- İran ile ABD arasında gerilim sürüyor. Trump’ın askeri seçenekleri gündeme getirmesi ve Tahran’dan gelen sert açıklamalar tansiyonu yükseltiyor.
- Küresel krizler sürerken Amerikada geçen haftanın sonuna doğru açıklanan Epstein belgeleri, bir numaralı gündem oldu. Korkunç iddialar tüm dünyayı sarsıyor.
- Minnesota’da göçmen yetkililerinin açtığı ateşle başlayan protestolar sürerken, Avrupa’da da suça sürüklenen çocuklar ve dijital güvenlik tartışmaları gündemde...
- Hindistan’da ortaya çıkan Nipah virüsü ise yeni bir salgın endişesi yaratsa da şu an için küresel bir risk olarak değerlendirilmiyor.
Hazırsanız dünya turumuza başlayalım. Bültenimizi dinlemek için 'play' tuşuna basınız...
➡️ EPSTEIN - Dünyanın incelediği 3 milyon sayfa...
İran gerilimi, ICE protestoları ve Trump’ın dış politikadaki ani çıkışları sürerken, haftanın en çok konuşulan başlığı Epstein belgeleri oldu. ABD Adalet Bakanlığı 3 milyon sayfa, 2 binden fazla video ve 180 bin fotoğrafı kamuoyuna açtı. Belgeler kısa sürede milyonlarca kişi tarafından incelendi; Epstein’le bağlantılı isimler, yazışmalar ve fotoğraflar dünya gündeminin merkezine oturdu.
- Trump’ın adı yüzlerce kez geçiyor. Trump, Epstein ile arkadaşlığının yıllar önce sona erdiğini ve cinsel suçlarla ilgili hiçbir bilgisi olmadığını savunuyor.
- Microsoft’un kurucusu Bill Gates hakkında, Epstein’ın e-postalarında cinsel yolla bulaşan hastalık iddiaları yer aldı. Gates bu iddiaları sert bir dille reddetti.
- X’in sahibi Elon Musk’a ait olduğu belirtilen yazışmalarda, Epstein’le tatil planlarına ve özel davetlere ilişkin mesajlar yer aldı. CNN, bu yazışmaların ikili arasında "daha önce ortaya çıkmamış bir iletişim düzeyini gösterdiğini" yazdı. Musk daha önce "Epstein beni adasına götürmeye çalıştı ve ben reddettim" demişti.
- İngiltere'de "Prens" unvanı geri alınan Andrew Mountbatten-Windsor'un e-postaları da belgelerde yer alıyor. Norveç Veliaht Prensesi Mette-Marit, Danimarka Kralı Frederik’in adı da belgelerde yer aldı. Adı geçenlerin çoğu iddiaları reddeden açıklamalar yaptı.Belgelerde yüzlerce isim, kan donduran iddialar ve fotoğraf var. Bu konu önümüzdeki günlerde de çok konuşulacak ve ortaya birçok belge çıkacak.
- ÖNERİ - Gazeteci Semra Pelek'in konuyla ilgili hem bilgi hem analiz içeren geniş kapsamlı yazısını okumanızı tavsiye ederim...
➡️ İRAN - Tehdit - Rest - Diplomasi
Amerika - İran gerilimine Avrupa da dahil oldu. Avrupa Birliği, Devrim Muhafızları’nı “terör örgütü” ilan etti. İran'dan da da benzer karşı adımlar geldi. İran Meclis Başkanı, Tahran'ın artık tüm AB ordularını 'terör örgütü' olarak gördüğünü açıkladı.
İran’ın dini lideri Hamaney de ABD’nin İran’a yönelik herhangi bir askeri saldırısının Ortadoğu’da 'bölgesel bir savaşı' tetikleyeceği uyarısında bulundu.
Zaman zaman gerilimi düşüren ve müzakereyi işaret eden açıklamalar da geldi. İran hükümeti, “adil ve eşit çerçevede” müzakerelere açık olduğunu vurguluyor. Bölgesel ve küresel aktörler de diplomatik açıdan sürece dahil olmaya çalışıyor.
