Cuma akşamı · Günün haberleri, verileri ve satır araları

İyi akşamlar. Çerçeve yasa komisyonda. Fakat bugünün asıl sorusu yalnızca kimin soruşturmasının ya da cezasının erteleneceği değil; silah bırakmayı kalıcı barışa bağlayacak hukuk mimarisinin nerede kurulacağı. Kuzey İrlanda deneyiminde koşullu tahliye, bağımsız silahsızlanma denetimi, polis reformu, hak güvenceleri ve güç paylaşımı aynı sürecin parçalarıydı. Türkiye'deki on iki maddelik teklif ise şimdilik ceza dosyalarının ertelenmesine odaklanan daha dar bir kapı açıyor.

Kuşadası Belediyesi'ne uzanan operasyon, 232 belediye başkanının Yeni Parti'ye geçmesi ve siyaset takvimini 30 Ağustos'a kilitleyen yeni genel merkez hazırlığı günün diğer başlıkları. Dış politikada Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan'ın ortak savunma anlaşması bölgesel denklemi değiştirirken Hürmüz'de açılma pazarlığı petrole yansıyor. Ekonomide benzine gece yarısından itibaren 1,06 liralık artış bekleniyor; küresel gıda fiyatları da üç buçuk yılın zirvesinde.

BUGÜNÜN ÜÇ SAYISI

GÜNDEM

Çerçeve yasa komisyonda

TBMM Adalet Komisyonu, Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi'ni görüşmeye başladı. Metin, PKK/KCK'nın fiilî varlığına son verdiği ve kontrolündeki silahları teslim ettiği güvenlik kurumlarınca saptandıktan, bu tespit MGK kararıyla Resmî Gazete'de yayımlandıktan sonra devreye girecek. Örgüt faaliyeti çerçevesindeki bazı soruşturma, kovuşturma ve infazların suçun ağırlığına göre beş veya on yıl ertelenmesi öngörülüyor. Otomatik af ya da toplu tahliye yok; bireysel dosya ve yargı kararı esası var.

DEMİRTAŞ GERİLİMİ: Adalet Bakanı Akın Gürlek sürecin tamamlanmak üzere olduğunu ve ülke için 'bembeyaz bir sayfa' açılacağını söyledi. Buna karşılık Hürriyet yazarı Abdulkadir Selvi, Gürlek'in AKP MKYK'de Selahattin Demirtaş'ın düzenlemeden yararlanamayacağını, Ahmet Özer'in de görevine dönemeyeceğini anlattığını yazdı.

Kuşadası Belediyesi'ne üçüncü dalga: 21 kişi hakkında gözaltı kararı

'Rüşvet ve irtikap' soruşturmasında aralarında Yeni Parti milletvekili Bülent Tezcan'ın kızı Ezgi Tezcan Yaşar ile damadı Umut Yaşar'ın da bulunduğu 21 kişi hakkında işlem başlatıldı; 15 kişi gözaltına alındı. Tezcan, yurt dışında bulunan kızı ve damadının döneceğini, asıl hedefin ailesi ve Belediye Başkanı Ömer Günel'in savunması olduğunu söyledi. Savcılık tanık anlatımları, etkin pişmanlık beyanları, HTS ve MASAK verilerine dayanıldığını bildiriyor. İsnatlar henüz hüküm değil; dosyanın siyasi ağırlığı, delillerin mahkeme önünde ne ölçüde somutlaşacağına bağlı.

Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan'dan ortak savunma anlaşması

Mekke Ortak Savunma Anlaşması, üç ülkeden birine yapılan silahlı saldırının tümüne yapılmış sayılmasını öngörüyor. Metin BM Şartı'nın meşru müdafaa hükmüne dayanıyor ve başka 'kardeş ülkelerin' katılımına da açık. Bugün için nükleer şemsiye vaadi içermiyor. Buna rağmen Hürmüz savaşı, Suudi Arabistan'ın altyapı güvenliği kaygısı, Pakistan'ın askerî kapasitesi ve Türkiye'nin savunma sanayii düşünüldüğünde anlaşma, kalıcı bir güvenlik ekseninin denemesi olabilir.

