Ekonomide 3 kritik "dikkat noktası": Enflasyon verisi, ABD istihdam verisi ve İran müzakereleri

İBRAHİM EKİNCİ | Haftanın ekonomik gelişmelerini öğrenmek ve gelecek için sağlıklı öngörüler yapabilmeniz için İbrahim Ekinci'nin hazırladığı haftalık ekonomi bülteni Marjinal Fayda'da ekonomideki genel manzara, piyasalardaki gelişmeler, dünyadan ve şirketlerden haberler var.

İBRAHİM EKİNCİ

Bu hafta içerde enflasyon verisi, dışarda ise ABD işsizlik – istihdam verileri önemli. 3 Temmuz’da açıklanacak enflasyon verisi hem genel olarak enflasyonun seyri hakkında fikir verecek, TCMB’nin kararlarına temel oluşturacak hem de milyonlarca memur ve emeklinin maaş zam oranları belli olacak. ABD istihdam verileri ise ABD ekonomisinin temposu, enflasyonist faktörlerin ne ölçüde yatışıp yatışmadığı konularında fikir verecek. Bu hafta ABD’den veri akışı yüklü: Conference Board tüketici güven endeksi, Fed Başkanı Warsh'un konuşması, S&P Global imalat sanayi PMI, inşaat harcamaları, ISM imalat sanayi PMI, perşembe tarım dışı istihdam, işsizlik oranı, haftalık işsizlik maaşı başvuruları, fabrika siparişleri, dayanıklı mal siparişleri takip edilecek.

  • Dikkatler bir taraftan da İran savaşında dün başlaması gereken ikinci tur görüşmelerinde. İran'dan dün İsviçre'de yapılması beklenen teknik müzakerelere katılmadığı açıklaması geldi. Ancak daha sonra karşılıklı saldırıların durdurulduğu, müzakerelerin bugün Katar’da devam etmesinin kararlaştırıldığı duyuruldu. Tablo kırılgan seyrediyor. Bununla birlikte tanker geçişlerinde sorun çıkmaması nedeniyle brent petrolde kayda değer bir yükseliş izlenmedi. Pazartesi sabah saatlerinde 72 dolara seviyesindeydi. Piyasaların müzakerelerin olumlu sonuçlanacağı beklentisinde oldukları anlaşılıyor ancak Trump’ın tehditkar son açıklamaları da dikkate alınırsa yeniden savaşa dönülmesi de ihtimal dışı değil.

NELER OLDU?

AYLIK VE MAAŞ ZAMLARI CUMA GÜNÜ BELLİ OLACAK

Cuma günü haziran ayı enflasyon rakamları açıklanacak ve böylece 5 aylıkta 16,60 olan enflasyonun 6 aylık verisi de belli olacak. Piyasa beklentisi haziran için %1,35. Bu gerçekleşirse 6 aylık enflasyon %18,19’a ulaşacak. Memurlarda bu orandan yılbaşındaki topu sözleşme zam (%11) düşülecek, ikinci 6 ayın (%7) zam oranı eklenecek. Tahmini %13 – 14 zam alacaklar. Emekliler ise doğrudan enflasyon oranı kadar zam alacaklar.

HOBİ BAHÇESİNDE KAÇAK YAPIYA ELEKTRİK, SU YOK

Hobi bahçeleri adı altında yapılan kaçak yapıları önlemek amacıyla cezai yaptırımlar getiren düzenlemeleri de içeren kanun Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Düzenleme ile tarım arazileri üzerine inşa edilen izinsiz yapılara elektrik, su ve doğalgaz verilmeyecek. Bu kuralı ihlal edene 100 bin TL ceza kesilecek.

CİTROËN BERLİNGO TÜRKİYE’DE ÜRETİLECEK

Citroën Berlingo, Türkiye’de üretime geçiyor. Citroën Marka Direktörü Bora Duran, “30. yılını kutlayan Berlingo'nun Tofaş fabrikamızda üretilecek olması bizim için son derece önemli bir dönüm noktası. Türkiye Citroën için daha stratejik bir üretim merkezi konumuna geliyor” dedi.

KÜRESEL İNTERNET ABONELİĞİ FİYATLAR AÇIKLANDI

Aylık ortalama sabit geniş bant internet abonelik bedeli baz alındığında, dünyada en pahalı internet Wallis ve Futuna, ikinci sırada 286,24 dolarla Türkmenistan var. Birçok ada ülkesinde ücretler oldukça yüksek. Türkiye, 17,76 dolarla en düşük abonelik bedeli olan 25 ülkenin en pahalısı olarak gözüküyor. En düşük abonelik bedeli 2,61 dolarla İran, 5,35 dolarla Ukrayna’da.

