Kısa Dalga - Elektrikli otomobil üreticisi Tesla, yıllardır ertelenen yeni nesil Roadster modelini 15 Ekim'de ABD'nin Teksas eyaletinde düzenlenen etkinlikle tanıttı. Şirketin CEO'su Elon Musk'ın roket şirketi SpaceX'in McGregor'daki test tesisinde gerçekleştirilen tanıtımda, otomobilin yalnızca yüksek hızı değil, havada gerçekleştirdiği manevralar da dikkat çekti.
Tesla ve SpaceX mühendislerinin birlikte geliştirdiği otomobil, özel bir rampada ters dönerek ilerledi, rampadan ayrıldıktan sonra havada dönüş hareketi gerçekleştirdi ve yeniden tekerleklerinin üzerine indi. Bir başka gösteride ise Tesla'nın Cybercab, Cybertruck, Semi, Model Y ve Model 3 araçlarının üzerinden kısa süreliğine yükselerek geçti.
Tanıtımda kullanılan Roadster, seri üretime hazır bir otomobilden ziyade şirketin geliştirdiği teknolojileri sergileyen bir prototip niteliğinde. Tesla, üretime 2028'de başlamayı hedefliyor. Bu nedenle tanıtım, otomobilin satışa çıktığı veya müşterilere teslim edilmeye başlandığı anlamına gelmiyor.
Bir saniyeden kısa sürede saatte 97 kilometre
Tesla'nın araç mühendisliğinden sorumlu yöneticisi Lars Moravy, yeni Roadster'ın sıfırdan saatte 60 mil, yani yaklaşık 97 kilometre hıza bir saniyeden kısa sürede ulaşabildiğini açıkladı. Bu değer, dünyanın en hızlı otomobillerinin hızlanma performansını da aşan bir iddia.
Şirketin verdiği bilgilere göre Roadster'ın azami hızı saatte 230 milin, yani yaklaşık 370 kilometrenin üzerinde olacak. Tek şarjla 300 milden, yaklaşık 480 kilometreden fazla yol alabileceği belirtiliyor.
Ancak bu rakamlar henüz bağımsız kuruluşlar tarafından doğrulanmış seri üretim test sonuçları değil. Özellikle hızlanma ve menzil değerlerinin otomobilin hangi versiyonu ve hangi kullanım koşulları için geçerli olduğu önem taşıyor.
Tesla'nın yeni otomobilinde dikkat çeken asıl teknoloji ise geleneksel elektrikli motorun yanında kullanılan itiş sistemi.
SpaceX teknolojisi: Basınçlı gazla havalanıyor
Roadster'ın sıra dışı hareketleri, Tesla ve SpaceX mühendislerinin geliştirdiği gaz iticileri sayesinde gerçekleştirildi. İngilizcede cold-gas thruster olarak adlandırılan bu sistem, yüksek basınç altında depolanan gazın belirli yönlere püskürtülerek itiş kuvveti oluşturmasına dayanıyor.
Geleneksel roket motorlarının aksine bu sistem, gazı yakarak itiş üretmiyor. Basınçlı gazın dışarı atılmasıyla oluşan tepki kuvvetinden yararlanıyor.
Otomobilin çeşitli noktalarına yerleştirilen iticiler, aracın hızlanmasına yardımcı olabiliyor ve kısa süreli havalanma sırasında hareketinin kontrol edilmesinde kullanılabiliyor.
Tesla, aracın altında bulunan güçlü fanlardan yararlanan ayrı bir emiş sistemi de geliştirdi. Bu sistem, otomobilin altındaki hava basıncını düşürerek aracın yüzeye tutunmasını sağlıyor. Tanıtım sırasında Roadster'ın özel rampanın ters yüzeyinde ilerleyebilmesi bu teknolojiyle mümkün oldu.
Şirketin verdiği bilgilere göre emiş sistemi, aracın hareketsizken bile ters konumda tutulabilmesini sağlayabilecek kadar güçlü.
