GÜLSEVEN ÖZKAN
Kahramanmaraş'ın Onikişubat ilçesindeki Ayser Çalık Ortaokulu'nda 8. sınıf öğrencisi İsa Aras Mersinli tarafından 15 Nisan tarihinde silahlı saldırı düzenlendi. Saldırıda 9’u öğrenci, biri öğretmen olmak üzere 10 kişi hayatını kaybetti. Saldırının nedenleri ve eğitim sisteminde ihmaller tartışılırken Ayser Çalık Ortaokulu'nun internet sitesinde eski okul müdürü Metin Bahşi imzasıyla yer alan 2024-2028 Stratejik Planı’nda eğitim kurumuna yönelik çarpıcı tespit yer aldı.
Saldırının gerçekleştiği ortaokulun temelleri 14 Temmuz 2004 tarihinde atıldı. Okul, ilk olarak yan binada “Ali Galip Çalık Ortaokulu” adıyla eğitim-öğretime başladı. Kahramanmaraş’ın saygın iş insanlarından Ali Galip Çalık tarafından yaptırılan okulun resmi açılışı ise 20 Mart 2005 tarihinde dönemin Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından gerçekleştirildi.
Kurulduğu ilk yıllarda normal eğitim sistemiyle hizmet veren okul, zamanla artan öğrenci sayısı nedeniyle ikili eğitim sistemine geçmek zorunda kaldı.
Öğrenci başına 782 lira kaynak
Okulda 1 müdür, 3 müdür yardımcısı, 46 öğretmen, 3 rehber öğretmen ve 1 yardımcı personel görev yapıyor. Hayatını kaybedenlerle birlikte toplam 1.213 öğrencinin kayıtlı olduğu okulda, şube başına ortalama 36 öğrenci düşüyor. 28 dersliğin büyük bölümünde sınıf mevcudu 30’un üzerinde.
Öğrenci başına ayrılan yıllık kaynak ise yalnızca 782 lira. Bu durum, okulun bütçe yetersizliğini ortaya koyan en önemli göstergelerden biri olarak öne çıkıyor.
“Rehberliğe ihtiyaç duyan öğrencilere ulaşıldığı” ifade edildi
Okulun stratejik planı kapsamında, “özel eğitim ve rehberliğe ihtiyaç duyan” öğrencilerin yüzde 100’üne ulaşılması hedeflendi. Bu konuda hayata geçirilen uygulamalar sonucunda değerlendirmeye yönelik olarak, “Okulumuzda özel eğitime ihtiyaç duyan öğrencilerimiz için belirlenen dersler kapsamında destek eğitim odasından yararlanmaları sağlanmıştır. Ayrıca bu öğrenciler için bireysel eğitim planları hazırlanarak ihtiyaçları doğrultusunda dersler işlenmiştir” ifadeleri kullanıldı. Okul rehberlik servisinin devamsızlık yapan öğrenciler için gerekli analizleri yaptığı ifade edilerek, ailelere mektup gönderildiği ve görüşmeler yapıldığı belirtildi.
Strateji raporunda okula yönelik bilgiler yer alırken veli, öğrenci ve öğretmenlere yönelik 13 sorudan oluşan anket çalışmasının sonuçlarına da yer verildi. Raporun hazırlanma tarihine yer verilmeyen çalışmada çarpıcı tespitler dikkat çekti. Eğitimin niteliğinin artırılması amacıyla 100 öğrenciye yapılan ankette özellikle güvenlik ve rehberlik başlıkları öne çıktı.
100 öğrenciden 5’i kendini güvende hissetmiyor
Okulda yapılan ve 100 katılımcının yer aldığı ankette öğrencilerin yüzde 75’i “okulda kendimi güvende hissediyorum” ifadesine “kesinlikle katılıyorum” yanıtını verdi. Yüzde 10’u “katılıyorum” derken, yüzde 5’i “hiç katılmıyorum” dedi. Yüzde 5’lik bir kesim ise “kararsız” olduğunu belirtti.