VERGİ TAHSİLATINDA TÜRKİYE 33’ÜNCÜ

OECD, ülkelerinin milli gelirlerine oranla topladıkları vergi gelirlerini sıraladı. İlk 20 basamağın 19’unda Avrupa ülkeleri yer alırken, listenin zirvesinde yüzde 45,2 ile Danimarka bulunuyor. Türkiye ise yüzde 24'lük vergi/GSYH oranıyla 38 ülke içinde 33’üncü sırada yer aldı.

ARAÇTA TELEFON TUTUCU SERBEST

Milyonlarca araç sahibini yakından ilgilendiren Trafik Kanunu Uygulama Yönetmeliği'nde yapılan değişiklikler resmiyet kazandı. Yeni düzenlemeyle ön cama monte edilen telefon tutucuları, görüşü engellemeyen araç kameraları ve navigasyon amacıyla kullanılan ekranlar ceza kapsamı dışında bırakıldı.

DÜNYA ALTIN ÜRETİMİNDE TÜRKİYE 29. SIRADA

Dünya Altın Konseyi verilerine göre, 2024’te küresel altın üretimi 3 bin 661,2 tona ulaştı. Çin 380,2 tonla liderliğini korudu. İkinci sırada 330 tonla Rusya, 284 tonla Avustralya var. Türkiye ise 30,6 tonluk üretimiyle dünya sıralamasında 29. sırada yer aldı. Afrika ülkeleri toplamda küresel altın üretiminin neredeyse %25’ini karşılıyor.

“REKABET GÜCÜ ZAYIFLAMAYA DEVAM EDİYOR”

TÜSİAD’ın yayımladığı maliyet bazlı rekabet gücü endeksi, Türkiye’de üretici sektörlerin uluslararası pazarlardaki rekabet baskısının arttığını ortaya koydu. Endeks 2026’nın ilk çeyreğinde yüzde 1,7 gerilerken, Prof. Dr. Ali Hakan Kara özellikle işgücü yoğun ihracatçı sektörlerin ciddi şekilde sıkıştığını belirtti.

YASAL FAİZ, REESKONT FAİZİNİN %80’İ OLACAK

12. Yargı Paketi Meclis Başkanlığına sunuldu. Anayasa Mahkemesi’nin daha önce iptal ettiği, “yasal faiz oranları” ile ilgili yeni düzenlemede sabit yasal faiz oranı usulünden vazgeçiliyor. Yeni sisteme göre faiz ödenmesi gereken ve miktarı sözleşmeyle belirlenmemiş hallerde yasal faiz oranı yıllık; TCMB’nin önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının yüzde 80’i üzerinden yapılacak.

ZORLA ÇALIŞTIRMAYA VERGİ TEHDİDİ

ABD Ticaret Temsilciliği'nin raporunda Türkiye, zorla çalıştırma yoluyla üretilen malların ithalatını yasaklamada yetersiz 54 ülke arasında… Türkiye için %12,5 ilave gümrük vergisi öneriliyor. Nihai karar temmuzda. ILO verilerine dayandırılan analizde, zorla çalıştırmadan elde edilen yıllık yasa dışı kazancın 63,9 milyar dolar olduğu belirtildi.

İKİNCİ EL OTODA 6 AY-6 BİN KM KURALI UZATILDI

Ticaret Bakanlığı ikinci el araç ticaretinde 6 ay ve 6 bin kilometreden önce satışı yasaklayan uygulamanın süresini 1 Ocak 2027 tarihine kadar uzattı.

İDEAL REZERVE ULAŞMAYA 123.1 MİLYAR $ DAHA VAR

Bürümcekçi Araştırma ve Danışmanlık Kurucusu Haluk Bürümcekçi’nin nisan ayına ilişkin rezervlerde IMF göstergelerine göre yaptığı analiz, ideal seviye için 123.1 milyar dolar daha rezerve ihtiyaç olduğunu ortaya koydu. Bürümcekçi, TCMB’nin rezerv biriktirme için geniş bir manevra alanı olduğunu söyledi.

ALMAN TURİST EK HARCAMAYI KISIYOR

Yapılan bir araştırmaya göre Alman turistler ek harcamalarını önemli ölçüde azalttı. Ankete katılanların %81’i tatilde ek harcamalar için 500 Euro’nun altında bir bütçe ayıracağını belirtirken, bu oran geçen yıl yüzde 65'ti. AKTOB Başkanı Kavaloğlu, Türkiye’nin güçlü ‘her şey dahil’ sisteminin önemli bir avantaj sunduğunu belirtti.

