İBRAHİM EKİNCİ
▪️ Pusula Portföy, Katılımevim, Destek Yatırım şirketlerini kapsayan soruşturma ve yasaklamalar büyük tedirginlik konusu. “Piyasa dolandırıcılığı peşinde olanların yol almasına göz yumulduğu” için devamının geleceği beklentileri var… Uzmanlara göre konu arkasında yüzbinlerce mağdur yaratabilir. (Küçük yatırımcı için önemli uyarıları aşağıda okuyacaksınız.)
▪️ Geçen haftanın en önemli gelişmesi TCMB politika faizi kararı ile ABD enflasyon verisiydi. TCMB, faizi %37'de sabit bıraktı. TCMB duyurusunda, "Aylık dalgalanmalara karşın, son dönem enflasyon gerçekleşmeleri ve öncü göstergelerin enflasyonun ana eğiliminin gerilediğine işaret ettiği, iktisadi faaliyete ilişkin verilerin ve arz şoklarının yurt içi fiyatlara yansımasının sınırlı kalmasının iç talepteki zayıf seyri teyit ettiği belirtildi. Bu gelişmeden sonra ağırlıklı beklenti, TCMB PPK’nın önümüzdeki toplantılarda, yıl sonuna kadar 200 baz puanlık indirim yapması… Ancak petrol fiyatı 100 doları geçmişken bu konuda elinin çok rahat olduğunu söylemek de zor.
▪️ ABD enflasyon verisi küresel ekonomi için önem taşıyan bir veri. Rezerv para olması nedeniyle dolar fiyatının etkileri haliyle küresel ölçekte hissediliyor. ABD'de TÜFE ağustosta aylık bazda %0,4, yıllık bazda %3,4 ile beklentilere paralel arttı. Gıda ve enerjiyi dışlayan çekirdek TÜFE ise aylık bazda %0,3 ile beklentilerin üzerinde yükselirken, yıllık bazda yüzde 2,4 arttı. Bu gelişmeler sonrası Fed’in olası faiz kararı yatırımcıların odağına yerleşti. Artırım beklentisi yüzde 90'a yaklaştı.
▪️ İran ile Körfez ülkelerinin Hürmüz’den geçişi sağlayacak geçici bir anlaşma konusunda ilerleme kaydettiğine ilişkin haber akışı tansiyonu bir nebze düşürdü. Husiler’in ilerleyişi petrolle ilgili endişeleri başka bir boyuta taşıdı. Suudi Arabistan, 10 Eylül'de düzenlenen saldırılarda yaralanmaların meydana gelmesinin ardından Riyad-Medine bölgesindeki Doğu-Batı boru hattını tedbir amacıyla kapattı. Trump, Dublin'de yaptığı açıklamada "İran'daki savaş çok yakında bitecek, savaş bittiğinde petrol fiyatları düşecek" ifadelerini kullandı.
PİYASALAR
BORSA: BIST 100 endeksi, en düşük 14.000,94 puanı ve en yüksek 14.673,07 puanı gördükten sonra haftayı, önceki hafta kapanışının yüzde 3,25 üstünde 14.467,25 puandan tamamladı.
NE OLUR? Fonlarla ilgili gelişmeler ve ABD enflasyonu sonrası sert düşüş oldu. Sonra toparlanma izlendi. Borsada BofA’dan sona “yerli milli sermaye” olarak anılan Tera’nın yatırım stratejisi takip ediliyor. Geçtiğimiz hafta da bu iki yatırımcı alıcı taraftaydı. Bu hafta için direnç 14.580’de. Borsanın yönünde fon gelişmeleri ve Fed faiz kararının etkili olması bekleniyor.
ALTIN: Cumhuriyet altınının satış fiyatı yüzde 1,03 düşüşle 44 bin 490 liraya geriledi. Altının gram fiyatı yüzde 0,87 değer kaybetti. Kapalıçarşı'da işlem gören 24 ayar külçe altının gram satış fiyatı bu hafta yüzde 0,87 azalışla 6 bin 830 liraya indi. Geçen hafta sonu 11 bin 284 lira olan çeyrek altının satış fiyatı yüzde 0,83 azalışla 11 bin 190 liraya geriledi.
NE OLUR? Fed'e yönelik şahin tahminlerin güçlenmesi ve tahvil faizlerinin yükselmesiyle alternatif maliyeti artan altında düşüşe yol açmış, ABD enflasyonu öncesi ihtiyat olarak çıkışlar olmuş, ons altın 4300 doların altına gelmişti. Ancak ABD enflasyonunun beklentiler sınırı içinde yükselmesinden destek buldu ve yeniden yükselmeye başladı ve haftanın son iş günü 4.360 dolara kadar yükseldi.
