Kısa Dalga- “Millî Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun” TBMM Genel Kurulu’nda kullanılan 561 geçerli oyun 467’siyle kabul edildi. Düzenlemeye 87 milletvekili “hayır” derken, 7 milletvekili çekimser kaldı.
Yasa, PKK/KCK ve bağlantılı yapıların silahlı varlığının sona erdirilmesinin ardından uygulanacak hukuki süreci düzenliyor. Ancak Meclis’te kabul edilmesi, dosyaların hemen kapanması veya hükümlülerin doğrudan serbest bırakılması anlamına gelmiyor.
1. İlk adım: Yasa Resmî Gazete’de yayımlanacak
Meclis’te kabul edilen yasa, Cumhurbaşkanı tarafından Resmî Gazete’de yayımlandığı gün yürürlüğe girecek.
Yasanın yayımlanmasının ardından Cumhurbaşkanı Yardımcısının başkanlığında özel bir kurul oluşturulacak. Kurulda Adalet, Dışişleri, İçişleri ve Millî Savunma bakanları ile Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri, MİT Başkanı ve MGK Genel Sekreteri yer alacak.
Bu kurul, sürecin uygulanmasını ve kurumlar arasındaki koordinasyonu takip edecek.
2. Yasanın yürürlüğe girmesi tek başına yeterli olmayacak
Yasa yürürlüğe girse bile soruşturmaların, davaların ve cezaların ertelenmesine hemen başlanmayacak.
Önce PKK/KCK ve bağlantılı yapıların:
● Fiilî varlığına son verdiğinin,
● Kontrolündeki silah ve mühimmatı teslim ettiğinin
güvenlik kurumları tarafından tespit edilmesi gerekecek.
Bu tespit daha sonra Millî Güvenlik Kurulu tarafından teyit edilecek. MGK’nın teyit kararının da Resmî Gazete’de yayımlanması gerekecek.
Dolayısıyla ceza dosyaları bakımından asıl uygulama tarihi, yasanın değil, MGK kararının Resmî Gazete’de yayımlandığı tarih olacak.
Tespit ve teyit sürecinin yaklaşık iki ay sürmesi öngörülüyor. Ancak kanunda bu konuda bağlayıcı bir süre bulunmuyor.
3. Altı aylık başvuru süresi başlayacak
MGK kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasıyla birlikte altı aylık başvuru süresi başlayacak.
Yasadan yararlanmak isteyenler bu süre içinde:
● Bulundukları yerdeki Cumhuriyet başsavcılığına veya
● Uygulama Kurulu tarafından görevlendirilecek kurumlara
yazılı başvuruda bulunacak.
Altı aylık süre içinde başvuru yapılmaması halinde yasadan yararlanılamayacak.
4. Yasa hangi suçları kapsıyor?
Düzenleme yalnızca PKK/KCK ve bununla bağlantılı oluşumlarla ilgili suçlara uygulanacak.
Kapsama giren başlıca suçlar şunlar:
● Örgüt kurmak veya yönetmek,
● Örgüte üye olmak,
● Örgüte bilerek ve isteyerek yardım etmek,
● Örgüt propagandası yapmak,
● Örgüt faaliyeti kapsamında işlenen diğer suçlar,
● Örgüt lehine terörizmin finansmanı suçu.
Başka örgütlerle ilgili soruşturma, dava ve mahkûmiyetler bu yasadan yararlanamayacak.
5. Kimler kapsam dışında kalacak?
İki grup düzenlemenin dışında tutulacak:
● Örgüt faaliyeti kapsamında kasten öldürme suçu işleyenler,
● 1 Haziran 2005’ten önce işlenen ve müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçların şüpheli, sanık ve hükümlüleri.
Bu dosyalardaki soruşturma, dava ve cezaların infazı devam edecek.
6. Devam eden soruşturma ve davalara ne olacak?
Başvurusu kabul edilenler hakkında yürütülen soruşturma ve davalar, suç için kanunda öngörülen cezanın üst sınırına göre ertelenecek.
● Üst sınırı 15 yıl veya daha az hapis cezası olan suçlarda soruşturma ve davalar 5 yıl ertelenecek.
● Üst sınırı 15 yıldan fazla olan suçlar ile müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet gerektiren suçlarda erteleme süresi 10 yıl olacak.
Erteleme kararını soruşturma aşamasında savcılık, dava aşamasında ise mahkeme verecek.
