SUAT KINIKLIOĞLU
Ünlü Alman siyaset filozofu Jan-Werner Müller otoriter ve popülist liderlerin, "milleti" yalnızca kendilerinden müteşekkil olarak tanımladıklarını belirtir. "Gerçek milletin" veya "sessiz çoğunluğun" tek temsilcisi olduklarını iddia ederek, tüm muhalefeti gayrimeşru ilan ederler ve lidere karşı muhalefeti de ulusa ihanetle eşdeğer tutarlar.
Türkiye, özellikle 2013’ten bu yana, bu meseleyi felsefi bir bakış açısından ziyade çok daha pratik ve reel bir düzlemde yaşayarak deneyimliyor. Bizde kurgulanan anlatıya göre ya iktidar dairesindesiniz, yani “yerli ve milli”siniz ya da “öteki”siniz.
Mesela Antalya'da Diplomasi Forumu adıyla her yıl yapılan uluslararası bir toplantı var. Fikir olarak doğru ve önemli bir girişim. Uluslararası camiadan önemli isimler katılır. Ama yurt içinden sadece iktidarın siyasal görüşlerine uygun kişiler davet edilir. Organizasyonu Dışişleri Bakanlığı ile İletişim Başkanlığı birlikte yapar, ama bu toplantılara kimlerin davet edilip edilmeyeceğine İletişim Başkanlığı’nın komiserleri karar verir. Tabii ki Türkiye’nin önemli bir dış politika ve diplomasi deneyimine sahip elitlerini dışlarlar. Zevahiri kurtarmak için akademiden fazla ses çıkartmayacak profilleri çağırırlar. Ama o forumda Türkiye yoktur. İktidarın seçtiği ve Türkiye’nin sadece bir bakış açısını yansıtan bir bölümü vardır. Yani eksiktir.
Bu günlerde Ankara harıl harıl NATO Zirvesi'ne hazırlanıyor. Ankara adeta alarmda. Potemkin köyleri gibi Esenboğa-Ankara güzergâhında yer alan gecekondularımız gözükmesin diye yüksek levhalarla önlerini kapattıkları bu günlerde bir de medya ve akreditasyon skandalı patladı. Türkiye’nin tüm eleştirel medyasını zirveden dışlayacak şekilde zirveye akredite etmediler. Ankara’da yaşayan ve Avrupa’da düzenlenen değişik NATO zirvelerini kolaylıkla takip eden deneyimli ve kıdemli diplomasi muhabirleri dahi akredite edilmediler. Tam bir skandal. NATO Zirvesi de eksik olacak.
A Milli Futbol Takımı, ABD ile oynayacağı son maça hazırlanırken takımın “referanslı" ve “hatırlı” çocuklardan oluşturulduğu ve oynamaya hak kazanması gereken birçok oyuncunun takıma çağrılmadığı anlaşıldı. Çünkü ülkemizde futbol, tamamen siyasetin domine ettiği ve hiç de masum olmayan bir spor branşıdır. İktidarın hazırlattığı propaganda videosundan Dünya Kupası’ndan esas olarak neyin murat edildiği anlaşılmaktadır. Ankara’nın tercih ettiği siyasallaşmış ve şovmen topçuların aksine, orada olması gereken adam gibi oyuncular olmadığı için Millî Takımımız da eksik.
Şüphesiz ki bu tür örnekleri artırmak mümkün.
Siyasetten bürokrasiye, ekonomiden sivil topluma, diplomasiden spora ve kültüre kadar her alanda iktidar olmak ve sadece kendi yandaşlarıyla yol yürümek isteyen bu anlayış bu ülkenin “BİR” olması önündeki en büyük engel.
Yazıyı tamamlarken tekrar siyaset filozofu Müller’e dönelim: Müller’e göre “popülistler sürekli olarak halkı birleştirmekten bahsederler, ancak siyasal stratejileri toplumları bölmek ve kültür savaşları yürütmekten ibarettir: kendi şartlarına göre birleşmek istemeyen herkes dışlanır.” (Jan-Werner Müller, “Populism and the People”, London Review of Books, Vol. 41 No. 10 · 23 May 2019)
Bu itibarla popülizm ayrıştırıcı bir ideolojidir. Sanal bir birliktelik anlatarak esasında toplumun önemli bir kesimini dışlar.
Doğal olarak bu tekçi ve dışlayıcı anlayışın haz etmediği en önemli siyasal değer çoğulculuktur. Halbuki Türkiye gibi bir imparatorluk bakiyesi, yaşam biçimi ve etnik/mezhepsel/kültürel kimlikleri ile çeşitlilik arz eden bir toplumu bu otoriter ve tekçi cenderede tutmaya çalışmak, hep bir şeylerin eksik olması anlamına gelmektedir.
Bunun toplum üzerinde yaşattığı gerginlik asla küçümsenmemeli.
Çok uzun zamandır bir olamadık.
Hep bir şeyler eksik.
* Görsel: ChatGPT