Kısa Dalga - Türkiye'de yüz binlerce yatırımcıyı etkileyen ve Borsa İstanbul'da 100 milyar doları aşan piyasa değeri kaybına yol açtığı belirtilen fon krizinin perde arkasına ilişkin yeni iddialar ortaya çıktı.
Bloomberg'in Uğur Yılmaz, Kerim Karakaya ve Tuğçe Özsoy imzasıyla yayımladığı araştırma, Tera Grubu'na bağlı şirketlerin çalışanları, yatırımcılar ve kamu görevlileri dahil 25'ten fazla kişiyle yapılan görüşmelere dayanıyor.
Araştırmada Tera'nın hızlı yükselişi, fonlar üzerinden gerçekleştirilen işlemler, şirket yönetimindeki anlaşmazlıklar ve düzenleyici kurumların müdahalede geciktiğine ilişkin iddialar ele alındı.
Tera'da yöneticiler arasında yumruklu kavga iddiası
Bloomberg'in haberine göre Tera Grubu'nun hisseleri kısa sürede yaklaşık yüzde 2 bin değer kazanırken şirket içindeki gerilim de büyüdü.
Grubun kurucusu Emre Tezmen'in şirketi Türkiye'nin Goldman Sachs'ı olarak konumlandırması ve fonların yüksek getirilerini sürdürebilmek için giderek daha fazla borçlanması, bazı üst düzey yöneticiler arasında endişeye neden oldu.
Bloomberg'e konuşan kaynaklar, şubat ayında Tezmen'in yakın çalışma arkadaşlarından Emir Münir Sarpyener ile diğer üst düzey yöneticiler arasında sert bir tartışma yaşandığını, tartışmanın yumruklu kavgaya dönüştüğünü ileri sürdü.
Bazı yöneticilerin ise karşı çıktıkları finansal işlemlere imza atmamak için görevlerinden ayrıldığı belirtildi.
Borsa İstanbul denetçilerinin uyarıları dikkate alınmadı iddiası
Araştırmada, Tera bağlantılı fonların likiditesi düşük hisselerde büyük pozisyonlar aldığı ve borçlanarak aynı hisselerde alım yapmayı sürdürdüğü aktarıldı.
Bloomberg'e konuşan Borsa İstanbul denetçileri, olağan dışı buldukları piyasa hareketlerini üstlerine defalarca bildirdiklerini söyledi.
Habere göre fonların yüksek getirileri, hisse fiyatlarındaki yükselişin ve yeni para girişlerinin devam etmesine giderek daha bağımlı hale geldi.
Denetçilerin uyarılarına rağmen gerekli müdahalelerin zamanında yapılmadığı öne sürüldü.
SPK'da düzenlemelere direnç iddiası
Bloomberg'e konuşan ve isminin açıklanmasını istemeyen üst düzey bir Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) yetkilisi, kurum içindeki bazı kamu görevlilerinin Tera'yı olumsuz etkileyebilecek düzenlemeleri hayata geçirmekte isteksiz davrandığını ileri sürdü.
Araştırmaya göre iki ayrı fon yöneticisi de 2025 ve 2026 yıllarında SPK yetkilileriyle özel görüşmeler yaparak Tera hakkındaki endişelerini iletti. Ancak söz konusu yöneticilerin, düzenleyici kurumların Tera'ya yakın davrandığını düşündükleri için şikâyetlerini yazılı hale getirmekten kaçındıkları belirtildi.
SPK ise Bloomberg'e yaptığı açıklamada, daha sıkı düzenlemelerin gecikmesini fon sektörünün diğer bölümlerine zarar vermeden önlem alma güçlüğüyle açıkladı. Kurum, süreç boyunca ilgili piyasa kuruluşları ve sektör temsilcileriyle görüşmeler yapıldığını bildirdi.
