Kısa Dalga - Brezilya Yüksek Seçim Mahkemesi’nin (TSE) yüzde 99,99’u sayılan sandıklara dayanan resmi verilerine göre, Flávio Bolsonaro 56 milyon 104 bin 268 oyla yüzde 47,03’e ulaştı. Lula ise 53 milyon 876 bin 617 oyla yüzde 45,16’da kaldı. Hiçbir aday geçerli oyların yüzde 50’sinden fazlasını alamadığı için seçim 25 Ekim’de yapılacak ikinci tura taşındı.
İlk turun sonucu, seçim öncesindeki anketlerin tersine Flávio Bolsonaro’nun daha güçlü bir performans ortaya koyduğunu gösterdi. Son Datafolha araştırmalarında Lula ilk tur için önde görünüyordu; ikinci tur senaryolarında ise yarış başa baş seyrediyordu.
Flávio Bolsonaro babasının seçmen tabanını büyüttü
45 yaşındaki Flávio Bolsonaro, halen Rio de Janeiro senatörü. Eski devlet başkanı Jair Bolsonaro’nun en büyük oğlu olan Flávio, bu seçimde ilk kez devlet başkanlığına aday oldu. Babası Jair Bolsonaro ise yeniden aday olamıyor ve darbe girişimiyle bağlantılı suçlardan aldığı hapis cezasını çekiyor. Flávio Bolsonaro, seçim kampanyasında babasının siyasi mirasını sahiplenirken güvenlik, suçla mücadele ve ekonomik hoşnutsuzluk üzerinden destek toplamaya çalıştı.
Folha de S.Paulo’nun analizine göre Flávio Bolsonaro, 2022’de Lula’nın önde çıktığı 714 belediyede bu kez çoğunluğu elde etti. Özellikle Minas Gerais ve Rio Grande do Sul’daki kaymalar dikkat çekti.
Büyük seçmen havuzlarında da Bolsonaro cephesinin önemli kazanımları oldu. São Paulo’da Flávio Bolsonaro yüzde 51,93’e ulaşırken Lula yüzde 38,20’de kaldı. Rio de Janeiro’da fark daha da açıldı; Flávio yüzde 53,01, Lula ise yüzde 39,41 oy aldı.
Lula dördüncü dönem için yarışıyor
80 yaşındaki Lula ise siyasi kariyerinde dördüncü kez devlet başkanı seçilmek istiyor. Daha önce 2003-2010 arasında iki dönem görev yapan Lula, 2022 seçiminde Jair Bolsonaro’yu çok az farkla yenerek yeniden iktidara dönmüştü.
Lula bu seçimde özellikle düşük gelirli seçmenler, kadınlar ve ülkenin daha yoksul kuzeydoğu bölgelerinde güçlü kaldı. Hayat pahalılığı, yüksek hane borçları, kamu harcamaları ve güvenlik kaygıları hükümet açısından önemli bir yük oluşturdu.
Tarihi ölçüde küçük fark
İlk turdaki yaklaşık iki puanlık fark, Brezilya’nın yeniden demokratikleşmesinden bu yana devlet başkanlığı seçimlerinde ilk iki aday arasında görülen en dar birinci tur farkı oldu. 2022’de Lula ile Jair Bolsonaro arasındaki ilk tur farkı 5,23 puandı.
Bu tablo ikinci turu son derece belirsiz hale getiriyor. Seçim kampanyasının merkezinde hayat pahalılığı, yolsuzluk, kamu güvenliği ve suç örgütleri bulunuyor. Amazon’un korunması ve Brezilya’nın ABD ile ilişkileri de iki aday arasında belirgin ayrışma noktaları.
Trump faktörü
Flávio Bolsonaro, ABD Başkanı Donald Trump’a yakın bir çizgide bulunuyor. Lula cephesi ise Washington yönetimini Brezilya’nın iç siyasetine ekonomik ve siyasi yollarla müdahale etmekle suçluyor.
İkinci turun yalnızca Brezilya’daki sağ-sol mücadelesini değil, ülkenin ABD ile ilişkilerinin yönünü de belirleyebileceğine dikkat çekiliyor.
Jair Bolsonaro’nun eşi Michelle Bolsonaro’nun da aynı seçimde Senato’ya seçilmesi, Bolsonaro ailesinin Brezilya siyasetindeki ağırlığını koruduğunu gösterdi. Flávio Bolsonaro ise seçilmesi halinde babası ve 8 Ocak 2023’teki hükümet binalarına yönelik baskın nedeniyle ceza alan destekçileri için af çıkarma sözü verdi.
Brezilya’daki ikinci turun bölgesel etkileri de yakından izleniyor. Latin Amerika’nın birçok ülkesinde son dönemde sağ ve aşırı sağ partilerin güç kazanması, 25 Ekim’deki seçimi yalnızca Brezilya iç siyaseti açısından değil, kıtanın siyasi yönelimi bakımından da kritik hale getiriyor.
159 milyona yakın seçmenin bulunduğu ülkede ikinci tur 25 Ekim’de yapılacak. Brezilya seçim sistemine göre bu turda en fazla geçerli oyu alan aday devlet başkanı seçilecek.