Tesla ayrıca pist kullanımında aracın yere daha fazla basmasını sağlayacak aktif aerodinamik parçalar geliştirdiğini açıkladı. Bu parçaların hareket ettirilmesinde, şirketin insansı robotu Optimus için geliştirilen bazı aktüatör teknolojilerinden yararlanılıyor.
Gerçekten uçan bir otomobil mi?
Roadster'ın tanıtımdaki en dikkat çekici özelliği yerden yükselmesi ve havada hareket edebilmesi oldu. Ancak gösteri, aracın bir uçak veya helikopter gibi sürekli uçabildiği anlamına gelmiyor.
Tanıtımda sergilenen hareketler, iticiler aracılığıyla gerçekleştirilen kısa süreli yükselmeler, atlamalar ve havada yön değiştirme manevralarından oluşuyor.
Tesla'nın duyurduğu Rocket versiyonu daha kapsamlı bir uçuş sistemine sahip olacak şekilde tasarlanıyor. Bununla birlikte otomobilin havada ne kadar süre kalabileceği, ne kadar yükseğe çıkabileceği ve bu özelliklerin hangi koşullarda kullanılabileceği konusunda ayrıntılı, bağımsız olarak doğrulanmış teknik veriler henüz yayımlanmadı.
Şirket, tanıtım sırasında gösterilen özelliklerin üretim araçlarına taşınacağını öne sürüyor. Ancak bunların günlük kullanımda güvenli şekilde çalışıp çalışmayacağı ve ilgili ülkelerde yasal izin alıp alamayacağı henüz belirsiz.
Üç farklı Roadster planlanıyor
Tesla'nın yeni Roadster için üç farklı yapılandırma üzerinde çalıştığı açıklandı.
Performance: Modelin temel yüksek performanslı versiyonu. Geleneksel elektrikli otomobil yapısını korurken çok yüksek hızlanma ve sürüş performansı sunması amaçlanıyor.
Thrust: Performance modeline ilave itiş sistemi ekleyen versiyon. Tesla, gaz iticileri sayesinde tekerleklerin yol tutuşuyla sınırlanan geleneksel hızlanma performansının ötesine geçmeyi hedefliyor.
Rocket: En gelişmiş uçuş sistemiyle donatılması planlanan özel versiyon. Tek kişilik olarak tasarlanan bu modelin yalnızca davet edilen müşterilere sunulacağı belirtiliyor.
Şirketin verdiği bilgiler, araçların teknik özelliklerinin ve donanımlarının versiyona göre değişeceğini gösteriyor. Tanıtımda sergilenen bütün özelliklerin standart Roadster'da bulunacağı anlamına gelmiyor.
Fiyatı belli mi, satın alınabiliyor mu?
Tesla, 15 Ekim'deki tanıtımda yeni Roadster'ın kesin satış fiyatını açıklamadı.
Şirket 2017 yılındaki ilk tanıtımda Roadster'ın başlangıç fiyatını 200 bin dolar olarak duyurmuştu. Ancak bu rakam yeni tasarım için geçerli kesin satış fiyatı değil.
Tesla'nın rezervasyon sisteminde Performance versiyonu için 50 bin dolar, Thrust versiyonu için ise 250 bin dolar tutarında ön ödeme istendiği bildirildi. Rocket versiyonu ise yalnızca davetle sunulacak.
Bu ödemeler aracın satış fiyatı değil, rezervasyon bedeli. Tesla'nın yeni Roadster için kesin fiyatlandırmayı ve müşterilerin araçlarını hangi tarihlerde teslim alabileceğini henüz açıklamamış olması dikkat çekiyor.
Dolayısıyla Roadster şu anda teslim alınabilecek bir seri üretim otomobil olarak satışta değil. Potansiyel müşteriler rezervasyon yaptırabiliyor ancak bu işlem kısa süre içinde araç sahibi olabilecekleri anlamına gelmiyor.
Üretim için hedef 2028
Yeni Roadster'ın hikâyesi yaklaşık dokuz yıl öncesine dayanıyor. Tesla, ikinci nesil Roadster'ı ilk kez Kasım 2017'de tanıttı ve üretimin 2020'de başlayacağını açıkladı.
