Kısa Dalga - ABD-İran savaşında diplomasi trafiği hızlanırken sahadaki gerilim de düşmüyor. Washington ile Tahran arasında ateşkesi uzatacak ve Hürmüz Boğazı’ndaki geçişleri düzenleyecek bir mutabakatın gündemde olduğu bildirildi. Ancak İran devlet medyası anlaşmanın kesinleştiği iddiasını reddetti.
Masadaki üç koşul
ABD tarafının öne çıkardığı üç ana koşul var: Hürmüz Boğazı’nın ticari gemi geçişlerine açılması, İran’ın nükleer silah peşinde olmayacağına dair taahhüt vermesi ve zenginleştirilmiş uranyum stokları konusunda geri adım atması. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Washington’ın “sabırlı” davrandığını ancak bu sabrın sınırsız olmadığını söyledi.
60 günlük mutabakat iddiası
Haberlere göre, üzerinde çalışılan formül, ateşkesin 60 gün uzatılmasını ve Hürmüz Boğazı’ndan geçişlerin serbestleşmesini öngörüyor. Bazı kaynaklar, İran’ın boğazdaki mayınları 30 gün içinde temizlemesi, ABD’nin ise deniz ablukasını kaldırması gibi başlıkların da masada olduğunu aktarıyor. Fakat bu planın ABD Başkanı Donald Trump tarafından onaylanıp onaylanmadığı belirsiz.
Sahada gerilim sürüyor
Aynı saatlerde İran Devrim Muhafızları’nın, ABD’nin İran’ın güneyindeki saldırılarına yanıt olarak bir Amerikan üssünü hedef aldığını duyurduğu bildirildi. ABD ise İran askeri petrol ticaretine yönelik yeni yaptırımlar açıkladı. Independent’a göre Washington, İran ham petrolü ve petrol ürünlerinin taşınmasında kullanıldığı belirtilen sekiz gemiyi yaptırım listesine aldı.
Guardian: Savaş sadece İran’la sınırlı değil
The Guardian’ın bölgedeki gelişmeleri aktaran haberlerinde gerilimin yalnız İran-ABD hattında kalmadığı, İsrail’in Lübnan’ın güneyinde Hizbullah hedeflerine yönelik saldırılarını artırdığı da vurgulanıyor. Bu tablo, Hürmüz merkezli ateşkes pazarlığının aynı anda Lübnan, İsrail, Körfez ve küresel enerji piyasalarını da etkileyen daha geniş bir kriz içinde yürüdüğünü gösteriyor.
Savaş biter mi?
Kısa vadede en kritik soru, tarafların sahadaki askeri hamleleri durdurup masadaki çerçeveyi resmileştirip resmileştiremeyeceği. Bir anlaşma Hürmüz Boğazı’ndaki petrol sevkiyatı riskini azaltabilir; ancak İran’ın nükleer programı, ABD yaptırımları ve İsrail’in bölgesel saldırıları konusunda uzlaşma sağlanmadıkça ateşkesin kalıcı barışa dönüşmesi zor görünüyor.