Kısa Dalga - Küresel enerji ticaretinin kilit noktası olan Hürmüz Boğazı’nda ABD ile İran arasında tırmanan gerilim son iki günde hem sahadaki çatışmalar hem de diplomatik mesajlarla yeni bir boyut kazandı. Taraflardan gelen açıklamalar sınırlı askeri çatışmaların sürdüğünü ancak aynı zamanda müzakere ihtimalinin de masada olduğunu ortaya koydu.
10 sivil denizci hayatını kaybetti
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Hürmüz Boğazı’nda yaşanan çatışmalarda 10 sivil denizcinin hayatını kaybettiğini açıkladı. Rubio ayrıca İran’a ait 7 sürat teknesinin vurulduğunu duyurarak ABD’nin bölgedeki operasyonlarının “seyrüsefer özgürlüğünü koruma” amacı taşıdığını vurguladı. Rubio ayrıca "İran, müzakere masasına gelerek şartları kabul etmeli" ifadesini kullandı.
İran boğaz için yeni sistem kuracak
İran tarafı, ABD’ye ait bir savaş gemisini hedef aldığı yönündeki haberleri farklı şekilde aktarırken ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı bu iddiaları yalanladı.
Tahran yönetimi, Hürmüz Boğazı’ndan geçişleri denetlemek amacıyla yeni bir sistem kurduğunu duyurdu. Buna göre, boğazdan geçecek gemilere belirli kurallar iletiliyor ve bu kurallara uymayanlara müdahale edileceği belirtiliyor.
"Özgürlük Projesi" geçici olarak aslıya alındı
ABD ise İran’ın boğazı kapatma ve kontrol altına alma girişimlerini “uluslararası hukuka aykırı” ve “korsanlık” olarak nitelendirdi.
ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz’de mahsur kalan gemilerin geçişini sağlamak amacıyla başlatılan “Özgürlük Projesi”nin geçici olarak durdurulduğunu açıkladı. Trump, bu kararın İran ile yürütülen görüşmelerde ilerleme sağlanması nedeniyle alındığını ifade etti. Ancak İran basını bu gelişmeyi “ABD’nin geri adımı” ve “başarısızlık” olarak yorumladı.
Trump: "Tahran beyaz bayrak çekmeli"
Donald Trump, yaşananları “savaş” yerine “küçük çaplı bir çatışma” olarak tanımladı. İran’ın askeri kapasitesinin büyük ölçüde zayıflatıldığını savunan Trump, Tahran yönetiminin “beyaz bayrak çekmesi gerektiğini” söyledi.
Trump ayrıca gerilimin 2 ila 3 hafta daha sürebileceğini belirterek ya anlaşma sağlanacağını ya da ABD’nin askeri olarak kesin üstünlük elde edeceğini dile getirdi.
BAE saldırı iddiası
İran, Birleşik Arap Emirlikleri’ne (BAE) yönelik saldırı iddialarını reddederken olası bir karşılık durumunda “yıkıcı yanıt” verileceği uyarısında bulundu. Öte yandan ABD, Hürmüz’de mahsur kalan on binlerce sivilin tahliyesi için bölgedeki askeri varlığını artırdı.
"Diploması ile savaş arasında söylemler"
Uluslararası basında yer alan değerlendirmelere göre, gelişmeler, ABD ile İran arasında ne tam anlamıyla açık bir savaş ne de tam bir diplomatik çözüm süreci olduğunu gösteriyor. Hürmüz Boğazı’nda devam eden askeri hareketlilik tarafların sert söylemleri ve aynı anda sürdürülen müzakere sinyalleri bölgedeki krizin son derece kırılgan bir dengede ilerlediğine işaret ediyor.