Ancak bu hedef gerçekleşmedi. Şirket, takip eden yıllarda üretim takvimini defalarca erteledi.
Yeni Roadster'ın 2026'daki tanıtımı da birkaç kez tarih değiştirdi. Sonunda 15 Ekim'de gerçekleştirilen etkinlikte Elon Musk, üretim için 2028 yılını işaret etti.
Böylece Tesla'nın 2017'de duyurduğu yeni nesil Roadster'ın ilk müşterilere ulaşması, belirlenen son takvimin gerçekleşmesi halinde bile yaklaşık on yıllık bir gecikmeyle mümkün olabilecek.
2028 tarihi de henüz müşterilere teslimat garantisi anlamına gelmiyor. Seri üretim sürecinin başlaması, aracın gerekli testlerden ve düzenleyici onaylardan geçmesi ve teslimat takviminin oluşturulması gerekiyor.
Peki bu otomobil normal trafikte kullanılabilecek mi?
Roadster'ın geleceği konusunda en önemli sorulardan biri, tanıtımda gösterilen itiş ve uçuş teknolojilerinin kamuya açık yollarda kullanılmasına izin verilip verilmeyeceği.
Otomobilin geleneksel şekilde, tekerlekleri üzerinde sürülen versiyonlarının yola çıkabilmesi için diğer otomobiller gibi teknik güvenlik ve trafik mevzuatına uygunluk koşullarını karşılaması gerekiyor.
Ancak gaz iticileri kullanarak ani hızlanma, yerden yükselme veya havada manevra yapma özellikleri standart otomobil kullanımından farklı riskler taşıyor.
İticilerin yaydığı yüksek basınçlı gazın yayalar, diğer araçlar ve yol çevresindeki nesneler üzerindeki etkileri; aracın kontrolünün kaybedilmesi halinde oluşabilecek tehlikeler ve acil durumlarda güvenliğinin nasıl sağlanacağı gibi konuların değerlendirilmesi gerekiyor.
Bu nedenle Roadster'ın trafiğe çıkma izni alması, tanıtımda sergilenen tüm hareketleri kamuya açık yollarda yapabileceği anlamına gelmeyecek.
Rocket versiyonunun kamuya açık yollarda kullanılmasına ilişkin onay da henüz bulunmuyor.
Tesla için ticari önemi ne?
Yeni Roadster'ın tanıtımı, Tesla'nın elektrikli otomobil üreticiliğinden yapay zekâ, sürücüsüz ulaşım ve robotik teknolojilere yöneldiği bir dönemde gerçekleşti.
Şirket son yıllarda Cybercab adlı sürücüsüz taksi projesine, otomatik sürüş teknolojilerine ve Optimus adlı insansı robotuna giderek daha fazla ağırlık veriyor.
Elon Musk da daha önce Roadster'ın şirketin mali sonuçları açısından büyük bir etki yaratmasını beklemediğini söylemişti.
Otomotiv sektöründe halo car olarak adlandırılan bu tür modeller, yüksek satış hacminden çok üreticinin mühendislik kapasitesini ve teknolojik yeniliklerini göstermek için geliştiriliyor.
Morningstar analisti Seth Goldstein da Roadster'ın Tesla için bu rolü üstlenebileceğini değerlendiriyor.
Tesla'nın yeni Roadster'ı, bu nedenle doğrudan satış gelirlerinden çok şirketin yüksek performanslı otomobil teknolojisindeki iddialarını görünür kılan bir proje olarak öne çıkıyor.
Ancak otomobilin ticari başarısı yalnızca tanıtımda sergilenen özelliklerine bağlı olmayacak. Seri üretime ne zaman geçileceği, fiyatının ne olacağı, müşterilere ne zaman teslim edileceği ve kamuya açık yollarda hangi özellikleriyle kullanılabileceği belirleyici olacak.
Dokuz yıl sonra gerçekleştirilen yeni tanıtım, Roadster'ın geliştirilmesinde önemli bir aşamaya işaret ediyor. Buna karşılık Tesla'nın havada manevra yapabilen prototipi henüz satın alınıp günlük trafikte kullanılabilecek bir otomobil değil.