GÜNDEM
ABD ve İran Hürmüz’de yeniden karşılıklı saldırılara başladı
ABD, İran Devrim Muhafızları’nın Hürmüz Boğazı’na mayın taşıyan roketleri ateşlemeye hazırlandığını savunarak Larak Adası’ndaki iki fırlatıcıyı vurdu. İran can kaybı olduğunu açıklayıp Ürdün’deki iki ABD üssüne füze attı; Ürdün ordusu hava sahasına giren sekiz füzeyi önlediğini bildirdi. Donald Trump ayrıca Harg Adası’nın vurulduğunu ileri sürdü ancak paylaşımındaki video yapay zekâyla üretilmişti ve iddia bağımsız kaynaklarca doğrulanmadı.
Girne-Taşucu feribotu battı: 8 ölü, onlarca kayıp
267 yolcu ve mürettebatı taşıyan FILOJET, Girne’den Taşucu’na hareketinden kısa süre sonra su alarak battı. Kazada 8 kişi öldü, 18 kişi kayıp ve 241 kişi kurtarıldı. Kaptanın da aralarında bulunduğu 8 kişi gözaltına alındı.
Nepal’de yüzlerce kişiye tünellerde ulaşılmaya çalışılıyor
Nepal ve Tibet’te 800’ü aşkın kişinin öldüğü, 3 binden fazla kişinin kayıp olduğu sel felaketinin ardından ekipler hidroelektrik santrali tünellerinde mahsur kaldığı düşünülen yaklaşık 350 kişiye ulaşmaya çalışıyor. Reuters, iki kişinin kurtarıldığını; Nepal askerleriyle Çin ve Hindistan’dan uzmanların enkazı oksijen ve kameralarla taradığını aktardı. Kimliği belirlenemeyen cenazeler DNA örnekleri alınarak geçici olarak toplu mezarlara defnediliyor.
Kiev yakınındaki depo saldırısında can kaybı 38’e çıktı
Ukrayna, Myla’daki mühimmat deposunu vuran Rus saldırısında 38 kişinin öldüğünü, 52 kişinin yaralandığını ve 4 kişinin hâlâ kayıp olduğunu açıkladı. Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna’nın rafineri ve şirketlere yönelik insansız hava aracı saldırılarına karşı enerji altyapısını hedef alan geniş çaplı saldırılar düzenleyeceğini duyurdu.
EKONOMİ
Hürmüz’deki saldırılar petrolü yaklaşık yüzde 3 yükseltti
Brent petrol 90,60 dolar düzeyine çıkarken Asya borsaları geriledi; Fed Başkanı Kevin Warsh’ın faiz artışı ihtimalini güçlendiren açıklamaları da tahvil getirilerini yüksek tuttu.
ABD’den G20’ye Çin’e karşı yeni ticaret engelleri çağrısı
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Çin’in 1,2 trilyon dolarlık dış ticaret fazlasının sürdürülemez olduğunu savunarak G20 ülkelerinin sübvansiyonlara ve aşırı kapasiteye karşı ortak önlemler düşünmesini istedi.
BİLİM VE TEKNOLOJİ
NASA’nın Roman Uzay Teleskobu fırlatıldı
4,3 milyar dolarlık teleskop, SpaceX Falcon Heavy roketiyle Florida’dan uzaya gönderildi. Hubble’dan 100 kat geniş görüş alanına sahip Roman; karanlık madde, karanlık enerji ve ötegezegenleri araştırmak üzere Dünya’dan 1,6 milyon kilometre uzaktaki L2 noktasına gidecek.
Kalp kapağı onarımı denemesinde ölüm ve hastaneye yatış azaldı
New England Journal of Medicine’da yayımlanan 360 kişilik TRIC-I-HF çalışmasında, kateterle triküspit kapak onarımı ve ilaç tedavisi alanlarda üç yıl sonunda ölüm ya da kalp yetmezliği nedeniyle hastaneye yatış olmadan yaşam oranı yüzde 52,4’tü; yalnız ilaç alanlarda yüzde 21’de kaldı. Çalışma, ileri hastalığı ve yüksek riski bulunan, yaş ortalaması 80 olan hastaları kapsadı.
Mercan resifleri toparlanamadan yeniden ağarıyor
Küresel Mercan Resifi İzleme Ağı’nın 120 ülkedeki yaklaşık 37 bin noktadan derlediği veriler, ağarma olayları arasındaki sürenin 5-6 yıla indiğini gösterdi. 2020-2024 döneminde sert mercan örtüsü tarihsel ortalamanın yüzde 9,5 altına düştü.