232 belediye başkanı Yeni Parti'ye geçti

Yeni Parti Genel Başkan Yardımcısı Yaşar Tüzün, CHP'den ayrılan 232 belediye başkanının partiye katıldığını ve sayının ay sonunda 300'ü aşabileceğini söyledi.

CHP, Mansur Yavaş'ı erken adaylaştırmak istemiyor

CHP'li Bülent Kuşoğlu, Mansur Yavaş'ın şimdiden aday ilan edilerek yıpratılmak istenmediğini, zamanı geldiğinde halk desteği sürerse aday olabileceğini söyledi.

Çocuk Koruma teklifinde tekerrür yaşı 15'e indirilmeyecek

TBMM Genel Kurulu, tekerrür hükümlerindeki yaş sınırını 18'den 15'e düşüren maddeyi tekliften çıkardı. 15–18 yaş grubunda ceza indiriminin kaldırılabileceği durumlar ise sınırlandırıldı.

SONAR anketinde Yeni Parti birinci, CHP baraj altında

SONAR araştırmasında Yeni Parti yüzde 34,3, AKP yüzde 30,2, CHP yüzde 5 görünüyor.

Melih Gökçek dosyasına soruşturma izni verilmedi

Ankara Büyükşehir Belediyesi'nin Tatlar Atıksu Arıtma Tesisi için alınan kredinin amacı dışında kullanıldığı iddiasıyla yaptığı suç duyurusu, İçişleri Bakanlığı'nın soruşturma izni vermemesi üzerine işlemden kaldırıldı.

Tayfun Kahraman'dan Vera'ya doğum günü mesajı

AYM'nin ihlal kararına rağmen Gezi davasından cezaevinde tutulan şehir plancısı Tayfun Kahraman, yedi yaşına giren kızı Vera'ya 'Varlığınla hayatı güzelleştirdin, zor günlerimde bana güç verdin' diye seslendi.

Ankara Emniyeti'nde önemli terfi

Belediye soruşturmalarını yürüten Mali Suçlarla Mücadele Şube Müdürü Barış Şengül'ün görevden alındığı bildirildi; ancak önceki ikinci sınıf emniyet müdürlüğü terfisi uygulanarak daha üst bir göreve atandı. Yerine Konya'dan getirilen KOM Şube Müdürü Doğan Topçu'nun başlaması bekleniyor.

KARŞILAŞTIRMALI OKUMA: IRA NASIL SİLAH BIRAKTI?

Kuzey İrlanda'da çatışmayı bitiren tek bir af yasası değildi. Koşullu mahkûm tahliyesi; silahsızlanmayı doğrulayan bağımsız komisyon; güç paylaşımı; polis teşkilatının yeniden düzenlenmesi; insan hakları ve eşitlik güvenceleri birlikte ilerledi. Türkiye'deki teklif, ilk parçaya benzeyen ceza ertelemesini kuruyor ancak bağımsız doğrulama, demokratik reform ve toplumsal uzlaşma ayaklarını aynı metinde kurmuyor.

EKONOMİ

Küresel gıda fiyatları üç buçuk yılın zirvesinde

FAO gıda fiyat endeksi temmuzda yüzde 0,6 artarak 131,1 puana, Ocak 2023'ten bu yana en yüksek düzeye çıktı. Tahıl fiyatları aylık yüzde 5,8, yıllık yüzde 9,9; bitkisel yağlar aylık yüzde 3,7 yükseldi. Türkiye açısından bu veri yalnız ithalat faturasını değil, un, ekmek, yem ve işlenmiş gıda fiyatlarının sonbahardaki seyrini de ilgilendiriyor.

