CANAN COŞKUN
Dışişleri Teşkilatını Güçlendirme Vakfı, 7512 sayılı Dışişleri Teşkilatını Güçlendirme Vakfı Kanunu ile kuruldu. Vakfın kuruluşuna ilişkin ilan 15 Haziran 2024’te Resmi Gazete’de yayınlandı ve böylece vakfın kuruluşu resmileşti. Mütevelli heyetinin kimlerden oluştuğunun bilinmediği vakfın doğal başkanı Dışişleri Bakanı.
Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün Resmi Gazete’de yayımlanan ilanına göre, söz konusu vakıf Dışişleri Bakanlığı teşkilatının faaliyetlerinin güçlendirilmesi, hizmet kalitesinin artırılması, personelin niteliklerinin ve temsil kabiliyetinin geliştirilmesi, mesleki gelişim ve hizmetin etkinliğinin artırılması amacıyla kuruldu. 10 milyon TL malvarlığıyla kurulan vakfın vakfedeni ise Dışişleri Bakanlığı’ydı. Vakıf, yapılacak bağış ve yardımlar sebebiyle veraset ve intikal vergisinden, sahip olduğu ve olacağı taşınmaz mallar bakımından ise her türlü tapu harçları ile emlak vergisi ve taşınmazlara bağlı her türlü harçtan muaftı.
Vakıf kurulduktan sonra muhalefetin eleştirdiği faaliyetler hayata geçmeye başladı. Bu kapsamda Eylül 2024’te Ankara Balgat’ta kurucusunun Dışişleri Teşkilatını Güçlendirme Vakfı olduğu bir şirket kuruldu: DTV Danışmanlık Aracılık ve Organizasyon Anonim Şirketi. 5 milyon TL sermayeye sahip şirketin ana amacı, Türk büyükelçilikleri ve konsoloslukları adına vize başvurularını almak, koordine etmek ve danışmanlık yapmak olarak belirlendi. Ancak şirketin faaliyet alanı vize işlemleriyle sınırlı değil. Vizeden inşaata, canlı hayvandan okula geniş faaliyet alanı içinde yer alıyor.
Devlet uzantılı e-vize portalı
Şirketin hizmetine ulaşmak için devlet kurumlarına ayrılan ".gov.tr" uzantılı bir adres kullanılıyor. Kullanıcılar www.evisa.gov.tr adresine girdiklerinde doğrudan DTV Danışmanlık’ın sitesine yönlendiriliyor. Sitenin önbellek kayıtlarında, bu adresin "Türkiye Dışişleri Bakanlığı tarafından işletilen bir devlet portalı" olduğu bilgisi bulunuyor.
Türkiye’ye seyahat edecekler için elektronik vize ve havalimanı transit vize hizmeti sunan şirketin internet sitesinde Dışişleri Bakanlığı’nın logosu da yer alıyor. Sitedeki tanıtım videosunda, 100’den fazla ülke vatandaşının Türkiye vizesini çevrimiçi olarak üç dakika içinde alabileceği belirtiliyor. Başvuru ekranındaki bilgilere göre vize harçları ülkelere göre değişirken, hizmet bedeli ve e-vize seyahat sigortası için kullanıcılardan 18 dolar talep ediliyor.
Yönetim kurulunda tanıdık bir isim
Vakfın Genel Müdürlüğü görevine getirilen ve şirket kurulurken yönetim kurulu üyesi olarak seçilen isim ise bir dönem çok konuşulan tanıdık bir bürokrat.
Bu kişi de geçtiğimiz Kasım ayında yaşamını yitiren eski AKP milletvekili Cemal Öztürk’ün oğlu Kemal Haydar Öztürk. Öztürk’ün ismi Giresun Belediyesi, Osmaniye Valisi Mehmet Fatih Serdergeçti ve MHP Giresun İl Başkanı’nın sosyal medya paylaşımlarında Dışişleri Teşkilatını Güçlendirme Vakfı Genel Müdürü olarak geçiyor.