Bank of America (BofA), altına düşük ağırlık veren merkez bankalarının rezervlerindeki altın payını yüzde 30’a çıkarması halinde küresel altın piyasasında 20 bin 333 tonluk ek alım potansiyeli bulunduğunu hesapladı. Bankanın analizinde en yüksek potansiyel Çin’de görülürken, Türkiye son yıllardaki merkez bankası alımlarında zirvede yer aldı. Bu hafta Fed faiz kararı ile birlikte oynaklık beklentisi var.
DÖVİZ: Euro yüzde 0,38 yükselişle 56,4710 liraya çıktı. ABD doları yüzde 0,34 artışla 48,46050 liraya çıktı.
NE OLUR? Yabancılar kısa vadede TL’ye yatırıma devam ediyorlar. Carry trade’de 61 milyar dolar var. Bu tablo kurların baskılı kalacağı beklentisini ifade ediyor. Daha önce de belirttiğimiz gibi, düşük kur, TCMB için hem döviz girişi sağlayarak rezervleri toparlamanın hem de enflasyonla mücadele programının üç temel ayağından biri (diğer ikisi: Yüksek faiz, düşük ücret ve maaşlar üzerinden talebi baskılamak). Yakın vadede eğer siyaset kaynaklı bir şok gelişmezse kurun kontrolde kalacağı beklenmeli.
FAİZ: Ağustos ayı başında bankalarda basit yıllık faizler yüzde 40’ın üzerindeydi. TCMB fiili faizi yüzde 40’tan yüzde 37’ye çekmesine paralel olarak gevşeme oldu ve mevduat faizleri de yüzde 37 civarına yoğunlaşmaya başladı.
NE OLUR? Ekim PPK toplantısında yeni bir faiz indirimi gelirse gevşeme devam edecektir. Halen enflasyon yüzde 31,5 düzeyinde. Mevduat kazancından vergiler de dikkate alındığında yüzde 37 faiz ciddi getiri sağlamasa da tasarrufların bir miktar kazanç da getirerek enflasyonun üzerinde tutunmasını sağlıyor. Borsa ve fonlar tarafında kaotik bir ortam var iken sağlamcı yatırımcı için faiz seçenek oluşturmaya devam ediyor. Bu yerli yatırımcı için geçerli. Yabancılar için tablo daha yüksek kazanç vadediyor. Morgan Stanley, önümüzdeki 3 ay daha TL’ye yatırım yapacağını, TCMB politika faizinden çok piyasa faizleri ile dolar kuru arasındaki makasın TL’ye yatırımda halen kazanç vaadettiğini açıkladı.
YATIRIM FONLARI: Piyasada Pusula depremi devam ediyor. Son 1 haftada yatırımcıların tasarruflarının 4’te 3’ü eridi. Ancak Pulusa’yı satın alan Tera’da yükseliş dikkat çekti.
Yatırım fonları bu hafta yüzde 0,87 değer kazandı. Emeklilik fonları yüzde 1,54 değer kazandı. Kategorilerine göre bakıldığında, yatırım fonları arasında en çok kazandıran yüzde 2,74 ile "Hisse Senedi Fonları" oldu.
PİYASA HABERLERİ
✅ MÜDAHALEDE GEÇ KALINDI
Pusula Portföy Başkanı Muhammet Yarız’ın Yunanistan’a kaçtığı iddia edildi. Katılımevim Başkanı Serdar Turhan hakkında da yurt dışına çıkış yasağı konuldu. Haberler finans piyasalarında geniş yankı uyandırdı. Piyasayı takip eden birçok uzman, neredeyse yıllardır işaret edilen manipülatif hareketlere müdahalede geç kalındığı görüşünde. Anormal, yapay fiyat hareketleri yaratarak kazanç vurgunu yapanların yarattığı yatırımcı zararının derinliği bilinmiyor.
✅ BAŞAK: OTORİTENİN GÖZLERİ ÖNÜNDE…
Eski MASAK Başkan Yardımcısı Ramazan Başak, piyasadaki gelişmelerle ilgili sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda şunları söyledi: “Pusula Portföy YK. Başkanı Muhammet Yarız, arkasında yüzbinlerce mağdur bırakarak kaçmış. Otoritenin gözleri önünde, organize olarak gerçekleştirilen şaibeli işlemlerle şişirilen hisseler ve göz göre göre gelen bir felaket. Defalarca uyarmıştık. Bu tür dolandırıcılıkları yapan diğerleri de arkalarında çok daha büyük bir felaket bırakarak kaçacaktır. Çünkü olmayan değerleri yani sadece hayal satmışlardır.”