Benzinde beklenen 1,43 liralık artışın 1,06 lirası pompaya yansıyacak

Benzin fiyatına bu gece yarısından itibaren 1,43 liralık artış bekleniyor. Eşel mobil sistemi nedeniyle artışın yüzde 25'i ÖTV'den karşılanacak; tüketicinin litre başına ödeyeceği zam 1,06 lira olacak. Sistem fiyat şokunu kısmen yumuşatıyor fakat vergi gelirinden vazgeçildiği için maliyeti ortadan kaldırmıyor, bütçeye aktarıyor. Hürmüz'deki belirsizlik sürdükçe kur ve petrol fiyatı aynı anda akaryakıt üzerinde baskı yaratacak.

Altında 5 bin dolar senaryosu masada

Büyük bir uluslararası bankanın ons altının 5 bin dolara yaklaşabileceği öngörüsü, son dört gündeki yüzde 5'lik sıçramanın ardından gündeme geldi. Tahmin; savaş riski, merkez bankası alımları ve doların yönüne dayanıyor. Bu bir fiyat garantisi değil; yüksek oynaklıkta kurulan üst senaryo. Türkiye'de gram altın için ons fiyatına ek olarak dolar/TL'nin yönü de belirleyici.

ABD, Japonya'nın döviz piyasasına müdahalesine katıldı

Washington'ın Japon yeni için ortak müdahaleye katılması 1998'den bu yana bir ilk. Hamle, yenin zayıflığının yalnız Tokyo'nun ihracat ve enflasyon sorunu olmaktan çıkıp küresel finansal istikrar başlığına dönüştüğünü gösteriyor. Piyasa için asıl test tek günlük alım değil, faiz farkları değişmeden müdahalenin kalıcı olup olmayacağı.

Enerjide tarihi kırılma

Hürmüz'deki kesinti nedeniyle ABD, 1985'ten bu yana ilk kez bir ay boyunca Suudi Arabistan'dan ham petrol ithal edemedi; rafineriler yerli ve Venezuela petrolüne yöneldi. Yılın başında günlük 800 bin varili aşan akışın sıfırlanması, boğazdaki kesintinin ticaret rotalarını ne kadar hızlı değiştirdiğini gösteriyor.

DÜNYA

ABD'nin füze stokları eriyor; Trump sızıntı yapanları hapisle tehdit etti

Patriot, THAAD ve Tomahawk stoklarının İran'la savaşın altıncı ayında hızla azaldığı öne sürüldü. CSIS hesaplamalarına göre bazı kritik mühimmatların savaş öncesi seviyeye dönmesi beş yılı bulabilir. Başkan Donald Trump sıkıntı yaşandığını reddetti ve basına bilgi verenlerin 'avlandığını', uzun hapis cezalarıyla karşılaşacağını söyledi.

Hürmüz pazarlığında yeni düğüm: Geçiş ücreti ve yaptırım riski

Brent petrol 81,79, WTI 76,76 dolar civarında işlem görürken haftalık kayıp yüzde 9'u aştı. İran tankerlerden yüzde 5–7 geçiş ücreti isterken Umman yaklaşık yüzde 3'lük bir model öneriyor; ABD ücrete karşı. Asıl sorun rakamdan büyük: İran'a ödeme yaptırımları, sigortayı ve bankacılık işlemlerini etkileyebilir. Boğazın açılması için deniz trafiği kadar hukuki ve finansal bir koridor da gerekiyor.

ABD istihbaratında sonbahar uyarısı

Amerikan istihbarat değerlendirmelerinde Rusya'nın bir NATO ülkesine sınırlı kara harekâtı emri verebileceği riskinin sonbahardan itibaren arttığı ileri sürülüyor. Bu bir gerçekleşmiş operasyon haberi değil, risk senaryosu. Yine de sınır ülkelerinde tahkimat, mühimmat ve siyasi caydırıcılık planlarının hızlanmasına yol açabilir.