Savcılık kararlarına karşı iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulabilecek. Mahkemenin erteleme kararına karşı da iki hafta içinde itiraz edilebilecek.
İstinaf veya Yargıtay incelemesindeki dosyalarda ise bozma kararı verilecek ve dosya, erteleme kararı verilmesi için ilk derece mahkemesine gönderilecek.
MGK kararından önce işlenmiş ancak bu kararın yayımlanmasından sonra ortaya çıkan suçlar hakkında yeni soruşturma açılması, Uygulama Kurulunun iznine bağlı olacak.
7. Tutuklular hemen tahliye edilecek mi?
Hayır. Yasa otomatik tahliye öngörmüyor.
Kapsama giren dosyalardaki tutuklama ve adli kontrol kararları, dosyanın bulunduğu aşamaya göre hâkim, mahkeme, bölge adliye mahkemesi veya Yargıtayın ilgili ceza dairesi tarafından yeniden değerlendirilecek.
Koşulların bulunduğuna karar verilirse tutuklama veya adli kontrol kaldırılacak. Bu nedenle tahliyeler, yasa yürürlüğe girer girmez topluca değil, dosya bazında verilecek yargı kararlarıyla gerçekleşecek.
8. Kesinleşmiş cezalar nasıl ertelenecek?
Hakkında kesinleşmiş mahkûmiyet kararı bulunanların cezaları da otomatik olarak ortadan kalkmayacak. İnfaz hâkiminin karar vermesi gerekecek.
Erteleme süresi, hükümlünün aldığı toplam cezaya göre belirlenecek:
● Toplam cezası 15 yıl veya daha az olanların infazı 5 yıl,
● Toplam cezası 15 yıldan fazla olanlarla müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet cezası alanların infazı 10 yılertelenecek.
İnfaz hâkiminin kararına karşı itiraz edilebilecek.
Buradaki 15 yıllık sınır ile soruşturma ve davalardaki sınır farklı hesaplanacak. Soruşturma ve davalarda suçun kanundaki ceza üst sınırına, kesinleşmiş mahkûmiyetlerde ise verilen toplam cezaya bakılacak.
9. 5 veya 10 yıllık süre dolunca ne olacak?
Erteleme süresi boyunca ilgili kişi yeni bir terör suçu işlemezse:
● Soruşturma aşamasındaki dosyada kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilecek,
● Devam eden dava düşecek,
● Kesinleşmiş ceza ise infaz edilmiş sayılacak.
Böylece başlangıçta yalnızca ertelenen dosyalar, sürenin sorunsuz tamamlanması halinde kesin olarak sona erecek.
Ancak kişi erteleme süresi içinde yeni bir terör suçu işlerse erteleme kararı kaldırılacak. Soruşturma veya dava kaldığı yerden devam edecek; kesinleşmiş cezanın da yeniden infazına başlanacak.
10. Zamanaşımı ve malvarlığı kararları ne olacak?
Beş veya 10 yıllık erteleme süresince dava ve ceza zamanaşımı işlemeyecek. Dosyalar ve deliller de erteleme süresi boyunca korunacak.
Mahkemelerin verdiği müsadere kararları ise uygulanmaya devam edecek. El konulan eşya ve malvarlığı değerleri tasfiye edilerek Hazineye aktarılacak. Soruşturmanın, davanın veya cezanın ertelenmesi bu malların geri verilmesini sağlamayacak.
11. Siyasi yasaklar kendiliğinden kalkacak mı?
Mahkûmiyet veya yargılama nedeniyle ortaya çıkan siyasi yasak ve diğer hak yoksunlukları otomatik olarak kaldırılmayacak.
Uygulama Kurulu gerekli görürse bu yasakların kaldırılmasını ilgili hâkimlik veya mahkemeden isteyebilecek. Son kararı yine yargı mercii verecek.
Kesinleşmiş mahkûmiyetlerden doğan hak yoksunluklarının kaldırılmasının istenebilmesi için:
● Beş yıllık erteleme kararlarında en az iki yıl,
● On yıllık erteleme kararlarında en az üç yıl
geçmiş olması gerekecek.
12. Silahların teslimi nasıl yapılacak?
Örgüt mensuplarının beraberinde getirdiği veya yerini bildirdiği silah, mühimmat, patlayıcı, araç ve diğer malzemeler kayıt altına alınacak.
Teslim işlemlerinin nasıl yürütüleceği, güvenlik kurumlarının görüşü alınarak İçişleri ve Millî Savunma bakanlıkları tarafından belirlenecek.