İBRAHİM EKİNCİ
İran Savaşı’nda uzlaşma sağlandı. Savaş tamamen bitti demek için erken. İsrail’in olası provokasyonları yanı sıra nihai anlaşma için 60 günlük müzakere sürecinin nasıl seyredeceğini kestirmek olanaksız. Bununla birlikte anlaşma duyulur duyulmaz iki gösterge hareket etti: Petrol fiyatları düştü, altın yükseldi. Asya borsaları yükselişle açıldı. Savaş yatırım araçları bakımından şunu ortaya çıkardı: Küresel olarak veya lokal olarak çatışma riski arttığında, o bölgenin dünyanın geri kalanıyla iktisadi ilişkilerinin çökmesi; çatışma bölgesinin üretim kaynakları bakımından önemine eş değer enflasyonist etkiler yaratıyor. Duruma göre İran’da olduğu gibi aşırı enflasyonist etkiler de olabiliyor. Bu nedenle altının, “güvenli liman” özelliğinin aşındığına ilişkin analizlerde haklılık payı olduğu kabul edilmeli.
Şimdilik, yeni bir kötü habere kadar değerli metallerde artışlar, hatta ralli izlenebilir. Yeni konjonktür bazı yatırım araçlarını öne çıkarırken bazılarının cazibesini azaltacak.
Gelelim Türkiye’ye… Geçtiğimiz hafta, 13 tavuk eti üreticisi şirkete, aralarında rekabeti bozan anlaşmalarla haksız fiyat artışlarına gittikleri gerekçesiyle operasyon yapılması yeni bir eşik niteliğinde. 32 kişi gözaltına alındı, şirketlere denetim kayyımı atandı. Daha önce birçok kez birçok sektörde fiyat anlaşmaları gibi gerekçelerle Rekabet Kurumu tarafından soruşturma açılmış, büyük cezalar verilmişken, bu kez kayyım ve gözaltı uygulaması tartışma yarattı. Bu tür ihlalleri önlemek için rekabet hukuku ve uygulamasından sorumlu Rekabet Kurumu varken, neden gözaltı ve kayyım uygulamasına gidildiği soruldu. İSO Başkanı eleştiren bir açıklama yaptı. Bu arada piyasayı takip eden ve fiyat artışlarını yansıtan veriler de fahiş fiyat artışı olmadığını gösterdi. Asıl fahiş artışlar kırmızı et piyasasında yaşanırken tavuk eti üreticilerine operasyon yaygın şekilde mantıklı ve uygun bulunmadı.
Fakat esas yerli ve yabancı şirketler yönünden yatırım üretim iklimi bakımından bozucu yönlerine dikkat çekildi. Bu gelişme, eğer yaygınlaşırsa özellikle sermaye yönünden büyük önem taşıyan mülkiyet güvencesini aşındırabilir, bütün yatırım teşvik uygulamalarını, yabancı sermaye çekme paketlerini boşa düşüren etkiler yaratabilir..
NELER OLDU?
BEYAZ ET SEKTÖRÜNDE DEPREM
Adalet Bakanı Akın Gürlek, beyaz et sektöründe rekabeti bozarak haksız fiyat artışlarına yol açtıkları iddiasıyla yürütülen soruşturma kapsamında 8 ilde tavuk üreticisi şirketlere operasyon düzenlendiğini açıkladı. 13 şirkete denetim kayyumu atandı. Gözaltına alınan 29 kişi adli kontrol kararıyla bırakıldı. Kayyum atanan şirketler: Banvit (Brzilya – Katar ortaklığı), Akpiliç, Bakpiliç, Aspiliç, Bupiliç, Erpiliç, Gedik Pazarlama, Hastavuk, Keskinoğlu, Şenpiliç, Orvital, Aypi, Lezita.