Mısır, Katar ve Türkiye’nin iki ülke arasındaki diplomatik temasları sürüyor. Amerikalı yayın kuruluşu Axios, Trump yönetiminin, İran ile olası bir anlaşma için birden fazla kanal üzerinden görüşmeye açık olduğunu aktardı. Türkiye'nin, ABD ile İran arasında olası müzakerelerin merkezi olarak öne çıktığı ileri sürüldü.
➡️ GAZZE - Refah Sınır Kapısı geçici olarak açıldı
Gazze’de insanlık dramı sürüyor. İsrail 10 Ekim 2025'te yürürlüğe giren ateşkese rağmen sivilleri hedef alan saldırılarına devam ediyor.
- İsrail ordusunun hafta sonu düzenlediği saldırılarda onlarca kişi hayatını kaybetti.
- Han Yunus kentinde de Filistinlilerin çadırları denizden bombalandı, 3 yaşındaki İyad Ahmed el-Rabayia hayatını kaybetti.
- Yaklaşık bir yıldır kapalı olan Gazze ile Mısır arasındaki Refah Sınır Kapısı “pilot uygulama” kapsamında yeniden açıldı. Geçişlerin yalnızca Gazze’de yaşayan Filistinlilerin yaya hareketine açık olacağı ve sürecin İsrail, Mısır ve Avrupa Birliği koordinasyonunda yürütüleceği bildirildi.
➡️ AVRUPA...
♦️Çocuklar, suç ve internet
Suça sürüklenen çocuklar konusu bu hafta Avrupa’nın gündemindeydi.
- En tartışmalı adım İsveç’ten geldi. Hükümet, çetelere katılan çocuk sayısındaki artış nedeniyle ciddi suçlarda cezai sorumluluk yaşını 15’ten 13’e indirmeyi tartışıyor.
- Bu plana en dikkat çekici itiraz polisten geldi. Yetkililer, yaş sınırının düşürülmesinin çocukları suç örgütleri için kolay hedef hâline getireceğini söylüyor. Çocuk hakları savunucuları da cezaevi sisteminin bu yaş grubuna uygun olmadığını vurguluyor.
- Fransa, Avustralya’nın ardından 15 yaş altına sosyal medya yasağı getirmeye hazırlanıyor. Ulusal Meclis tasarıyı büyük çoğunlukla kabul etti. Almanya’da da sosyal medya için yasal yaş sınırı konusunda bir uzman komisyonu çalışmaya başladı.
♦️ İngiltere'nin derin yoksulluğu
İngiltere’de yaklaşık 6,8 milyon kişinin “çok derin yoksulluk” içinde yaşadığı ve bunun son 30 yılı aşkın sürenin en yüksek seviyesi olduğu belirtildi. Bu verileri Joseph Rowntree Vakfı açıkladı.
- 2023 - 2024 dönemini kapsayan tahminlerine göre, İngiltere’de yaklaşık 3,8 milyon kişi barınma, ısınma, temizlik, giyinme ve beslenme gibi temel ihtiyaçları karşılayamıyor. Gıda güvencesizliği yaşayanların sayısı 2,8 milyona çıktı. Yoksulluk içindeki çocuk sayısı 4,5 milyona yükseldi.
♦️Almanya'da 1 milyon Euro'luk bilgi çağrısı
Berlin'de yeni yılın ilk haftasında kablo hattındaki kundaklama nedeniyle 45 bin hane günlerce elektriksiz kalmıştı. Saldırıyı aşırı solcu "Volkan Grubu" üstlenmişti. Almanya istihbaratı örgütün personel ve organizasyon yapısını henüz çözebilmiş değil. Bu nedenle yeni bir adım atıldı ve grupla ilgili bilgiler için 1 milyon euro ödül vaadedildi.
