Kısa Dalga - Avrupa’da havacılık sektörünü yakından ilgilendiren kritik bir uyarı geldi. Uluslararası Enerji Ajansı’nın (Uluslararası Enerji Ajansı) başkanı Fatih Birol, İran savaşı nedeniyle Avrupa’da jet yakıtı stoklarının hızla tükendiğini ve mevcut rezervlerin yalnızca yaklaşık altı hafta daha yeteceğini açıkladı.
Birol, önümüzdeki haftalarda Orta Doğu’dan petrol tedarikinin yeniden sağlanamaması halinde uçuş iptallerinin kaçınılmaz olacağını belirterek, “Yakıt yetersizliği nedeniyle şehirler arası bazı uçuşların iptal edildiği haberlerini yakında duyabiliriz” dedi.
Hürmüz Boğazı etkisi
Şubat ayı sonunda başlayan ve Amerika Birleşik Devletleri ile İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla tırmanan savaş, küresel enerji piyasalarında ciddi dalgalanmalara yol açtı. İran’ın misilleme olarak petrol ihracatının kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nı fiilen kapatması, arz zincirini doğrudan etkiledi.
Geçtiğimiz hafta ABD ile İran arasında iki haftalık bir ateşkes üzerinde anlaşma sağlansa da hafta sonu yapılan görüşmelerde kalıcı çözüm çıkmadı. Pakistan’ın arabuluculuğunda dolaylı müzakereler ise sürüyor.
Fiyatlar yüzde 30’dan fazla arttı
Küresel petrol fiyatlarının temel göstergelerinden biri olan Brent petrol, savaş öncesine göre yüzde 30’dan fazla artış göstermiş durumda. Bu artış yalnızca havacılığı değil, genel enerji maliyetlerini de yukarı çekiyor.
Birol’a göre kriz uzadıkça etkiler daha da ağırlaşacak: “Bu durum küresel ekonomi üzerinde büyük sonuçlar doğuracak. Süre uzadıkça büyüme yavaşlayacak ve enflasyon artacak.”
Stoklar tükeniyor
Şu ana kadar Avrupa’da doğrudan bir jet yakıtı kıtlığı yaşanmadı. Bunun nedeni, savaş başlamadan önce yola çıkan sevkiyatların ulaşmaya devam etmesiydi. Ancak son kargoların da Avrupa’ya ulaşmasıyla birlikte yeni arzın gelmemesi ciddi bir risk oluşturuyor.
Sektör kaynaklarına göre normal koşullarda havalimanları ve havayolu şirketleri yaklaşık altı haftalık yakıt stoku bulunduruyor. Ancak savaşın uzaması, sistemdeki ek rezervlerin de tükenmesine yol açtı.
Avrupa’daki havalimanlarını temsil eden Airports Council International Europe da geçen hafta Avrupa Birliği’ni uyararak kıtanın üç hafta içinde yakıt sıkıntısıyla karşı karşıya kalabileceğini bildirmişti.
Uçuş iptalleri kapıda
Artan yakıt maliyetleri bazı havayolu şirketlerini şimdiden zorlamaya başladı. Özellikle yakıt fiyatlarına karşı korunma (hedging) anlaşması bulunmayan şirketler, zarar etmemek için bazı uçuşlarını iptal etmeye başladı.
Koruma anlaşması olan şirketler bile, mevcut koşullar devam ederse uçuş iptallerini değerlendirmek zorunda kalabilir.
Öte yandan İngiliz havayolu şirketi easyJet, kısa vadede bir kriz beklemediğini açıkladı. Şirketin CEO’su Kenton Jarvis, “Mayıs ortasına kadar yakıt görünürlüğümüz var ve şu an için bir endişemiz yok” dedi.
Enerji krizi genişliyor
Fatih Birol, jet yakıtındaki daralmanın daha geniş bir enerji krizinin parçası olduğunu vurguladı. Buna göre önümüzdeki dönemde benzin fiyatları artacak, doğalgaz maliyetleri yükselecek ve elektrik fiyatları baskı altında kalacak. Birol, bazı bölgelerin bu krizden diğerlerine göre çok daha ağır etkileneceğini de sözlerine ekledi.