BAHÇIVAN: İTİBARSIZLAŞTIRMA DİLİ TÜRKİYE'YE FAYDA SAĞLAMAZ
İSO Başkanı Erdal Bahçıvan, beyaz et sektöründeki kayyum ve gözaltı kararlarına tepki göstererek "Hukuk işlesin; yanlış varsa gereği yapılsın. Ancak çok hassas bir dengeyi de korumak zorundayız. Bir sektöre, bir üretim zincirine, yatırım yapan sanayiciye ve üreticiye dönük topyekûn bir itibarsızlaştırma dili, Türkiye’ye fayda sağlamaz. Aksine yatırım iştahını zedeler, üretim cesaretini kırar, istihdamı ve ihracatı olumsuz etkiler. Bu ülkeyi büyütecek olan; kamu–özel sektör güveni, hukuk devleti ilkesi, adil rekabet ve güçlü üretim kapasitesidir. Üretimi kolayca incitirsek, yarın yatırım, istihdam ve ihracatı aradığımızda geç kalmış oluruz” dedi.
GÜRSES: FAHİŞ FİYAT ARTIŞI NEREDE?
Tavuk üreticisi şirketlere operasyon ve kayyım atanması ekonomi çevrelerinde geniş yankı uyandırdı. Beyaz et fiyatlarında son dönmede yüksek zamlar olmasına karşın, rakamsal ve enflasyon gelişmeleri ile kıyaslandığında aşırı bir artış gözlenmiyor. WebTÜFE verilerine göre tavuk eti yılbaşından bu yana yüzde 25.8 artmış. Son bir yıllık artış ise yüzde 34.7. Geçen yıl ise yıl boyunca yüzde 13.99 artış olmuş. Ekonomist Uğur Gürses bu verileri paylaşarak, “Fahiş fiyat artışı nerede” diye sordu.
GAYRİMENKULDE GELENDEN ÇOK GİDEN VAR
TCMB’nin açıkladığı nisan ayı ödemeler dengesi verilerine göre gayrimenkul yatırımlarında çıkan para daha yüksek. Yurt içi yerleşikler yurt dışında 187 milyon ABD doları değerinde gayrimenkul alımı yaparken yurt dışı yerleşiklerin Türkiye'deki gayrimenkul yatırımları 164 milyon ABD dolarda kaldı.
YURTDIŞINDA EN ÇOK OTURUM İÇİN EV ALINIYOR
Türk yatırımcıların yurtdışında gerçekleştirdiği gayrimenkul yatırımları son yıllarda güçlü bir büyüme gösterirken, yatırım tercihleri de önemli ölçüde değişiyor. Astons verilerine göre, Türk yatırımcıların yurtdışındaki gayrimenkul yatırımları 2025’in ilk 11 ayında 2,4 milyar dolara ulaştı. Veriler, yatırımcıların artık yalnızca kira getirisi ve değer artışına değil, oturum hakkı için alımlar öne çıkmaya başladı.
VERGİ DÜZENLEMESİNDE KAPSAM GENİŞLİYOR
TBMM 26 maddelik kanun teklifinin görüşmelerine başlayacak. Teklif kapsamında internet haber sitelerinin nitelik ve yükümlülükleri yeniden düzenlenirken, basın yayın ilkelerine aykırı hareket ettiği tespit edilen gazete, dergi ve internet haber sitelerine 1 ila 10 gün arasında resmi ilan ve reklam kesme cezası uygulanması öngörülüyor. Ayrıca taksi, dolmuş, minibüs ve servis araçlarına ait plakaları satan kişilerin elde ettiği gelirlere vergi istisnası getirilecek.
BİLİŞİM EKONOMİSİ 54 MİLYAR DOLAR
TÜBİSAD raporuna göre küresel bilgi ve iletişim teknolojileri pazarı 2025’te 5,5 trilyon dolarlık büyüklüğe ulaştı. Türkiye pazarı ise yüzde 47 büyümeyle 53,8 milyar dolara yükseldi. Raporda, ağırlıklı büyümenin pazarın 59’unu oluşturan bilgi teknolojilerinde yaşandığı vurgulandı.
ESNAFA 63 MİLYAR LİRA KREDİ DESTEĞİ SAĞLANDI
Ticaret Bakanlığı bünyesindeki kredi ve kefalet kooperatifleri tarafından yılın ilk beş ayında 63,1 milyar lira hazine destekli kredi imkanı sağlandı. İşletme sermayelerinin desteklenmesine yönelik kredilerden 83 bini aşkın esnaf ve sanatkar yararlandı.