✅ EKONOMİST KERİM ROTA’NIN ANALİZİ
“Bundan birkaç yıl önce pay piyasası ve fonlarda ardışık kurulan düzenle piyasa dolandırıcılığında seviye atlandı. Sorun nispeten küçükken SPK ve ekonomi yönetimi elindeki geniş hukuki yetkileri ne bu düzeni kuranlara ne de buradan aslan payını alanlara karşı kullandı.
Bu pay senetlerinin ve fonların şişmesine ve çekim merkezi haline gelmesine göz yumuldu. Pay senetlerinin BIST endekslerine girmelerine, bazı serbest fonların hızlıca Tefas'a açılmalarına izin verdi.
Belli bir yatırımcı kitlesi de enflasyonun ve her türlü varlık sınıfının yüzlerce katına varan getirileri normalleştirdi. İşini hakkıyla yapıp makul reel getiri peşinde koşan fon yöneticileri ve analistler küçümsendi. Bilgi birikimleriyle alay edildi. Dünyada olmayan bu getirilerin hangi değer girişimleri sonucu elde edildiğini sorgulayacaklarına yerli milli sermaye piyasası söyleminin peşine takıldılar.
Ekonomi Bakanı ve eski SPK Başkanı'nın "Manipülasyon var gerekli önlemi alacağız" demesinin üstünden geçen 9 ayda hiçbir şey yapılmadı. Sadece bir taslak tebliğ gönderildi.
Dolandırıcıların taslak tebliğe uyum sağlaması beklenirken fonlar büyüdü, fiyatlar daha da şişti. Bazı kuruluşlar endekslerimizi farklı hesaplamaya bile başladılar.
Şimdi hayata geçen düzenlemelerle hem geniş bir uyum süresi verildi hem de işini düzgün yapanlara ek maliyetler yüklendi. Düzenlemede sorun serbest fonların çokluğu olarak görüldü. Oysa sorun fonların çokluğunda değil iki elin parmakları kadar fonun niteliğinde ve kurucularının ahlakında.
Mevcut düzenleme ile işini düzgün yapanlar sermaye ve insan kaynağı olarak ek maliyetler üstlenecekler, fon yönetim esneklikleri de önemli ölçüde azalacak.
Piyasa dolandırıcılığı peşinde olanlarsa çoktan yol aldılar.
Düzenleme neye yarayacak? Muhtemelen mevcut sorunun daha fazla büyümesine engel olacak. Sorunlar derin dondurucuya kaldırılacak.
Gün gelecek bazı varlıklar gerçek değerlerinden işlem görmeye başlayacak. O gün geldiğinde umarım bu zararların ödenmesi için kamu kaynaklarına el atılmaz.
Bahsettiğim piyasa dolandırıcılıklarının nasıl yapıldığını merak edenler geçen yıl Kasım ayında yazdığım yazıyı aşağıda bulabilirler.”
✅ KURTARMA PLANI: SATIŞ
Pusula Portföy dahil Pusula Holding bünyesindeki şirketlerin Tera Yatırım tarafından satın alınması ile ilgili anlaşma açıklanmıştı. Pusula Portföy Yönetim Kurulu Başkanı’nın kaçışının duyulmasından sonra Tera’dan KAP’a açıklama geldi: "Tera, Pusula Finans Holding ve bünyesindeki şirketleri devralacak. Anlaşma devam ediyor, çıkan haberler satın alma sürecini etkilemeyecek."
✅ SPK, YENİ ADIMLAR ATTI
Piyasada güveni ve şeffaflığı artırmak adına bir dizi adım atan Sermaye Piyasası Kurulu, Borsa İstanbul'da fiyat oluşumunun arka planını değiştirecek kapsamlı bir düzenleme setini devreye aldı. Piyasanın ilk tepkisine bakıldığında büyük ve likit hisselerde kurumsal talebin güçleneceği fiyatlaması, düşük fiili dolaşıma sahip ve fon pozisyonlarının yoğunlaştığı hisselerde ise satış baskısının devam etme riski öne çıkıyor. (BLOOMBERG HT)
✅ ABD TAHVİL FAİZİ YÜZDE 5’E YAKLAŞTI
ABD'nin 10 yıllık tahvil getirisi hafta içinde yüzde 5'e yaklaşarak Ekim 2023'ten bu yana en yüksek seviyeyi test etti. Dolar endeksi ise Fed'in faiz artışı yapacağına ilişkin beklentilerin artmasına karşın, ABD'deki mali endişeler ve Japon yenindeki değerlenmenin etkisiyle haftayı yüzde 0,1 azalışla 99,1 seviyesinde tamamladı.
