerine drone’larla içki içenlerin peşine düşüp eliyle koymuş gibi bulmasını neye bağlamalıyız?
İLKE ATİK TAŞKIRAN | Belki de Oyun Politika Belgesi’nin asıl derdi, çocuklara hangi oyunları öğreteceğimiz değil; çocukların kendi oyunlarını kurabilecekleri hayatı nasıl yeniden mümkün kılacağımız olmalı. Oyun da okulun içine girdiği için değil, sokakta kendiliğinden var olamadığı için artık bir politika meselesi.
TEZCAN KARAKUŞ CANDAN | ODTÜ Ormanı bugün bir kez daha Ankara’nın önüne aynı soruyu koyuyor: Değişen gerçekten yönetimler mi, yoksa değişmesi gereken kente bakışımız mı?
HASAN AYDIN | Öğretmeni yeni talimatlarla kuşatmak yerine ona güven verilmeli, mesleki özerkliği güçlendirilmeli, norm kadro sorunu öğretmenin omuzlarına yüklemek yerine eğitim planlaması sorgulanmalı ve öğretmenin kıyafeti ile değil, emeği ve mesleki birikimi ile ilgilenilmelidir.
ALİN OZİNİAN | Oysa yolda büyüttüğümüz cesaret, değiştirdiğimiz yön ve öğrendiğimiz denge tutunma bitse bile bizimdi. Sarmaşığın bilgisi sadece tutunmaya dairdi. Kertenkele ise başka bir hakikati taşıyordu: Kuyruk ona aitti ama o, kuyruğu değildi. İnsan dünyada ilerlerken, Sarmaşık “tutun”, Kertenkele “bırak” diye fısıldıyordu. Birbirine zıt iki hareket değildi bunlar. Biri vakti geldiğinde ötekine yer açıyordu.
MEHMET ÇETİNGÜLEÇ | Önümüzdeki süreç şunu gösterecek:Kemal Bey gerçekten de CHP’yi güvenli bir limana ulaştırıp görevi teslim edecek mi? Yoksa hırs içinde davranıp, Muharrem İnce dahil hiç kimseye fırsat vermeden bir kez daha Cumhurbaşkanı adayı mı olacak? Diğer yandan Muharrem İnce senaryosunda önemli bir ayrıntıyı gözden kaçırmamak gerekir. Eğer İnce CHP’nin başına geçip partiyi yüzde 5’lerden yüzde 15’lere çıkarırsa, bu durum Yeni Parti’yi aşağı çekecektir.
BURAK SOYER I “Aşık Mahzuni Şerif Türküleri”, bu memleketin, üzerlerindeki dertten kamburu çıkmış onurlu, namuslu insanlarını Kaan Tangöze’nin sesinden ve gitarından tıpkı Mahzuni gibi unutmama, unutturmama albümünün “plağa gelmiş” hâlidir.