ELEKTRONİK ETİKETTE ZAM TUZAĞI UYARISI

Zincir marketlerde fiyat yazan kâğıt etiketlerin yerini, merkezden yönetilen elektronik raf etiketleri almaya başladı. TÜKONFED Başkanı Aydın Ağaoğlu, uygulamanın tüketici hakları açısından riskler barındırdığını belirterek merkezden anlık değiştirilebilen dijital etiketlerin denetimsiz kullanımına karşı uyarılarda bulundu.

ENERJİSİNİ KENDİ ÜRETEN SANAYİCİYİ 'SAAT' ÇARPTI

Lisanssız elektrik üretiminde aylık mahsuplaşmadan saatlik mahsuplaşmaya geçilmesi, öz tüketim amacıyla GES yatırımı yapan sanayicilerin maliyet hesaplarını kökten değiştirdi. Yapılan analizlere göre, yeni sistemle birlikte yatırımların geri dönüş süreleri 3-5 yıldan 7-8 yıla uzarken, tüketim ile üretim saatler uyuşmayan sanayi tesislerinde fatura yükü artıyor.

ARABİSTAN İLE ENERJİ ANLAŞMASINA TBMM’DEN ONAY

Koşulları nedeniyle tartışma konusu olan anlaşma Meclis’ten geçti. Anlaşma Suudi Arabistan’ın Türkiye’de 5000 MW kurulu güce sahip güneş ve rüzgar enerji santralleri kurmasını öngörüyor. İnşa edilecek santrallerden üretilecek elektrik enerjisi, 30 yıl süreyle EÜAŞ tarafından satın alınacak.

TİM’DE GÜLTEPE İLE DEVAM

TİM’in seçimli genel kurulu yapıldı. Rakipsiz olarak seçime giren Başkan Mustafa Gültepe yeniden başkan seçildi. ‘İhracatın Şampiyonları’ ödül töreni de gerçekleşti. 2025’te Türkiye’nin toplam 396 milyar dolarlık mal ve hizmet ihracatına en yüksek katkıyı sunan ilk 10 firma şöyle: Ford Otomotiv, Toyota Otomotiv, TGS Dış Ticaret, Arca Savunma, Kibar Dış Ticaret, Türkiye Petrol Rafinerileri, Star Rafineri, Baykar Makine, Arçelik, Ahlatçı Kuyumculuk.

BORSADA AÇIĞA SATIŞ YASAĞI KALDIRILDI

Borsa İstanbul'dan KAP'a yapılan açıklamada "Sermaye Piyasası Kurulu tarafından 2 Mart – 26 Haziran 2026 tarihleri arasında uygulanan tedbirlerin sona ermesiyle birlikte, Pay Piyasasında emir/işlem oranının 29 Haziran 2026 tarihinden itibaren yeniden 5:1 olarak uygulanmasına karar verilmiştir" denildi. SPK, 2 Mart'ta pay piyasalarında açığa satış işlemlerinin yasaklanmasına karar vermişti.

GÖSTERGELER

HANEHALKININ ENFLASYON BEKLENTİSİ DAHA ILIMLI

TCMB anketine göre hanehalkının 12 ay sonrası yıllık enflasyon beklentisi geçen aya göre 3.38 puan azalarak yüzde 46,13'e geriledi. 12 ay sonrası dolar kuru beklentisi bir önceki aya göre 0.14 TL artarak 52,67 lira oldu. Katılımcıların yatırım tercihlerinde ilk sırada yer alan "altın alırım" diyen katılımcıların oranı, bir önceki aya göre 4 puan azalarak yüzde 44,3'e indi.

EKONOMİK GÜVENDE ARTIŞ

TÜİK verilerine göre, Ekonomik güven endeksi mayısta 97,2 iken, haziranda %1,8 artarak 98,9 değerini aldı. Bir önceki aya göre haziranda tüketici güven endeksi %2,5 artarak 87,9 değerini, reel kesim güven endeksi %1 artarak 102 değerini, hizmet sektörü güven endeksi %1,4 artarak 110,5 değerini, perakende ticaret sektörü güven endeksi %0,3 artarak 112,8 değerini, inşaat sektörü güven endeksi %1,1 artarak 83 değerini aldı.