“Öğretmenlerimle ihtiyaç duyduğumda rahatlıkla görüşebilirim” görüşüne öğrencilerin yüzde 80’i “ kesinlikle katılıyorum” derken, yüzde 10’u “hiç katılmıyorum” şeklinde görüş bildirdi. “Kararsızım” diyenler de yüzde 5 oldu.
Rehberlik servisinden yararlandığını söyleyenler yüzde 80
“Okulun rehberlik servisinden yeterince yararlanabiliyorum” ifadesine çocukların yüzde 5’i “ kararsızım”, yüzde 5’i de “katılmıyorum” diyerek yanıtladı. Yüzde 80’i ise “kesinlikle katıldığını” söyledi.
“Okulun binası ve fiziki mekânları yeterlidir” görüşüne öğrencilerin yüzde 20’si “hiç katılmıyorum” yanıtını verirken “ kesinlikle katılıyorum” diyenlerin oranı yüzde 55’te kaldı. Öğrencilerin yüzde 15'i okul kantininde satılan yiyeceklerin sağlıklı olduğunu “hiç düşünmediğini” belirtti.
Ankette yer alan “Okulumuzda yeterli miktarda sanatsal ve kültürel faaliyetler düzenlenmektedir” ifadesine öğrencilerin yüzde 5’i “hiç katılmıyorum” yönünde görüş bildirdi.
“Okulda öğrencilerle ilgili alınan kararlarda bizlerin görüşleri alınır” şeklindeki ifadeye öğrencilerin yüzde 60’ı “kesinlikle katılıyorum” yanıtını verirken, yüzde 10’u “katılıyorum”, yüzde 20’si “kararsızım”, yüzde 5’i ise “katılmıyorum” yanıtını verdi. Kalan yüzde 5 de “hiç katılmıyorum” yönünde görüş bildirdi.
Öğretmenlerin yüzde 79’una göre kararlar “katılımcılık” ilkesine göre alınıyor
Okulun 52 öğretmenine yönelik yapılan ankette de eğitimcilerin büyük bölümü okulda kendilerine yönelik personel arasında ayrım yapılmadığını, yönetimle kararlar alınabildiğini dile getirdi. “Okulumuzda alınan kararlar, çalışanların katılımıyla alınır” ifadesine yönelik ankete katılan 52 öğretmenin yüzde 79’u “kesinlikle katılıyorum” yönünde görüş belirti.
100 veliden yüzde 2’i okulu çok güvenli bulmuyor
Okulda 100 velinin katıldığı anket de yapıldı. Katılımcıların yüzde 95’i “İhtiyaç duyduğumda okul çalışanlarıyla rahatlıkla görüşebiliyorum” yanıtını verdi. “Öğrencimle ilgili konularda okulda rehberlik hizmeti alabiliyorum” görüşüne velilerin yüzde 65’i “kesinlikle katılıyorum” derken, yüzde 20’si “katılıyorum”, yüzde 5’i “kararsızım”, yüzde 5’i “katılmıyorum”, yüzde 5’i “hiç katılmıyorum” yönünde görüş bildirdi.
“Çocuğumun okulunu sevdiğini ve öğretmenleriyle iyi anlaştığını düşünüyorum” ifadesine ise velilerin yüzde 85’i “kesinlikle katılıyorum” derken yüzde 10’u “hiç katılmıyorum” yönünde görüş bildirdi. “Okulda yabancı kişilere karşı güvenlik önlemleri alınmaktadır” ifadesine ise ankete katılan velilerin yüzde 5’i “hiç katılmıyorum” derken, yüzde 95’i “kesinlikle katılıyorum” yanıtı verdi.
“Okula ilettiğim istek ve şikâyetlerim dikkate alınıyor” ifadesine ise velilerin yüzde 5’i “hiç katılmıyorum”, yüzde 10’u “katılmıyorum”, yüzde 15’i “kararsızım” , yüzde 65'i “kesinlikle katılıyorum" yönünde görüş bildirdi.