KREDİ GARANTİ LİMİTLERİ SESSİZ SEDASIZ ARTIRILDI
Aralarında KGF, İhracatı Geliştirme A.Ş (İGE), Katılım Finans Kurumları’nın yer aldığı Hazine destekli kefalet kurumları aracılığıyla reel sektöre ayrılan kaynak tutarı yılbaşından bu yana 125 milyar lira artırılarak 321.5 milyar liraya yükseltildi. Bugüne kadar kullanılan kredi miktarı toplamda 137.2 milyar lirayı buldu.
10 KARGO PAKETİNİN 9’U ÇİN’DEN GELMİŞ
Yurtdışı platformlarından alışverişte vergi muafiyetini kaldıran düzenleme öncesine ilişkin veriler, mikro e-ithalata ilişkin çarpıcı verilere işaret etti. 2021-2025 arasında yurtdışından gelen paket sayısı 7,2 kat artarak 29,5 milyona çıkarken, bunun 27 milyonunu Çin merkezli alışveriş platformlarının kargoları oluşturdu.
TÜRK BANKALARI SURİYE’DE ŞUBE AÇACAK
Gaziantep’te düzenlenen Anadolu Ajansı Kent Ekonomileri Zirvesi Halep-Gaziantep toplantısında konuşan Ticaret Bakan Ömer Bolat Türk bankalarını Suriye’de banka açması konusunda mutabakata varıldığını belirterek mevzuat çalışmalarını sürdüğünü bildirdi.
TÜRKİYE’NİN KRİTİK ÇİMENTO PAZARINDA İSYAN
ABD çimento sektörü, artan ithalat ve yavaşlayan konut talebinin gölgesinde Washington’dan destek istemeye başladı. Amerikan Çimento Birliği (ACA), yerli üretimin güçlendirilmesi ve altyapı yatırımlarının hızlandırılması için Kongre nezdinde kapsamlı bir lobi çalışması yürütüyor.
YENİ SEZON MALİYET BASKISIYLA AÇILDI
Yıllık 65 milyar doları aşan döviz geliriyle dünya liginde ilk üçte yer alan Türk turizmi, yeni sezona yüksek enflasyon ve maliyet baskılarıyla girdi. EKONOMİ gazetesine konuşan konaklama sektörü temsilcileri, TL’deki reel değerlenmenin sektörün rekabet gücü ve kârlılığı üzerinde büyük bir baskı oluşturduğunu söyledi.
ÇİNLİ BYD, TÜRKİYE’DE ÜRETİMDEN VAZGEÇTİ
Otomotiv devi Çinli BYD, Türkiye'de üretim planını askıya aldığını açıkladı. Reuters’a konuşan şirketin Başkan Yardımcısı Stealle Li "Bir numaralı önceliğimiz Macaristan, ikinci önceliğimiz ise Avrupa'da ikinci bir üretim tesisi bulmaya odaklanmak olacak" dedi. BYD, 150 bin araç kapasiteli üretim tesisi kurmak için 2024’te anlaşma imzalamıştı.
PASLANMAZ MAMÜLDE ALARM ZİLLERİ ÇALIYOR
Çelik eşya üreticilerinin itirazlarına rağmen paslanmaz çeliğe getirilen ek vergi anti damping önlemlerinin, sektörde ciddi boyutta sıkıntılara yol açtığı bildirildi. Rekabet gücü aşınan sektörün ihracatının 5 ayda yüzde 10 azaldığı ve 10 binden fazla çalışanın işini kaybettiği belirtildi.
BORÇ %29 FAİZLE TAKSİTLENDİRİLECEK
Kamu alacaklarının taksitlendirilmesine ilişkin düzenlemenin ayrıntıları belli oldu. Buna göre, borcun azami taksitlendirme süresi 36 aydan 72 aya, teminatsız taksitlendirilebilecek azami borç tutarı da 10 milyon liraya yükseltiliyor. Taksitlendirilen borca yüzde 29 faiz uygulanacak.