✅ PETROLÜN TANSİYONU YÜKSEK
Orta Doğu'daki çatışmaların küresel petrol arzına ilişkin endişeleri artırması, petrol fiyatlarında sert yükselişe yol açtı. Brent ve ABD Batı Teksas tipi (WTI) ham petrol fiyatları yükseldi. Brent bir ara 110 dolar üstünü gördü. Pazar günü itibariyle 104,47 dolardı. Analistler arz açığının sürmesi halinde Brent petrolde nisanda görülen 126 dolarlık zirvenin yeniden test edilebileceğine dikkat çekiyor.
✅ ABD’DE TÜKETİCİNİN ENFLASYON BEKLENTİSİ YÜKSELDİ
ABD'de Michigan Üniversitesi tarafından ölçülen tüketici güven endeksi de eylülde 47,8'e gerileyerek piyasa beklentilerinin altında gerçekleşti. Tüketicilerin kısa vadeli enflasyon beklentisi ise eylülde yüzde 4'ten yüzde 4,6'ya çıktı.
✅ ECB, FAİZLERİ ARTIRDI
ECB, üç temel politika faizini beklentiler doğrultusunda 25'er baz puan artırdı. ECB Başkanı Lagarde, enflasyonun uzun süre hedefin oldukça üzerinde kalacağı uyarısında bulundu.
✅ AVRO BÖLGESİ YÜZDE 0,6 BÜYÜDÜ
Makroekonomik verilerde Avro Bölgesi ekonomisi, bu yılın ikinci çeyreğinde önceki çeyreğe kıyasla yüzde 0,6 büyüme kaydetti. Avro Bölgesi'nde yatırımcı güven endeksi, eylül ayında yükselişini üst üste beşinci aya taşıyarak Şubat 2022'den bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.
✅ BoJ’UN FAİZ ARTIRIMI GÜNDEMDE
Japonya'da üretici enflasyonu verileri de enerji fiyatları kaynaklı baskı sürüyor. ÜFE ağustos ayında yıllık yüzde 7,6 ile tahminlerin üzerinde arttı. Endeks aylık bazda ise yüzde 0,2 düştü. BoJ'un 31 yılın zirvesindeki politika faizini artırması bekleniyor. Bankanın yüzde 1 seviyesindeki son 31 yılın en yüksek politika faizini, 25 baz puan artırarak bir adım öteye götürmesine neredeyse kesin gözüyle bakılıyor.
✅ ÖDEMELER DENGESİ FAZLA VERDİ
Cari işlemler hesabı, temmuz ayında 36 milyon dolar ile Ekim 2025'ten bu yana ilk kez fazla verdi. Analistler, yaz sezonunun etkisiyle hizmet gelirlerindeki güçlü seyir ve dış ticaret açığındaki aylık iyileşmenin cari dengeyi desteklediğini kaydetti.
✅ DOĞRUDAN YATIRIMDA GELENDEN ÇOK GİDEN VAR
Doğrudan yatırımlarda son 12 aylık hesapta giden sermaye gelenden çok olunca hesap nette eksiye döndü. Doğrudan yatırımlar son 12 ayda 14.2 milyar dolardan 10 milyar dolara inerken, aynı dönemde vatandaşların yurtdışına yatırımları 8,8 milyar dolardan 10,3 milyar dolara çıktı.
✅ ORTA ANADOLU KEPENK KAPATTI
Kayseri Merkezli denim üreticisi Orta Anadolu Mensucat’ın kepenk indirmesi geçen hafta piyasaların gündemindeydi. Bilenen bütün ünlü markalara denim kumaş üreten Orta Anadolu, “artan maliyetler ve düşen talep” gerekçesiyle bu kararı aldığını açıkladı.
EKONOMİ TAKVİMİ
Bütçe dengesi
Konut fiyat endeksi,
PPK toplantı özeti
Konut satışları verileri
ABD:
New York Fed Sanayi Endeksi,
Fed'in faiz kararı, Warsh'un konuşması
Perakende satışlar
İnşaat izinleri, bekleyen konut satışları, konut başlangıçları
Haftalık işsizlik maaşı başvuruları,
Sanayi üretimi, kapasite kullanımı verileri
BoE’nin faiz kararı
Lagarde'ın konuşması
BoJ’un faiz kararı
Çin’de perakende satışlar, sanayi üretimi