Kısa Dalga - Dünya Ekonomik Forumu için İsviçre’nin Davos kasabasında dünya liderlerine hitap eden ABD Başkanı Donald Trump, bir saati aşan konuşmasıyla yine tartışmaların odağına yerleşti. Ekonomi verilerinden NATO’nun finansmanına, enerji politikalarından Grönland’ın statüsüne kadar pek çok konuda iddialı açıklamalarda bulunan Trump'ın söylemleri, BBC Verify (Doğrulama) ekibi tarafından büyüteç altına alındı.
Resmi kayıtlar ve istatistiksel veriler, Trump’ın "rekor" ve "tarihi" olarak nitelediği pek çok iddiasının gerçeklerle çeliştiğini ortaya koyuyor. Özellikle savunma harcamaları ve yenilenebilir enerji konusundaki çıkışları, uluslararası kamuoyunda "bilgi kirliliği" tartışmalarını yeniden alevlendirdi.
İşte Trump’ın Davos zirvesindeki tartışmalı iddiaları ve satır satır gerçekler:
Grönland "geri mi verildi?"
İddia: Trump, II. Dünya Savaşı'ndan sonra ABD'nin Grönland'ı Danimarka'ya geri verdiğini savunarak, "Bunu yapacak kadar ne kadar aptaldık?" dedi.
Gerçek: Grönland hiçbir zaman ABD toprağı olmadı. 1933 yılında uluslararası bir mahkeme adanın Danimarka'ya ait olduğuna karar vermişti.1 II. Dünya Savaşı sırasında ABD, adayı Nazilere karşı korumak için üs kurmuş ancak bu durum hiçbir zaman bir egemenlik devri içermemişti.
NATO savunma giderleri: Yüzde 100'ünü ABD mi ödüyor?
İddia: Trump, ABD'nin NATO savunmasının "neredeyse %100'ünü" ödediğini iddia etti ve diğer üyelerin %2'lik kotayı doldurmadığını savundu.
Gerçek: Veriler bu iddiayı doğrulamıyor. ABD'nin savunma harcamaları, tüm NATO ülkelerinin toplam harcamasının yaklaşık %62'sine tekabül ediyor. Ayrıca 2025 yılı itibarıyla tüm NATO üyelerinin GSYH'lerinin en az %2'sini savunmaya ayırması bekleniyor. Trump'ın bahsettiği %5'lik oran ise ancak 2035 yılı için hedeflenen uzun vadeli bir amaç.
"NATO'dan hiçbir şey almadık"
İddia: Trump, ABD'nin NATO'dan şimdiye kadar "hiçbir şey almadığını" ve kimseden bir şey istemediğini öne sürdü.
Gerçek: NATO tarihinde toplu savunma ilkesini içeren 5. Madde'yi yürüten tek ülke ABD'dir. Bu madde, 11 Eylül saldırılarının ardından yürürlüğe sokulmuş ve Danimarka dahil birçok NATO müttefiki, Afganistan'daki ABD liderliğindeki savaşa asker ve ekipman desteği sağlamıştır.
"Çin'de rüzgar çiftliği yok"
İddia: Trump, rüzgar enerjisini "yeni yeşil dolandırıcılık" olarak niteleyerek Çin'in çok sayıda türbin üretmesine rağmen ülkede hiç rüzgar çiftliği bulamadığını iddia etti.
Gerçek: Çin, Gansu'da uzaydan görülebilen dünyanın en büyük rüzgar çiftliklerinden birine sahip. Ayrıca 2024 verilerine göre Çin, 997 teravat-saat ile dünyada en çok rüzgar enerjisi üreten ülke konumunda; bu rakam ikinci sıradaki ABD'nin üretiminin iki katından fazla.
İngiltere ve Kuzey Denizi petrolü
İddia: Trump, İngiltere'nin enerji politikalarını eleştirerek, petrol şirketlerinden gelirin %92'sini vergi olarak aldığını iddia etti.
Gerçek: İngiltere'de Kuzey Denizi petrol şirketlerine uygulanan toplam vergi oranı %78'dir. Ayrıca bu vergi Trump'ın iddia ettiği gibi "gelir" üzerinden değil, "kâr" üzerinden alınmaktadır.
18 trilyon dolarlık yatırım rekoru
İddia: Trump, yönetimi döneminde ABD için 18 trilyon dolarlık yatırım taahhüdü aldığını savundu.
Gerçek: Bu rakamı destekleyecek halka açık bir veri bulunmuyor. Beyaz Saray'ın kendi takip sitesi bile Trump dönemindeki toplam yatırımları 9,6 trilyon dolar olarak gösteriyor. Uzmanlar, bu rakamların içinde henüz gerçekleşmemiş veya Grönland gerilimi nedeniyle askıya alınmış ticaret anlaşmalarının da olabileceğine dikkat çekiyor.