ABD’DEKİ HALKBANK DAVASI SONA ERİYOR
ABD devleti ile Halkbank (HALKB) arasında yıllardır küresel piyasaların ve diplomasinin gündemini meşgul eden ceza davasında tarihi bir kırılma noktası yaşanıyor. Halkbank aleyhindeki ceza davasının düşürülmesini için ABD'li Yargıç Richard Berman nihai karar için duruşma gününü belirledi. Mahkeme onayının ardından 9 yıldır devam eden ceza davası sona erecek.
SCHENGEN VİZESİNA 890 MİLYON EURO ÖDEDİK
Bugünlerde vize tekeli konusunda tartışmalar devam ederken, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının Schengen vizesi için ödedikleri fatura da belli oldu. Avrupa Komisyonu'nun yayımladığı 2025 istatistiklerine göre Türkiye, 1,25 milyonu aşan başvuruyla Çin'in ardından en fazla vize başvurusu yapan ikinci ülke oldu. Türk vatandaşları 2010 yılında bu yana vize başvuruları için 890 milyon Euro’ya yakın ödeme yaptı.
ORTA DOĞU GERİLİMİ TÜRKİYE SANAYİSİNİ BASKILIYOR
Dünya Bankası’nın Mayıs 2026 Küresel Aylık Ekonomi Raporu, Orta Doğu’da yeniden tırmanan jeopolitik gerilimin Türkiye ekonomisi üzerindeki etkilerinin hissedilmeye başladığını ortaya koydu. Rapora göre, çatışmaların ihracat üzerindeki baskısı Türkiye’de imalat koşullarında sert bozulmaya yol açarken, enerji fiyatları ve küresel tedarik zincirlerinde artan baskı enflasyon risklerini beraberinde getiriyor.
GÖSTERGELER
CARİ AÇIK NİSANDA 5,7 MİLYAR DOLAR OLDU
TCMB'nin verilerine göre, cari işlemler hesabı nisan ayında 5 milyar 695 milyon dolar açık verdi. Beklenti 5,5-5,4 milyar dolardı. Yıllıklandırılmış verilere göre cari açık, Eylül 2025 döneminden itibaren ilk defa düşüş göstererek nisanda yaklaşık 37,0 milyar ABD dolarına geriledi. Ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret dengesi 74,8 milyar ABD doları açık verdi. Aynı dönemde hizmetler dengesi 62,8 milyar ABD doları fazla verdi.
İHRACAT İKLİM ENDEKSİ 50,3’E YÜKSELDİ
İSO Türkiye İmalat Sektörü İhracat Pazarları İklim Endeksi'nin mayıs sonuçları açıklandı. Endekste eşik değer olan 50'nin üzerinde ölçülen tüm rakamlar ihracat ikliminde iyileşmeye, 50'nin altındaki değerler ise bozulmaya işaret ediyor. Buna göre, nisanda 50,2 olan Türkiye İmalat Sektörü İhracat Pazarları İklim Endeksi, mayısta hafif artışla 50,3’e yükseldi ve mart ayındaki seviyesine geri döndü.
TAVUK ETİ ÜRETİMİNDE DÜŞÜŞ
Nisan ayında bir önceki yılın aynı ayına göre, tavuk yumurtası üretimi %18,9 arttı, kesilen tavuk sayısı %0,2 azaldı, tavuk eti üretimi %0,5 azaldı. Ocak-Nisan döneminde bir önceki yılın aynı dönemine göre, tavuk yumurtası üretimi %17,3 arttı, kesilen tavuk sayısı %3,1 arttı, tavuk eti üretimi %1,6 arttı.
İHRACAT BİRİM DEĞER ENDEKSİ %13,7 ARTTI
İhracat birim değer endeksi Nisan ayında bir önceki yılın aynı ayına göre %13,7 arttı. İhracat miktar endeksi Nisan ayında bir önceki yılın aynı ayına göre %7,6 arttı. İthalat birim değer endeksi ise %11,3 arttı. İthalat miktar endeksi Nisan ayında bir önceki yılın aynı ayına göre %7,3 azaldı.