TÜRKİYE’YE GÖÇLE GELENLERDE %25’LİK ARTIŞ

TÜİK, 2025 Uluslararası Göç İstatistiklerine göre, yurt dışından Türkiye’ye gelenlerin sayısı bir önceki yıla göre %25,2 artarak 393 bin 829’a yükseldi. Aynı dönemde Türkiye’den yurt dışına göç edenlerin sayısı ise %5 azalışla 403 bin 216 olarak kaydedildi. Böylece 2025 yılında Türkiye’den ayrılan kişi sayısı, gelenlerden yaklaşık 9 bin 400 kişi daha fazla oldu.

İCRA DOSYA SAYISI 25 MİLYONU AŞTI

Dezenflasyon programı döneminde hem işletmeler hem de vatandaşlara ait icra iflas dosyalarında ciddi artış yaşandı. 2023 Haziran ayında mahkemelerdeki içre iflas dosyası sayısı 21 milyon 683 binken, 8 Haziran 2026 itibariyle 25 milyon 134 bine çıktı. Aynı dönemde konkordato ilan eden firma sayısı da 5 bin 861’e ulaştı.

DÜNYA EKONOMİSİ

TRUMP’IN BAKIR KARARI YÖN BELİRLEYECEK

ABD Başkanı Donald Trump’ın rafine bakır ithalatına gümrük vergisi uygulayıp uygulamayacağına ilişkin kararı, küresel metal piyasalarının en önemli gündem maddesi haline geldi. Önümüz- deki günlerde açıklanması beklenen kararın, uluslararası ticaret akışından fiyatlara, stok seviyelerinden yatırımcı pozisyonlarına kadar birçok alanda belirleyici olması bekleniyor.

ALAN GREENSPAN, 100 YAŞINDA HAYATINI KAYBETTİ

ABD Merkez Bankasına (Fed) 1987-2006 yılları arasında Başkanlık eden Alan Greenspan, 100 yaşında hayatını kaybetti. Greenspan'in eşi gazeteci Andrea Mitchell, Fed'in eski başkanın evinde vefat ettiğini duyurdu.

ÇİN’İN KARA LİSTESİ KABARIYOR

Çin, ABD'nin bazı Çinli teknoloji şirketlerini askeri bağlantıları olduğu gerekçesiyle kara listeye almasının ardından yeni ticari kısıtlamalar açıkladı. Pekin yönetimi, 10 Amerikan sanayi şirketini ihracat kontrol listesine eklerken, 46 ABD'li şirketi de kamu ihalelerinden men etti.

ÇİN, 1.Ç’DE 184,3 MİLYAR DOLAR CARİ FAZLA VERDİ

Çin Devlet Döviz Takas İdaresi (SAFE), Ocak-Mart 2026 dönemine ait nihai cari işlemler hesabını açıkladı. Buna göre, ülkenin mal ticareti, hizmetler, yatırımlar ve cari transferlerdeki gelir gider dengesinin toplamını ifade eden cari denge, ilk çeyrekte 184,3 milyar dolar fazla verdi. Çin, 2025 yılı genelinde 735 milyar dolar cari fazla vermişti.

“HÜRMÜZ’Ü İRAN YÖNETECEK”

İran Meclis ve Müzakere Heyeti Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, Hürmüz Boğazı'nın yönetiminin savaş öncesindeki haline dönmeyeceğini belirterek, “Elbette uluslararası düzenlemelere uyulacak, ancak Hürmüz Boğazı'nı İran yönetecek” dedi. ABD Dışişleri Bakanı Rubio, uluslararası sulardan geçiş ücreti veya vergi talep edilmesine izin verilmez " dedi.

HÜRMÜZ İÇİN UMMAN'DA TOPLANTI

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, Hürmüz Boğazı'ndaki Seyrüsefer Yönetimi İçin Umman ile kurulan Ortak Komite'nin ilk toplantısının başkent Maskat'ta gerçekleştirildiğini duyurdu. Garibabadi, "Maskat'a gerçekleştirdiğimiz ziyaretle birlikte İran-Umman Ortak Hürmüz Komitesi'nin ilk toplantısını yaptık. Toplantıda, Hürmüz Boğazı'na ilişkin konular gözden geçirildi" dedi.

MODİ: KÜRESEL GÜNEY İTTİFAKINI GÜÇLENDİRELİM

Hindistan Başbakanı Narendra Modi, başkent Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi’yi kabulde yaptığı konuşmada her iki tarafın da pragmatik iş birliğini ilerletmesi ve Küresel Güney ülkelerinin ortak çıkarlarını koruması gerektiğini söyledi. Çin’in gelecek yıl üstleneceği BRICS dönem başkanlığına destek verdiklerini kaydeden Modi, BRICS’in gelişimini teşvik etmek amacıyla Çin ile çalışmaya hazır olduklarını aktardı.