Öztürk’ün ismi Barış Terkoğlu ve Barış Pehlivan’ın Cendere isimli kitabında da geçmiş, Öztürk’ün 15 Temmuz 2016’daki darbe girişiminden sonra Fethullahçı yapıyla bağlantılı olduğu iddiasıyla el konularak TMSF’ye devredilen 6 bilişim şirketine kayyım olarak atandığı belirtilmişti. Öztürk, geçmişte Türk Hava Yolları (THY) Özel Büro Başkanı olarak görev almış, Türkiye Buz Hokeyi Federasyonu’nun 2018 yılında yapılan 4. Olağan Genel Kurulu’nda seçilen yönetimde de yer aldı. Öztürk, bu görevlerinin yanı sıra 2018 yılında Türkiye E-Spor Federasyonu yönetiminde de görev aldı. Gazetecilerin iddiasına göre, Kemal Haydar Öztürk’ün ismi eski Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu’nun Eylül 2018’de Milliyet gazetesine verdiği röportajda da geçiyordu. “Hayalim, diplomat olup siyasete girmekti” başlıklı söyleşide “Başka meslek düşünür müydünüz” sorusuna şu yanıtı veriyordu:
“Herhalde bugün siyasetçi olmasam, belki çiftçi olurdum. Herhalde bir de Türk Hava Yolları’nda çalışmak isterdim. Yönetim Kurulu Başkanı’nın asistanı olmak isterdim. Herhalde güçlü bir insan, bizim ne problem olsa arkadaşlar ‘Yönetim Kurulu Başkanı’nın asistanı Kemal’i arayalım diyor. Herhalde onun pozisyonu önemli bir pozisyon. Orada çalışmak istedim.”
Çavuşoğlu’nun yanıtında “Kemal” olarak geçen kişi Kemal Haydar Öztürk olduğu belirtilmişti. Öztürk’ün ağabeyi Nurullah Öztürk de geçmişte İller Bankası Genel Müdür Yardımcılığı yapmıştı.
Kemal Haydar Öztürk’ün yönetim kurulu üyesi olduğu DTV Danışmanlık isimli şirket, Şubat 2025’te adres değiştirerek Ankara’daki Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği’nin bulunduğu adrese taşındı.
Vakfın ve şirketin faaliyet alanlanrı
Resmi Gazete’de yayımlanan ilanda vakfın neler yapabileceğine ilişkin hükümler de yer almıştı. Buna göre, söz konusu vakıf, Bakanlığın hizmet kalitesinin artırılması amacıyla her türlü taşınır ve taşınmaz alabilecek, kiralayabilecek, inşa edebilecek, gerektiğinde bunların kullanımını kısmen veya tamamen Bakanlığa bırakabilecek, her türlü taşıt aracı alabilecek, kiralayabilecek, gerektiğinde Bakanlığa tahsis edebilecekti. Vakıf ayrıca, Bakanlığa ait veya tahsisli olup, güncel olarak ihtiyaç duyulmayan taşınmazların ilgili mevzuat hükümlerine uyulmak suretiyle Bakanlık yararına değerlendirilmesine yönelik çalışmalar da yapabilecekti. Ayrıca yükseköğretim kurumları da kurabilecekti. Şirket ve ticari işletme kurma ve işletme ve işlettirme yetkisi de bulunan vakfın kurulmasına dayanak olan kanun Türkiye Büyük Millet Meclisi çatısı altında ana muhalefet partisi milletvekilleri tarafından eleştirilmişti. Dönemin CHP Milletvekili Jale Nur Süllü, genel kurulda yaptığı konuşmada vakfın isminde geçtiği gibi Dışişleri Teşkilatını güçlendirmekten çok bir şirket gibi hareket edecek olmasına tepki göstermiş, vakfın kurulmasına ilişkin kanun teklifinin de ne Dışişleri komisyonuna ne de Avrupa Birliği Uyum Komisyonu’na getirildiğine dikkat çekmişti.
