Kısa Dalga - ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'ı hedef almasına bölgeleri ABD üslerini vurarak yanıt veren İran, Hürmüz Boğazı'nı kapattı. İran Devrim Muhafızları, gemilere VHF telsiz frekansı üzerinden “hiçbir geminin Hürmüz Boğazı’ndan geçmesine izin verilmeyeceği” mesajı gönderdi. Hürmüz Boğazı, Suudi Arabistan, İran, Irak ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi Körfez’in en büyük petrol üreticilerini Umman Körfezi ve Arap Denizi’ne bağlayan, dünyanın en kritik petrol ihracat güzergâhı olarak biliniyor. Boğazda yaşanabilecek herhangi bir aksama, küresel enerji piyasaları açısından büyük önem taşıyor.
Hürmüz Boğazı nerede?
Hürmüz Boğazı , Umman Körfezi ile Basra Körfezi'ni birbirine bağlıyor. Kuzey kıyısında İran, güney kıyısında ise Umman bulunuyor. Boğazın İran, Umman ve Birleşik Arap Emirlikleri ile sınırı var.
Boğaz geçişleri kimin kontrolünde?
Hürmüz Boğazı'ndaki gemi geçiş yolları Umman karasularında, kısmen de İran karasularında yer alıyor. Hürmüz Boğazı'nın Süveyş Kanalı'nda olduğu gibi merkezi bir kontrol otoritesi yok. Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi’ne göre ülkeler kıyılarından 12 deniz miline kadar egemenlik hakkına sahip. Bu mesafe, Hürmüz Boğazı’nın en dar noktasından daha kısa.
Gemiler, İran ve Umman'ın karasularından geçiyor. İran, ticari gemilere serbest geçiş hakkı tanıyan bir BM anlaşmasını imzalamış olsa da henüz onaylamamıştı.
Tahran geçmişte gerilim dönemlerinde deniz ablukası uygulayabileceğini söyledi ancak hiçbir zaman boğazı tamamen kapatmadı
Ancak ABD ve İsrail'in saldırıları sonrası İran, boğazı kapattığını duyurdu. Bazı konteyner gemilerinin Umman Körfezi ve Hürmüz Boğazı'nda U dönüşü yaptığı belirtildi. Bazı ticari gemiler ise Körfez'de beklemeye geçti.
Neden önemli?
Hürmüz Boğazı, Orta Doğu'daki petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) üretimini Umman Denizi ve Hint Okyanusu üzerinden dünya pazarlarına bağlıyor. İran ile Umman arasında yer alan Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi'ni açık denizlere bağlayan tek geçit. Bu boğazdan günde 21 milyon varil petrol ve 306 milyon metreküp sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) geçiyor.
Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Irak, Kuveyt ve İran'ın önemli miktarda petrolünü ve Katar'ın tüm sıvılaştırılmış doğal gaz ihracatını, uluslararası pazarlara ulaştırıyor. Sevkiyatın önemli bölümü Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore gibi Asya ülkelerine gidiyor.
Kapanması petrol ihracatını ne kadar etkiler?
Ham petrol ve petrol ürünlerinin ihracatı, İran için kritik bir gelir kaynağı. Bu ürünler, toplam ihracatın yüzde 17'sinden fazlasını oluşturuyor. İkinci sıradaki doğal gazın oranı ise yaklaşık yüzde 12. Boğazın kapanmasıyla İran, petrolünü ihraç edemez hale gelir. İran ile ham petrolünün en büyük alıcısı olan Çin’in ilişkileri gerilebilir.