Öğrencilerin çoğu bilinçli ailelerden
Rapora göre okulda kütüphane, fen-bilgisayar laboratuvarı, iş ve beceri atölyesi yok; çok amaçlı salon ve saha var. Ancak okulun fotoğraflarında kütüphane ve bilgisayar laboratuvarı olabileceğine dair görseller yer aldı. Raporda okula yönelik “güçlü yönler” ve “zayıf yönler” olarak değerlendirmeler de yer aldı. Okulun “güçlü yönleri” arasında, öğrencilerin çoğunluğunun bilinçli ailelere sahip olmaları, devamsızlık oranlarının düşük olması, sportif ve kültürel etkinliklere katılım oranı, okul aile birliği, liyakat, iletişim ağları, her sınıf düzeyinde Whatsapp grupları yoluyla veli-okul işbirliğinin sağlanması, yönetici-öğretmen-öğrenci ve veli iletişimi, ailelerin bilinç düzeyinin yüksek olması, sosyo-ekonomik düzeyin yüksek olması gibi tespitler yer aldı.
Akran zorbalığı var, yangın merdiveni yok
Okulun “zayıf yönleri” arasında öğrenciler açısından “akran zorbalığı, ergenlik sürecinde aile içi çatışmalar ve teknolojinin olumsuz etkileri” bulguları yer aldı. Sınıf değişikliği gibi eğitim sürecine yönelik kararlara velilerin müdahale ettiği belirtilen raporda, okulda çalışacak destek personelinin yetersiz olduğu ifade edildi. Yönetim süreçleri alanında “izleme ve değerlendirme yeterliliği” zayıf yönler arasında yer aldı.
Raporda ayrıca, derslik başına düşen öğrenci sayısının çok fazla olması, gece ve hafta sonları bina güvenliğinin sağlanamaması, yangın merdiveninin bulunmaması, öğretmen başına düşen öğrenci sayısının fazla olması, sportif ve sosyal etkinliklere elverişli mekân olmaması, anasınıfı ve kütüphanenin bulunmaması da “zayıf yön” olarak ifade edildi.
1.200 öğrencinin olduğu kuruma bir yılda 1 milyon lira bütçe
Raporda okulun bütçesinin oldukça düşük olduğu görüldü. Geçtiğimiz yıl 950 bin lira olan okulun bütçesinin bu sene 1 milyon lira olduğu belirtildi. Zayıf yönler arasında “Kantin gelirlerinin düşük olması, ödeneklerin yeterli olmaması” ifadesine yer verilirken, ekonomik açıdan hayırseverler ve mezunlar “fırsat” olarak değerlendirildi.
108 öğrenci geçen sene teknoloji bağlımlılığıyla ilgili eğitim aldı
Raporda yer alan tespitlerde velilerin eğitim sürecine fazla müdahale ettiği belirtilirken , “Kütüphane, fen sınıfı kurulması acil ihtiyaçlarımız arasındadır” ifadesi kullanıldı.
Okulda geçen yıl 40 kaza yaşandığı bilgisinin yer aldığı raporda, 2024 yılında 72, 2025 yılında ise 108 öğrencinin teknoloji bağımlılığıyla mücadele ile ilgili konularda eğitim aldığı yönünde bilgi paylaşıldı. Bu yılki hedef ise en az 105 öğrenci.
Raporda akran zorbalığı ve siber zorbalıkla ilgili konularda eğitim alan öğretmen sayısı geçen yıl 8 olurken, bu yılın hedefi 12.
40 veli akran zorbalığı eğitimi aldı
Akran zorbalığı ve siber zorbalıkla ilgili konularda eğitim alan veli sayısı 2024 yılında 36 olurken, geçen yıl 40 veli bu eğitimden faydalandı. Bu yıl ise hedef en az 50 veliye eğitim verilmesi. Okulda afet ve acil durum tatbikatı ise 2024 ve 2025’te yılda iki kez yapıldı. Rorda bu konularda daha fazla çalışma yapılacağı ifade edildi.
