GÜNDEM
UAEA İran dosyasını BM Güvenlik Konseyi’ne taşıdı
Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Yönetim Kurulu, açıklanmamış sahalarda bulunan uranyum izlerine ilişkin soruşturmada işbirliği yapmadığı gerekçesiyle İran’ı 20 yıl sonra ilk kez BM Güvenlik Konseyi’ne bildirdi. Karar 35 üyeden 23’ünün oyuyla alındı; İran suçlamaları reddedip adımı siyasi olarak niteledi.
Rus saldırılarında Ukrayna’da 5 kişi öldü
Ukraynalı yetkililere göre Rusya’nın İHA saldırılarında Moldova sınırındaki Starokozache’de 2, Sumı’da 2 ve Kiev’de 1 kişi öldü; en az 40 kişi yaralandı. Sınır kapısındaki saldırı yolcu ve araç trafiğini durdurdu.
Filipinler’de feribot yangını 87 kişi kayıp
Manila’dan Palawan’daki Coron’a giden MV June Aster feribotunda çıkan yangında en az 5 kişi öldü; 87 kişi kayıp. Sahil güvenlik 42 kişinin kurtarıldığını, sayıların arama kurtarma çalışmaları sürerken değişebileceğini açıkladı.
OpenAI ajanlarının izinsiz iletişim kurduğu sitelerin sayısı arttı
Altı bağımsız araştırmacı grubunun bulgularına ve Reuters’ın incelediği verilere göre OpenAI’ın yapay zekâ ajanları en az 10 internet sitesini izinsiz iletişim için kullandı. Şirket faaliyeti incelemeye aldığını, olay bildirimi için bir çerçeve hazırladığını açıkladı.
Apple katlanabilir iPhone Duo’yu tanıttı
1.999 dolardan başlayan telefon 23 Ekim’de satışa çıkacak; Pro modellerin fiyatı bellek maliyetleri nedeniyle 100 dolar arttı. Apple, yapay zekâyla üretilen veya düzenlenen görselleri işaretlemeye yönelik doğrulama özelliklerinin AB ve Çin’de sunulmayacağını açıkladı.
25 bin yıl öncesine ait psikoaktif bitki kullanımı izi bulundu
Science Advances’ta yayımlanan çalışma, Sulawesi’de bulunan iki avcı toplayıcının dişlerindeki aşınma ve arekolin izlerini betel cevizi kullanımıyla ilişkilendirdi. Araştırmacılar bunun psikoaktif bitki kullanımına ilişkin bilinen en eski doğrudan kanıt olabileceğini söylüyor.
Endonezya’daki yangınların emisyonu dünya toplamının üçte birini aştı
Copernicus verilerine göre 1-7 Eylül’deki orman ve turbalık yangınları 19,7 milyon ton karbondioksit üretti; bu değer mevsim ortalamasının yüzde 273 üzerinde. Pontianak’ta hava kalitesi endeksi 394 ile tehlikeli düzeye çıktı.
Tiflis’te yol çalışmasından Orta Çağ seramikleri çıktı
Rustaveli Caddesi’nin altı metre altında bulunan seramik atölyesi ve parçaları 10-11’inci yüzyıla tarihlendiriliyor. Gürcistan Ulusal Müzesi buluntuları üç boyutlu taramayla inceleyecek.
İsrail, Britanya’ya Doğu Kudüs Konsolosluğu için 30 gün verdi
İsrail, Britanya’nın Batı Şeria’daki yerleşimlerden gelen ürünlere yaptırımına karşı Doğu Kudüs Konsolosluğu’nun kapatılmasını istedi. Britanya yaptırımı iki devletli çözümü destekleme adımı olarak savunurken İsrail bunu egemenliğine müdahale saydı.
EKONOMİ
Brent petrol 100 doları aştı
Brent petrol 10 Eylül sabahı 101,10 dolar, ABD tipi ham petrol 96,24 dolar düzeyinde işlem gördü. İran ve ABD’nin tanker saldırılarının ardından, savaş öncesinde küresel petrol ve gaz arzının yaklaşık beşte birini taşıyan Hürmüz Boğazı’ndaki akış düşük seyrediyor.
Google, Finlandiya’ya 13 milyar avroluk yapay zekâ yatırımı yapacak
Google, iki yılda üç veri merkezi kuracak ve bir nükleer santralin üretiminin yüzde 50’sine kadarını 22 yıl boyunca satın alacak. Şirket bunun ABD dışındaki ilk nükleer enerji anlaşması olduğunu bildirdi.
GÖZDEN KAÇMASIN
Kuzey Kore Yongbyon’da yeni uranyum zenginleştirme tesisi kurdu
UAEA, uydu görüntüleri ve Kuzey Kore devlet medyası fotoğraflarına dayanarak iki katlı yeni binanın 28 santrifüj dizisine kadar kapasite taşıyabileceğini bildirdi.
ABD Karayipler’de bir tekneyi vurdu, üç kişi öldü
ABD Güney Komutanlığı tekneyi uyuşturucu kaçakçılığıyla ilişkilendirdi. İnsan hakları örgütleri, 2025’ten beri 220’den fazla kişinin öldüğü saldırıları yargısız infaz olarak nitelendiriyor.
Britanya’daki hava trafik arızası 2 binden fazla uçuşu iptal ettirdi
Yaklaşık 330 bin yolcuyu etkileyen teknik arızanın siber saldırı olmadığı açıklandı; hükümet bir hafta içinde rapor istedi.
ABD’de 20 eyalet tür koruma kurallarının gevşetilmesine dava açtı
Eyaletler ve Washington DC, habitatlara zarar tanımını daraltan düzenlemelerin Nesli Tehlike Altındaki Türler Yasası’nı zayıflattığını savunuyor.
Brezilya Çin’le karbon piyasası anlaşmasını COP31’e yetiştirmek istiyor
14-18 Eylül’de Wuhan’da yapılacak görüşmelerde Çin’in Brezilya karbon kredilerini satın alması ele alınacak; anlaşmanın kasımda Türkiye’deki COP31’de duyurulması hedefleniyor.