Thwaites Buzulu çevresinde yüzlerce gizli deprem saptandı
Geophysical Research Letters’da yayımlanan çalışma, 2010-2023 arasında Antarktika’da yüzlerce buz depremi; Thwaites Buzulu’nun deniz kıyısında ise 245 olay belirledi. Araştırmacılar hareketliliğin buzulun okyanusa daha hızlı aktığı dönemle çakıştığını, neden-sonuç ilişkisinin henüz kesinleşmediğini belirtiyor.
Madagaskar’da yedi yeni kurbağa türü tanımlandı
Kopenhag Üniversitesi öncülüğündeki ekip, güncel ve yüzyıllık müze örneklerinden alınan DNA’yı karşılaştırarak yedi elmas kurbağa türü belirledi. Vertebrate Zoology’de yayımlanan sınıflandırma, orman kaybıyla karşı karşıya olan türlerin korunmasına veri sağlayacak.
Avustralya düzenleyicisinden akıllı gözlük çağrısı
eSafety Komiserliği, kameralı akıllı gözlüklerin görüntüdeki kişilerin yüzlerini otomatik bulanıklaştırmasını ve kayıt sırasında açık bir ışıklı uyarı vermesini istedi. Kurumun bu özellikleri zorunlu kılma yetkisi bulunmuyor; hükümet mahremiyet düzenlemelerini değerlendiriyor.
TOPLUM, ÇEVRE
Hong Kong’daki bağımsız kitabevi polis baskını sonrası kapandı
Okurlar, temmuzda ‘isyana teşvik eden’ kitaplar gerekçesiyle polis baskınına uğrayan Have a Nice Stay’e son gününde veda etmek için kuyruk oluşturdu; işletme kapanma gerekçesini zayıf mali performans olarak açıkladı.
ABD’de kürtaj yasakları hastaların daha geç başvurmasına yol açıyor
The Guardian’a konuşan sağlık çalışanları, eyalet yasakları ve kısıtlamalar arttıkça hastaların bakım merkezlerine gebeliğin daha ileri dönemlerinde ve daha ciddi sağlık sorunlarıyla ulaştığını bildirdi.
Sudan’dan kaçan sivillerin sığındığı El Ubeyd’de koşullar ağırlaşıyor
Yardım kuruluşları, kente ve çevresindeki kamplara her gün yeni sivillerin geldiğini; barınma, su ve sağlık hizmetlerinin aşırı kalabalık nedeniyle yetersiz kaldığını açıkladı.
Endonezya’da orman yangınları temmuzda 95 bin hektarı yaktı
Güçlü El Niño’nun kuraklığı artırdığı ülkede ağustos ayındaki yangın sıcak noktaları 9 bini aştı; bir haftalık karbon salımı mevsim ortalamasının yüzde 429 üzerine çıktı.
Macaristan’da kuraklık arıların besin kaynaklarını tüketti
Ulusal Arıcılar Birliği, sıcaklık ve kuraklığın nektar ile poleni büyük ölçüde yok ettiğini, besin yetersizliğinin ülkedeki arı nüfusunun yüzde 80’ini etkileyebileceğini açıkladı.
GÖZDEN KAÇMASIN
İzlanda AB müzakerelerine dönüşü reddetti
Referandumda seçmenlerin yüzde 52,8’i ‘hayır’, yüzde 47,2’si ‘evet’ dedi; katılım yüzde 82,5 oldu.
Gine-Bissau başkanlık yetkilerini artıran anayasa için sandığa gitti
Darbeden on ay sonra düzenlenen referandumun oy sayımı başladı; askeri yönetim değişikliğin sivil yönetime dönüşü istikrara kavuşturacağını savunuyor.
İsviçre’deki açık hava partisinde silahlı saldırı
Aarau’daki elektronik müzik etkinliğinde 22 yaşındaki bir kadın öldü, 5 kişi yaralandı; saldırgan aranıyor.
Güney Afrika’da sardalya ölümlerinde herpes virüsü araştırılıyor
Balıklarda yüksek düzeyde PHV saptandı ancak zehirli alg, soğuk su ve oksijen azlığı gibi etkenler de inceleniyor; virüsün insanlar için bilinen bir riski yok.
USS Abraham Lincoln 250 günü aşan kesintisiz seyrin ardından dönüyor
İran savaşında görev yapan uçak gemisi Singapur Boğazı’nı geçti; ABD’ye dönüş öncesinde mürettebatın dinlenmesi için Tayland’a uğrayacak.