Raporda “e-portfolyo hazırlanan çocuk oranı” konusunda çalışma yapılmadığı görüldü. Raporda “Eğitsel değerlendirme ve tanılama hakkında bilgilendirme yapılan öğretmen oranı” geçen yıl yüzde 4 olarak kayıtlara geçti.
Sosyal etkinlikler ve projeler sürüyor
Okulda sportif ve sosyal faaliyetler kapsamında futbol, voleybol, satranç, atletizm ve badminton turnuvaları düzenleniyor. Ayrıca Erasmus projeleri, kermesler, geziler ve çeşitli okul-aile birliği etkinlikleri düzenleniyor. Öğrenciler; satranç, yüzme, atletizm, jimnastik, tekvando, judo, akıl oyunları ve Spelling Bee gibi alanlarda dereceler elde etti.
Geçmişte başarı oranı düşüktü
Okulun akademik başarı verileri de dikkat çekici. 2019-2021 yıllarında merkezi sınavla öğrenci alan liselere yerleşen öğrenci bulunmadı. 2021-2022’de bu oran yüzde 3’e çıktı. 2022-2023’te ise yüzde 5’e yükseldi. Bu veriler, 1.200’den fazla öğrencisi olan bir okul için oldukça düşük bir başarı oranına işaret etti.
“Tehditler” başlığı: Politik ve sosyolojik riskler sıralandı
Okulun 2024-2028 Stratejik Planı’nda “tehditler” başlığı altında hem politik hem de sosyolojik risk unsurlarına dikkat çekildi. Raporda, eğitim sürecini doğrudan etkileyebilecek yapısal sorunlar ve çevresel faktörler ayrıntılı biçimde sıralandı.
Politik tehditler
Stratejik planda politik kaynaklı tehditler arasında eğitim sistemine ilişkin sık değişiklikler öne çıktı.
- Eğitim sisteminde sürekli yenilenen programlar
- Destek personel yetersizliği
- Sınav sistemindeki değişiklikler
- Yerel yönetimlerin eğitime yönelik politikaları okulun işleyişini zorlaştırabilecek unsurlar olarak değerlendirildi.
Sosyolojik tehditler
Raporda sosyolojik açıdan ise öğrencilerin gelişimini etkileyen çevresel ve toplumsal faktörlere vurgu yapıldı.
- Olumsuz çevre koşullarının rehberlik ihtiyacını artırması
- Kitle iletişim araçlarının olumsuz etkileri
- İlin nitelikli göç vermesine karşılık niteliksiz göç alması
- Velilerin eğitime yönelik duyarlılık düzeylerindeki farklılıklar
- Mevzuat değişiklikleri okul açısından risk oluşturan başlıca unsurlar arasında yer aldı.
Yeni müdür 1 Nisan’da göreve başladı
Okulda yönetim değişikliği de yaşandı. Okul Müdürü Cemal Kocabey, 1 Nisan itibarıyla geçici olarak görevlendirildi. Gazi Üniversitesi mezunu olan Kocabey, öğretmenlik ve idarecilik görevlerinin ardından akademik çalışmalarını sürdürdü. İş sağlığı ve güvenliği alanında eğitim alan ve yüksek lisansını ekonomi üzerine tamamlayan Kocabey, çeşitli eğitim ve seminerlere katıldı.
Tüm yetkililer bilgi vermekten kaçındı
İdarecilerle ilgili yaşanan saldırının ardından yeniden müfettiş görevlendirildiği belirtilirken, mevcut müdür Celal Kocabey’e, ilçe millî eğitim müdürü, il millî eğitim müdürü ve Millî Eğitim Bakanlığı’na ulaşmamıza rağmen bilgi verilmeyeceği ifade edildi.