YABANCI YATIRIM İLK 4 AYDA 3,7 MİLYAR DOLAR OLDU
Uluslararası Yatırımcılar Derneği’nin, TCMB verilerinden derlediği bültene göre, Türkiye’ye 2026 yılının nisan ayında 1,1 milyar dolarlık uluslararası doğrudan yatırım girişi gerçekleşti. Böylece yılın ilk dört ayında Türkiye’ye gelen toplam doğrudan yatırım tutarı 3,7 milyar dolara ulaşırken, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 12 artış kaydedildi.
DÜNYA EKONOMİSİ
ECB FAİZ ARTIRDI
ECB, Orta Doğu’daki savaş kaynaklı enflasyonist baskılar doğrultusunda, piyasa beklentilerine paralel olarak Eylül 2023’ten bu yana ilk kez faiz artırımına gitti. ECB'den para politikası kararına ilişkin yapılan açıklamada, refinansman faizinin yüzde 2,40’a, mevduat faizinin yüzde 2,25’e ve marjinal fonlama faizinin ise yüzde 2,65’e çıkarıldığı belirtildi.
KÜRESEL SERMAYENİN YENİ ROTASI GÜNEY ASYA
Uzun yıllar boyunca doğrudan yabancı yatırımların aslan payını alan Çin'de yabancı sermaye girişleri gerilerken, Güney ve Güneydoğu Asya ülkeleri tarihin en büyük nakit akışına sahne oluyor. Hindistan, Vietnam, Endonezya ve Malezya; sundukları iş gücü avantajı, vergi muafiyetleri ve geniş üretim teşvikleriyle küresel sermayeyi kendilerine çekerek dünya imalat sanayisinin ve tedarik zincirinin yeni ana merkezleri haline geliyor.
ÇİN VE FAS ARASINDA STA MASADA
Küresel ticaret ağlarını genişletmek isteyen Çin, Kuzey Afrika’nın en kritik lojistik merkezlerinden biri olan Fas’a resmi bir serbest ticaret anlaşması (STA) teklifinde bulundu. Pekin yönetiminin bu stratejik talebi, Afrika ile Akdeniz havzasındaki ticari bariyerleri sıfırlayarak gümrük vergilerini kaldırmayı hedefliyor. Fas’ın Avrupa ve Amerika pazarlarına olan gümrüksüz erişim avantajını kullanmak isteyen Çin’in bu hamlesi, küresel tedarik zincirinde yeni bir dönemi başlatabilir.
MİLYONER GÖÇÜNDE TARİHİ REKOR!
New World Wealth'in verilerine göre, dünyanın en varlıklı kesimi son yılların en büyük göç dalgasını yaşıyor. Geçen yıl 140 binden fazla milyoner başka ülkelere taşınırken, bu yıl rakamın 165 bine ulaşması bekleniyor. Jeopolitik riskler, vergi politikaları ve yaşam kalitesi arayışı, küresel servetin yeni merkezlere yönelmesine neden oluyor.
PIMCO: YENİ FED DÖNEMİ PİYASALARDA OYNAKLIĞI ARTIRABİLİR
Pacific Investment Management Co. (Pimco) yetkilileri, yeni Fed Başkanı Warsh döneminde iletişim kanallarının değişeceğini öngörüyor. Warsh’un para politikasına ne kadar hızlı yön vereceğine odaklanırken, tahvil yatırımcıları, Fed’in iletişim stratejisindeki olası değişimlerin piyasalarda oynaklığı artırabileceğini değerlendiriyor.
KÜRESEL BÜYÜME TAHMİNİNE REVİZYON
Dünya Bankası, 2026 yılı küresel büyüme tahminini yüzde 2,6'dan yüzde 2,5'e indirirken, enerji arzında yaşanabilecek kesintilerin sürmesi halinde büyümenin yüzde 1,3'e kadar yavaşlayabileceği uyarısında bulundu. Güncellemelerde Orta Doğu için büyüme beklentilerindeki aşağı yönlü revizyon dikkat çekti.