Avrupa yangınlarının faturası 19 milyar euroyu geçti

Orman yangınlarının Avrupa ekonomisine doğrudan maliyeti 19 milyar euroyu aştı. Hesap, söndürme masrafından ibaret değil; tarım, turizm, altyapı, sağlık ve kaybedilen karbon yutakları da etkileniyor.

Almanya'da gündem Merz'in koltuğu

Başbakan Friedrich Merz'in kendi partisinde görevden uzaklaştırılması ihtimali konuşuluyor. Tartışma henüz resmî liderlik yarışına dönüşmedi; ancak iktidar blokundaki huzursuzluk, Avrupa'nın savunma ve ekonomi kararlarında Berlin'in pazarlık gücünü zayıflatabilir.

KÜLTÜR–SANAT

Toygar Işıklı Grammy oylama üyesi oldu

Besteci Toygar Işıklı, Recording Academy'nin oylama üyesi olarak Grammy jürisinde yer alacak.

Sinemalarda bu hafta altı yeni film

7 Ağustos haftasında altı film vizyona girdi. Yerli yapımlarla uluslararası gösterimler aynı programda buluşuyor.

Nur Yalman'ın sessiz vedası

Dünya çapındaki sosyal antropolog Nur Yalman 95 yaşında yaşamını yitirdi. Cambridge'de doktorasını tamamlayan, Stanford, Chicago ve Harvard'da çalışan Yalman'ın ölümü Türkiye'de sınırlı yer buldu.

K-pop grubu Cortis: Konseri ekrandan değil sahneden izleyin

Cortis, hayranlarından konser boyunca telefon ekranına daha az bakmalarını istedi.

Darwin Festivali 405 gösteri ve altı dünya prömiyeriyle sürüyor

Avustralya'daki Darwin Festivali 5–23 Ağustos arasında 764 sanatçıyı, 405 gösteriyi ve altı dünya prömiyerini ağırlıyor. First Nations sanatçılarına verilen ağırlık, yerli kültürün yalnız temsilen eklenen bir başlık değil programı kuran ana damarlardan biri olabileceğini gösteriyor.

SPOR

Filenin Sultanları Fransa'yı 3-1 yendi

A Milli Kadın Voleybol Takımı, 2026 CEV Avrupa Şampiyonası hazırlık maçında Fransa'yı 23-25, 25-15, 31-29 ve 27-25'lik setlerle mağlup etti. Üçüncü ve dördüncü setlerde uzayan oyunları kazanmak, skorun ötesinde baskı anlarını yönetme kapasitesi bakımından değerli. Avrupa Şampiyonası 21 Ağustos'ta başlayacak.

Galatasaray'da iki branşa iki transfer

Galatasaray HDI Sigorta, milli smaçör Efe Mandıracı'yı; Galatasaray MCT Technic ise uzun forvet ve pivot Alen Smailagic'i kadrosuna kattı.

U16 Milli Takımı Avrupa'ya 102-74'lük galibiyetle başladı

U16 Erkek Milli Basketbol Takımı, Avrupa Şampiyonası'ndaki ilk maçında Çekya'yı 102-74 yendi.

Altay Bayındır Celta Vigo'ya kiralandı

Manchester United, kaleci Altay Bayındır'ı Celta Vigo'ya kiraladı. Düzenli oynama ihtiyacı, transferin millî takım açısından da önemini artırıyor.

Rodri ve Alvarez krizi İspanya transfer piyasasını kilitledi

Barcelona, Real Madrid ve Atletico Madrid'i birbirine bağlayan Rodri–Julian Alvarez dosyası, tek bir transferden çok üç kulübün maaş bütçesi ve kadro planlamasını etkiliyor.

Maradona'nın son sözleri

Diego Maradona'nın ölümüne ilişkin yargılamada son anlarına dair yeni ifadeler gündeme geldi. Maradona'nın son sözleri 'Hiçbir şey istemiyorum, hepsi bu' oldu.

Kısa Dalga Daily

Günün gürültüsünün içinden, yarını etkileyebilecek ayrıntılarla.