♦️ICE, İtalya, Grammy
ABD Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza Dairesi veya İngilizce kısaltmasıyla ICE'ın Minnesota'da iki sivili öldürmesiyle başlayan protestolar ve soruşturmalar sürüyor. Bu süreçte tartışmalı bir karar daha alındı. ICE personelinin İtalya'da yapılacak Kış Olimpiyatları'nda görevlendirileceğini açıkladı. İtalyan yetkililer ajanların ABD heyetinin korunmasına katkı sağlayacaklarını söylese de ülkede ICE protestoları çoktan başladı.
Bu yıl 68'incisi düzenlenen Grammy müzik ödüllerine, sanatçıların Trump yönetiminin göç politikalarına yönelik eleştirileri damga vurdu. Bazı müzisyenler "ICE out" (ICE defol) rozetleri taktı. Billie Eilish, "Çalınmış topraklarda kimse yasa dışı değildir" dedi.
ICE, 11 Eylül saldırılarından sonra 2003'te İç Güvenlik Bakanlığına bağlı olarak kuruldu. Kuruluşun görevi, federal sınırları kontrol etmenin yanı sıra izinsiz göçü denetlemek. ABD'de geniş bir kesim ICE personelinin yetersiz eğitim aldığını savunuyor.
SAĞLIK - SIHHAT - YAŞAM....
Sağlık konusunda araştırmalar, hastalıklar ve yeni buluşlar her zaman olduğu gibi ilgi çekiciydi. Bazılarını aktaralım...
???? Nipah korkuttu...
Hindistan’ın Batı Bengal eyaletinde görülen iki Nipah vakası kaygı yarattı. DSÖ’ye göre virüsün ölüm oranı bazı salgınlarda yüzde 70 – 90’a ulaşabiliyor. Ancak şu an için küresel önlem ya da seyahat kısıtlaması önerilmiyor.
???? Tümor yok edildi ama...
Pankreas kanseri, kısmen tedaviye karşı direncin hızla gelişmesi nedeniyle en agresif tümörler arasında yer alıyor. İspanya Ulusal Kanser Araştırma Merkezi’nden gelen yeni bir araştırma, üçlü kombinasyon tedavisiyle farelerde pankreas tümörlerinin yok edilebildiğini gösterdi. Araştırmacılar, klinik deneyler için henüz erken olduğu uyarısında bulundu.
???? Torun bakmanın faydaları ya da zararları...
Torunlarına bakan dedeler ve ninelerle ilgili iki farklı araştırmada iki farklı sonuç çıktı. Amerikan Psikoloji Derneği tarafından yayınlanan yeni bir çalışmaya göre torunlara bakmak, onlarla ilgilenmek yaşlılarda bilişsel gerilemeye karşı koruyucu bir kalkan görevi görüyor. Euronews'ün haberine göre İran’daki Şehid Beheşti Tıp Bilimleri Üniversitesi’ndeki araştırmaya göre, altı yaşın altındaki çocuklara sıklıkla bakan büyükanne ve büyükbabalar arasında depresyon riski belirgin biçimde artıyor.
➡️ SOSYAL MEDYA... Dijital güvenlik yargılanıyor
Sosyal medya devleri özel bilgileri okuma, insanları dinleme ve hatta izlemeyle suçlanıyor ve bu iddialar mahkemeye taşınmış durumda.
- ABD’de San Francisco’daki federal mahkemede Meta’ya karşı dava açıldı Farklı ülkelerden davacılar, Meta ve WhatsApp çalışanlarının şirket içi basit süreçlerle kullanıcı mesajlarına erişebildiği savunuluyor. Meta ve WhatsApp iddiaları reddediyor.
- Google da akıllı cihaz kullanıcılarını dinlediği iddiasıyla açılan toplu davada 68 milyon dolar ödeme yapmayı kabul etti. Kullanıcıların özel konuşmalarının kaydedildiği öne sürülüyor.
- Avrupa Komisyonu da X platformundaki yapay zekâ robotu Grok hakkında fotoğrafları rıza olmadan “soyunmuş gibi” gösterdiği gerekçesiyle soruşturma başlattı. Komisyon, daha önce de X’e hesap doğrulama ve reklam uygulamaları nedeniyle 120 milyon Euro ceza vermişti.