KUPA’DA EKONOMİ DE YARIŞACAK
2026 FIFA Dünya Kupası bugün başladı. Milyar Euroluk devler sahada. Doç. Dr. Caner Özdurak'ın analizine göre, Dünya Kupası'nın “ekonomik elitleri” arasında Fransa 1,52 milyar Euroluk kadro değeriyle ilk sırada bulunuyor. Onu; 1,37 milyar Euro ile İngiltere, 1,22 milyar Euro ile İspanya, 979 milyon Euro Almanya, 923 milyon Euro ile Brezilya ve 818 milyon Euro ile Arjantin izliyor.
ŞİRKETLER
ALMAN OTOMOTİV DEVLERİNİN GELİRLERİ DÜŞÜYOR
Ernst & Young’ın dünyanın en büyük 19 otomotiv şirketini kapsayan analizine göre Volkswagen, BMW ve Mercedes-Benz’in gelirleri yılın ilk çeyreğinde %4,3 geriledi. Aynı dönemde ABD’li üreticiler gelirlerini %5 artırdı. Japon şirketleri %4,3 büyüme kaydetti. Fransız Renault ve Stellantis’in gelir artışı %6,7 seviyesine ulaştı. Alman üreticilerin faaliyet kârı yüzde 23,3 düşerken, Ford, General Motors ve Tesla’nın yer aldığı ABD’li grup yüzde 82,9 oranında kâr artışı elde etti.
OPENAI'A ,"CHATGPT İNTİHARA TEŞVİK ETTİ" DAVASI
CBS News'in haberine göre, Kanada'da geçen sene hayatına son veren 24 yaşındaki Alice Carrier'ın annesi Kristie Carrier, kızının ölümünün ardından yasal yollara başvurdu. Kızının intiharı öncesinde yapay zeka modeli ChatGPT ile sürekli iletişim halinde olduğunu belirten Kristie Carrier, şirketin "kasıtlı tasarım kararlarının kızının ölümüne yol açtığı" suçlamasıyla OpenAI ve Altman'a dava açtı.
ASSAN GROUP MAKİNE İHALESİ 8 TEMMUZ'DA
TMSF, geçen yıl Ağustos ayında yönetimine kayyım olarak atandığı Assan Group Makine Savunma Sanayi A.Ş’yi ticari ve iktisadi bütünlüğü ile satışa çıkardı. Savunma sanayii alanında faaliyet gösteren şirketin muhammen bedeli 416,5 milyon dolar olarak belirlendi. İhale, 8 Temmuz’da yapılacak.
SPACEX, MUSK’I DÜNYADAKİ İLK TRİLYONERİ YAPTI
Spacex halka arzı, Musk'ın servetinin 1,1 trilyon doların üzerine çıkmasına neden olurken, dünyanın ilk trilyoneri olarak da tarihe geçti. Roket, uydu ve yapay zekâ alanlarında faaliyet gösteren SpaceX, gerçekleştirdiği halka arzda 75 milyar dolar kaynak topladı. Yatırımcıların yoğun ilgi gösterdiği halka arz, Musk'ın servetini de önemli bir sınırın üzerine taşıdı. 54 yaşındaki Musk'ın servetinin büyük kısmı artık SpaceX'teki hisselerinden kaynaklanıyor. Şirketteki payının yaklaşık 866 milyar dolar değerinde olduğu hesaplanıyor.
İNGİLTERE'DEN RYANAİR'A SORUŞTURMA
İngiltere Rekabet ve Piyasalar Kurumu (CMA), çocuklu aileleri uçuşlarda yan yana oturabilmek için ek ücret ödemeye mecbur bırakan İrlanda merkezli Ryanair hakkında tüketici hukukunu ihlal ettiği gerekçesiyle soruşturma başlattı.
PARAMOUNT VE WARNER BROS BİRLEŞMESİNE ONAY
ABD Adalet Bakanlığı Paralount ile Werner Bross’un birleşmesine Amerikalı tüketiciler ile çalışanlara fayda sağlayacağını değerlendirmesi ile onay verdi. WBD’ye önce Netfilx teklif vermiş, arkasından Paramount daha yüksek bir teklif vermiş, süreçte teklifini yükseltmişti. WBD yönetiminin bu hamleyi "üstün teklif" olarak kabul etmesi üzerine Netflix, fiyat artırımına gitmeyerek çekilme kararı almıştı.