GÜLSEVEN ÖZKAN
Kahramanmaraş'ın Onikişubat ilçesindeki Ayser Çalık Ortaokulu'nda 8. sınıf öğrencisi İsa Aras Mersinli tarafından silahlı saldırı düzenlendi. Saldırıda 8'i öğrenci, biri öğretmen 9 kişi hayatını kaybederken, 20 kişi de yaralandı. Olay ardından açıklama yapan İçişleri Bakanı Mustafa Çifçi, 3’ü kritik durumda olmak üzere 6 kişinin yoğun bakımda tedavi gördüğünü belirtirken failin babasının eski emniyet müdürü polis başmüfettişi Uğur Mersinli'ye ait 5 silah ve 7 şarjörle eylemi gerçekleştirdiği ortaya çıktı. 14 yaşındaki failin okulda sosyal bir öğrenci olmadığı ve kısa süreli psikolojik destek aldığı ortaya çıkarken eğitim ortamlarında artan şiddet yeniden gündemin ilk sırasına yerleşti.
Eğitimciler eylem kararı alırken, Eğitim-Sen Genel Başkanı Kemal Irmak yaşanan olayların münferit olmadığını, aksine uzun süredir biriken toplumsal ve eğitimsel sorunların sonucu olduğunu ifade etti.
Irmak, “Okullarda da, toplumda da sürekli artan bu şiddet dalgasının da elbette birçok sebebi var” diyerek özellikle toplumda derinleşen eşitsizliklerin ve yoksulluğun çocuklar üzerindeki etkisine dikkat çekti. Eğitim sisteminin sınav odaklı yapısının da bu süreci derinleştirdiğini belirten Irmak, “Sınava giren çocukların önemli bir kısmı elek altında kalıyor, kendini değersiz hissediyor” dedi. Bu durumun çocuklarda özgüven kaybına ve dışlanmışlık hissine yol açtığını vurguladı.
Okul dışında kalan yüz binlerce çocuğun durumuna da değinen Irmak, “Okulda olması gereken altı yüz elli bin çocuk okul dışında. Bunlar nerede sorusunun yanıtını Milli Eğitim Bakanlığı da vermiyor” dedi. Bu çocukların eğitim ortamından koparak kontrolsüz alanlara yöneldiğini belirten Irmak, “Böylece okul ikliminin dışında kalıyorlar. Bu durum onları hayattan, toplumsal duyarlılıktan koparıyor ve onlarda bir öfke birikmesine sebep oluyor” dedi. Biriken bu öfkenin zamanla şiddet olarak dışa vurulduğunu ifade etti.
“Yapısal sorunlar nedeniyle çocuklarda biriken travma dışa vuruyor”
Şiddetin yalnızca bireysel değil yapısal bir sorun olduğunun altını çizen Irmak, “Bugün yaşadığımız bu şiddetin temeli çocuklarda oluşan bu travmanın bir biçimiyle dışa vurumu” sözleriyle yaşanan olayların arka planında psikolojik ve sosyal travmaların bulunduğunu dile getirdi. Çocukların yaşadığı sorunların çözümü için gerekli destek mekanizmalarının yetersiz olduğunu belirten Irmak, okullarda rehber öğretmen ve psikolojik danışman eksikliğine dikkat çekti. Bu eksiklik nedeniyle çocukların yaşadıkları sorunlarla baş başa kaldığını ve zamanla sistem dışına itildiğini söyledi.
Milli Eğitim Bakanlığı’nın politikalarına yönelik eleştirilerde bulunan Irmak, eğitimde bilimsel yaklaşım yerine ideolojik yaklaşımların öne çıktığını savundu. “Bu bakanlığın değerler anlayışı var. Okula rehber öğretmen yerine cami imamı gönderiyor” diyen Irmak bu tür uygulamaların pedagojik açıdan yetersiz olduğunu ifade etti. Eğitim sisteminin niteliğinin düşürüldüğünü öne süren Irmak, “Bize ideoloji lazım değil ki okulda, devlet herkese eşit olmak zorundadır” diyerek eğitimin tarafsız olması gerektiğini vurguladı.
“Güvenli okul iklimi olduğunda şiddet azabilir”
Okullarda güvenlik tartışmalarına da değinen Irmak, çözümün yalnızca fiziki önlemlerle sağlanamayacağını söyledi. “Güvenli okul demek bir güvenlik görevlisinin ya da polisin oraya dikilmesi demek değil” diyen Irmak, asıl çözümün çocukların kendilerini güvende ve değerli hissettikleri bir eğitim ortamı oluşturmak olduğunu belirtti. “Toplumdaki şiddete sebep olan olguları ortadan kaldırmadığınız sürece, güvenli okul iklimi olmadığı sürece bu şiddet olayı devam edecektir” sözleriyle, sorunun kaynağına inilmesi gerektiğini ifade etti.
Öğretmenlerin yaşadığı sorunlara da geniş yer ayıran Irmak, eğitim emekçilerinin giderek daha fazla baskı altında kaldığını söyledi. “Öğretmenler şu anda çok tedirgin, itibarsızlaştırıldılar” diyen Irmak, öğretmenlerin hem idari hem de veli baskısıyla karşı karşıya kaldığını dile getirdi. Şikayet mekanizmalarının öğretmenler üzerinde bir baskı aracına dönüştüğünü belirten Irmak, “En ufak bir şeyde veli kapıya dayanıyor. Müfettiş soruşturmaya geliyor” dedi. Bu durumun öğretmenlerin rehberlik rolünü yerine getirmesini zorlaştırdığını ve eğitim sürecini olumsuz etkilediğini ifade etti.
Öğretmenlerin öğrencilerle sağlıklı iletişim kurmakta zorlandığını da belirten Irmak, geçmişte öğretmenin daha etkin bir rol üstlendiğini ancak bugün bu yetkinin zayıfladığını dile getirdi. Öğretmenin en küçük müdahalesinin dahi yanlış anlaşılabildiğini ifade eden Irmak, bunun eğitim ortamında otorite ve güven sorununa yol açtığını söyledi.
“Merkezi anlayış hakim”
Çözüm önerileri kapsamında “demokratik okul iklimi” vurgusu yapan Irmak, okul yönetimlerinin liyakat esasına göre belirlenmesi gerektiğini ifade etti. “Demokratik okul iklimi birçok şeyin çözümü” diyen Irmak, öğretmenlerin, yöneticilerin ve diğer paydaşların karar alma süreçlerine katılması gerektiğini belirtti. Mevcut yapıyı eleştiren Irmak, “Tek adam her yerde var. Herkes yukarıdan aşağıya doğru emirler silsilesi yayınlıyor” sözleriyle eğitim yönetiminde merkeziyetçi anlayışın hakim olduğunu savundu.
Eğitim politikalarının uzun vadeli ve bilimsel temellere dayanması gerektiğini ifade eden Irmak, öğretmen yetiştirme süreçlerinin de bu doğrultuda yeniden ele alınması gerektiğini söyledi. Mevcut uygulamaların sorunları çözmek yerine derinleştirdiğini belirten Irmak planlanan yeni düzenlemelerin de aynı anlayışla şekillendiğini öne sürdü.
Irmak, değerlendirmesinin sonunda mevcut politikalarla sorunların çözülemeyeceğini vurgulayarak, eğitim sisteminde köklü değişiklikler yapılması gerektiğini ifade etti. Aksi halde hem okullarda hem de toplum genelinde şiddetin artarak devam edeceği uyarısında bulundu.