Vakfın kuruluş kanununa göre, mütevelli heyetinin başkanı Dışişleri Bakanı olacaktı. Mütevelli heyeti, bakanın başkanlığında Dışişleri Bakanlığı’nda genel müdür veya büyükelçi ve üstü seviyede görev yapan ya da yapmış kişiler ile akademi ve iş dünyasından alanında öne çıkmış isimler arasından bakan tarafından beş yıllığına seçilecek on kişiden oluşuyor. Bu kişilerin en az beşinin bakanlık mensubu olması gerekiyor. Ancak mütevelli heyetinin şu an kimlerden oluştuğu bilinmiyor.
Ticaret sicil gazetesi kayıtlarında şirketin amacı şöyle geçiyor:
“Türkiye’ye seyahat organizasyonlarının gerçekleştirilmesi için Türk Büyükelçilikleri ve Konsoloslukları namına vize başvuruları alma, koordine etme ve bu konuda danışmanlık hizmetlerinin verilmesi, vize işlemleri nedeniyle fotokopi işleri, fotoğraf çekimi işlemleri, pasaportların ilgili şahıslara ve firmalara ulaştırılması amacıyla kargo işlemleri yapmak ve yaptırmak, yurt içinde ve dışında inşaat taahhüt ve müteahhitlik işleri yapmak, resmi ve özel inşaatlar yapmak, resmi ve özel kamu kurum ve kuruluşların inşaat işleri, tüneller, limanlar, fabrikalar, yollar, köprüler, bentler, barajlar, lojmanlar, okullar, yurtlar, huzurevleri, yaşlı bakım evleri, kreş ve anaokulları, idare binaları gibi yapılar, resmi kurum ve hizmet binaları, beton asfalt, karayolu, liman binaları, işhanları, atölyeler, imalathaneler, toplu konut, kooperatif meskenleri, otoparklar, hastane, dispanser, sağlık merkezleri, ilk yardım tesislerinin inşasını yapmak ve taahhütlerde bulunmak.”
Şirketin tüm bunların yanı sıra inşaat malzemeleri imalatı, alım satımı, ithalat ve ihracatını yapma, her türlü mimarı plan ve proje çizimini ve taahhüdünü yapma ve uygulamaya koyma gibi amaçları da bulunuyor. Şirketin ithalat ve ihracatını yapabildiği ürünlerden bazılarıysa şöyle:
"Canlı hayvanlar, et ve sakatat, balık, kabuklu hayvan, süt ve süt ürünleri, kuş ve kümes hayvanları, bal ve her türlü tarım ürünü, katı yağ, şeker ve şeker mamülleri, kakao ve ürünler, sebze, meşrubat, memba suları, maden suyu, alkollü ve alkolsüz içkiler ve sirkeler, kükürt, tuz, toprak, taş, radyoaktif elemanların nadir toprak maddelerinin ve izotoplarının organik ve organik olmayan bileşikleri, odun, kömür, mantar, kağıttan ürünler, halı ve kilim, ayakkabı, kıymetli taşlar, antika ürünler.”
Şirket, yurt içinde ve dışında yatılı ve yatısız olarak ilk, orta ve lise seviyesinde klasik ve teknik nitelikte okullar da açabildiği gibi kreş, yuva, anaokulu, anasınıfı da kurabiliyor. Kurs ve dershane açma yetkisi de bulunan şirket yurt içinde ve dışında internet üzerinden her türlü mal ve hizmetin alım satımını da yapabiliyor. Taşımacılık alanında da faaliyet yetkisi olan şirket her türlü aracı alabiliyor, satabiliyor veya kiralayabiliyor. Turizm alanında da faaliyet gösteren şirketin yurt içinde ve dışında otel, motel, kamping, pansiyon, tatil köyü gibi tesisleri kiralama, kiraya verme, devralma, devretme, inşa etme, satın alma, satma ve işletme yetkisi de bulunuyor. Şirketin bunlara ek olarak tarım, hayvancılık, imalat, organizasyon, bilgi ve finansal teknoloji ve enerji sektörlerinde de faaliyet gösterebiliyor.