ŞİRKETLER

ZORLU, YENİDEN YAPILANDIRMA BAŞVURUSU YAPTI

Zorlu Grubu, Vestel ve Tekstil Grubu şirketlerinin kredileri için Finansal Yeniden Yapılandırma (FYY) başvurusunda bulunduğunu duyurdu. Açıklamada savaşlara bağlı emtia fiyat dalgalanmaları, tedarik zincirindeki aksamalar, ana ihracat pazarı Avrupa'daki durgunluk ve Çinli firmaların Avrupa pazarındaki güçlü yayılımının şirketlerin mali yapısında bozucu etkiler yarattığı belirtildi. Borcun miktarı hakkında bilgi verilmedi.

RENEWABLES, META İLE ENERJİ ANLAŞMASI İMZALADI

Sabancı Holding iştiraki Sabancı Renewables, Meta ile uzun vadeli bir Enerji Satın Alma Anlaşması (PPA) imzaladı. Anlaşma kapsamında Meta, ABD / Teksas’ta bulunan ve toplam 220 MWac / 286 MWdc kurulu güce sahip 100 MWac / 130 MWdc kapasiteli Lucky 7 Güneş Enerjisi Santrali ile 120 MWac / 156 MWdc kapasiteli Pepper Güneş Enerjisi Santrali projelerinin çevresel niteliklerinin tamamını satın alacak.

ASELSAN ÜRETİMİ 450 BİN YAKA KAMERASI SAHADA

Üretimi ASELSAN tarafından gerçekleştirilen, yapay zeka destekli KGYS sistem CİTYGUARD, 81 il ve 920 ilçede şehir güvenliğine hizmet veriyor. Bu kapsamda yapay zeka destekli ODAKAN yaka kamerası 150 binin üzerinde güvenlik gücü tarafından kullanılıyor. Türkiye genelinde farklı tiplerde yaklaşık 450 binin üzerinde ODAKAN Kamera kullanımı var.

“KAMU KATILIMLARIN BİRLEŞMESİ DIŞ SERMAYE ÇEKER”

Fitch Ratings, Ziraat, Vakıf ve Halk Katılım'ın birleştirilmesinin muhtemel sonuçlarını değerlendirdi. Kuruluş, birleşmenin uluslararası rekabet gücünü ve büyümeyi destekleyeceğini, ortaya çıkacak yeni yapının, Türkiye'nin en büyük katılım bankası konumuna gelerek daha büyük bir ölçek ve daha güçlü bir kurumsal yapıyla bağımsız kredi itibarını artırabileceğini öngördü.

ANTHROPİC'E KISITLAMALAR GEVŞEDİ

ABD yönetimi, ulusal güvenlik gerekçesiyle kısıtlama uyguladığı yapay zeka şirketi Anthropic'in Claude Mythos 5 modelinin belirli kurumlara açılmasına izin verdi. Anthropic'in, Claude modelini "askeri amaçlar" için kullanıma açmayı reddetmesi Pentagon ile anlaşmazlıklara yol açmış, ABD Başkanı Trump tüm federal kurumlara Anthropic teknolojisinin kullanımının derhal durdurulması talimatı vermişti.

DÜNYANIN EN DEĞERİ UNİCORN ŞİRKETİ ANTHROPİC

Dünyanın en değerli 30 "Unicorn" (değeri 1 milyar doları aşan halka açık olmayan özel şirketler) girişimi toplamda 3,9 trilyon dolarlık devasa bir piyasa değerine ulaştı. Listenin ilk iki sırasında konumlanan yapay zekâ öncüleri Anthropic (965 milyar dolar) ve OpenAI (852 milyar dolar), ulaştıkları toplam 1,8 trilyon dolarlık değerle tek başlarına listenin neredeyse yarısını domine ediyor.

TEKFEN’DE HİSSE DEVRİ

ARY Holding, Tekfen Holding'de sahip olduğu toplam yüzde 32,08 oranındaki payın devri için Libco İnşaat ile sözleşme imzaladı. Açıklamanın ardından Tekfen hisseleri Borsa İstanbul'da yükselirken, şirket devir işleminin kontrol değişikliği yaratmayacağını bildirdi.

Kısa Dalga Bülten Haberleri