➡️ MEDYA... Küresel bir sorun; tenkisat
Sosyal medyadan konvansiyonel medyanın kronikleşen küresel sorununa geçelim: İşten çıkarma...
Washington Post’ta tenkisat söylentileri gündemde. Gazetenin Kış Olimpiyatları’na sınırlı sayıda muhabir göndermesi, daha geniş çaplı işten çıkarmaların habercisi olarak yorumlanıyor.
Semafor.com'un haberine göre, kimi editörlerin telifli çalışanlara başka iş aramalarını önerdiği söylentileri kaygıları artırdı. Çalışanlar gazetenin sahibi Jeff Bezos’a mektup yazdı ve tenkisat sürecinin durdurulmasını istedi.
Abonelik gelirlerindeki düşüş nedeniyle ulusal odaklı bir yapıya geçmeyi hedefleyen Washington Post yönetimi, 2026 sonuna kadar mali dengeye ulaşmayı amaçlıyor. Bu doğrultuda hangi bölümlerin gözden çıkarılacağı belirsizlikliğini koruyor.
KISA... KISA...
♦️İspanya hükümeti, ülkede geçerli oturum izni bulunmayan yüz binlerce göçmenin statüsünü bir kararnameyle yasallaştırmaya hazırlanıyor. Bu düzenlemeden çoğunluğu Latin Amerika kökenli olmak üzere yaklaşık 500 bin kişi düzenlemeden yararlanabilecek.
♦️ Avrupa Birliği, Ukrayna'da savaşmış Rus askerlerine seyahat yasağı getirilmesine yönelik yeni bir teklifi değerlendirmeye başladı. Estonya Dışişleri Bakanı Tsahkna, "Rusya'da bir milyona yakın savaşçı var. Çoğunluğu çok tehlikeli. Buna hazır değiliz," dedi.
♦️Danimarka, ciddi suçlardan en az bir yıl hapis yatan göçmenleri sınır dışı edecek. Başbakan Frederiksen, hükümetin sınır dışı etme davalarında mahkeme kararlarını beklemeyerek "alışılmışın dışında" hareket ettiğini kabul etti.
♦️ ABD'de tutuklu olan Nicolas Maduro'nun yerine göreve gelen Delcy Rodriguez, siyasi mahkumları kapsayacak bir af yasası önerdi. Düzenleme cinayet, uyuşturucu kaçakçılığı ve insan hakları ihlalleri vakalarını kapsamıyor.
♦️İtalya'nın başkenti Roma'daki bir kilisede restorasyon sırasında bir melek figürünün yüzü Başbakan Giorgia Meloni'ye benzetilince muhalefetten tepki geldi, kilise yönetimi inceleme başlattı. Meloni ise kendisine benzetilen melek figürünü sosyal medyada paylaştı.
♦️ABD Başkanı Trump’ın eşi First Lady Melania Trump’ın Beyaz Saray’a dönüş sürecini konu alan ‘Melania’ isimli belgesel İngiltere’de beklenen ilgiyi görmedi. Islington’daki bir sinemada ilk gösterim için sadece 3 bilet satıldı.
♦️Fransa'da yaşayan Patrick ve Evelyne Sire çifti, kedileri Filou'yu da alarak geçen yıl ağustos ayında yolculuğa çıktı. Filou, İspanya'nın Fransız sınırına yakın bölgede verilen mola sırasında kaçtı. Filou, 5 ay sonra Fransa'daki evinin yakınlarında zayıf ve hasta halde bulundu. Filou'nun 250 kilometrelik yolu tek başına nasıl katettiği merak konusu.
♦️Evde Tek Başına (Home Alone) filminde Kevin'in annesi ve Schitt's Creek dizisinde Moira Rose karakteriyle tanınan Emmy ödüllü aktör Catherine O'Hara, 71 yaşında hayatını kaybetti.
Haftaya görüşmek üzere, hoşça kalın...