Uyarılarda bulunanlara tehdit iddiası
Araştırmada, Tera'nın işlemlerini eleştiren bazı yatırımcı ve fon yöneticilerinin tehditlerle karşılaştığı da öne sürüldü.Eski MASAK yöneticisi Ramazan Başak, 2022 yılından itibaren Tera'nın işlemlerine ilişkin uyarılarda bulunduğunu ve şirketin halka arzının engellenmesi için düzenleyici kurumlara başvurduğunu anlattı.
Başak, Tera hakkındaki açıklamaları nedeniyle iki kez gözaltına alındığını belirtti.
Bloomberg'e konuşan başka bir fon yöneticisi ise sosyal medyada Tera'yı eleştirmesinin ardından telefonla aranarak konuşmayı bırakması yönünde uyarıldığını söyledi.
Fonlardan karşılanamayan geri alım talepleri 300 milyar lirayı aştı
Bloomberg'e göre temmuz ayında Tera hisselerindeki düşüşle birlikte yatırımcıların fonlardan çıkış talepleri arttı. Hisseler üç aylık dönemde yaklaşık yüzde 60 değer kaybetti.
Eylül ayında Tera yöneticilerinin, Pusula Portföy'ün satın alınmasını da içeren bir kurtarma planını görüşmek üzere Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'ten randevu almaya çalıştığı öne sürüldü.
Hazine ve Maliye Bakanlığı ise Şimşek'in görev süresi boyunca piyasa katılımcılarıyla herhangi bir özel görüşme yapmadığını bildirdi.Tera'nın Pusula'yı satın alma girişimi sonuçsuz kalırken iki grubun fonları da yatırımcıların geri alım taleplerini karşılayamaz hale geldi.
Tera, karşılanamayan fon geri alım taleplerinin 300 milyar lirayı aştığını açıkladı.
Emre Tezmen ise grubun organize bir spekülatif saldırıya uğradığını savunarak hisse fiyatlarındaki yükselişin yapay olduğu iddialarını reddetti.
Erdoğan'ın bakanlara bağırdığı iddiası
Bloomberg'in araştırmasında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın fon krizine ilişkin tutumuna da yer verildi.
Toplantı hakkında bilgi sahibi olduğu belirtilen bir kaynağa göre Erdoğan, eylül ayında ekonomi yönetimini acil toplantıya çağırdı ve krizin büyümesine izin verdikleri gerekçesiyle bakanlara bağırdı.
Krizin ardından küçük yatırımcıların zararlarının karşılanması ve usulsüz kazançların geri alınmasına yönelik önlemler gündeme geldi. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz başkanlığında, toplam büyüklüğü yaklaşık 20 milyar dolar olan 100'den fazla yatırım fonunun tasfiye sürecini yönetmek üzere bir kurul oluşturuldu.
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ise finansal sistemin tamamını tehdit eden sistemik bir risk bulunmadığını açıkladı.
Tera'ya kayyum atandı, SPK Başkanı görevden alındı
Fon krizi kapsamında yürütülen soruşturmalarda Tera'nın kurucusu Emre Tezmen, dolandırıcılık ve suç örgütü kurmakla suçlandı. Tezmen suçlamaları reddetti.
Tera'nın üst düzey yöneticilerinden Emir Münir Sarpyener ve Tera Portföy Yönetim Kurulu Başkanı Erdin Özel de tutuklanan isimler arasında yer aldı.19 Ekim'de Tera Yatırım Teknoloji Holding'e Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) kayyum olarak atandı.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, 20 Ekim'de SPK Başkanı Mahmut Sütçü'yü görevden aldı.
Bloomberg'in araştırmasında, küresel endeks sağlayıcısı MSCI'ın Türkiye sermaye piyasalarındaki koordineli işlemlere ilişkin uyarılarına da yer verildi. MSCI, güvenilir ve sürekli bir yaptırım mekanizması oluşturulmaması halinde Türkiye'nin gelişmekte olan piyasalar kategorisindeki konumunun yeniden değerlendirilebileceğini bildirdi.