GÜLSEVEN ÖZKAN
7-8 Temmuz tarihlerinde Ankara'da düzenlenen 36. NATO Devlet ve Hükûmet Başkanları Zirvesi öncesinde yürütülen soruşturma kapsamında Ankara, İstanbul ve diğer bazı illerde düzenlenen operasyonlarda yaklaşık 200 kişi tutuklandı. İnsan hakları alanında çalışan kurum yetkilileri ve avukatların verdiği bilgilere göre, şimdiye kadar serbest bırakılan kişilere karşın aralarında hak savunucuları, öğrenciler ve aktivistlerin de olduğu 77 kişinin tutukluluğu hâlâ sürüyor.
İnsan Hakları Derneği (İHD) Ankara Şubesi’nden 6 kişi ile Pembe Hayat LGBTİ+ Dayanışma Derneği aktivisti Duru için eylül ve ekim aylarında ilk duruşmalar görülecek. Türkiye İnsan Hakları Vakfı (TİHV) İnsan Hakları Savunucularının İzlenmesi ve Korunması İçin İç Anadolu Bölge Koordinatörü İsmail Boyraz ise tutuklu hak savunucularının derhal serbest bırakılmasını istedi.
İHD Ankara Şubesi Gençlik Komisyonu üyeleri Hale Nur Çetin, Mert Ahmet Aldemir, Şevin Özden, Emirhan Gedik ve Zehra Camcı ile İHD Ankara Şubesi yönetim kurulu üyesi ve çalışanı Tuğba Kahraman da tutuklanan isimler arasında. Aktivist Duru da 26 Haziran'dan bu yana cezaevinde.
Duruşma tarihleri belli oldu
Tuğba Kahraman, Hale Nur Çetin, Mert Ahmet Aldemir ve Şevin Özden'in ilk duruşması 29 Eylül 2026'da Ankara 4. Ağır Ceza Mahkemesi'nde görülecek.
Emirhan Gedik ve Zehra Camcı'nın ilk duruşması ise 2 Ekim 2026'da Ankara 2. Ağır Ceza Mahkemesi'nde yapılacak.
Pembe Hayat Derneği üyesi aktivisti Duru'nun ilk duruşması da 24 Eylül 2026'da görülecek.
Boyraz: “Derhal serbest bırakılmalarını talep ediyoruz”
TİHV İnsan Hakları Savunucularının İzlenmesi ve Korunması İçin İç Anadolu Bölge Koordinatörü İsmail Boyraz, tutuklu hak savunucularının Ankara'daki çeşitli eylemlere katılmalarının suçlama konusu yapılmasına tepki gösterdi.
Boyraz, söz konusu kişilerin insan hakları savunucuları olduğunu belirterek, operasyonların yapıldığı dönemde bu kişilerin herhangi bir eylem yapacağına ilişkin somut bir veri bulunmadığını savundu.
Basın açıklamalarına ve çeşitli eylemlere katılmanın suçlama konusu yapılmasını eleştiren Boyraz, tutuklamaların hukuksuz olduğunu düşündüklerini söyledi.
Boyraz, “Hukuka aykırı bir şekilde gözaltına alındılar, tutuklandılar" dedi. Boyraz, TİHV olarak Birleşmiş Milletler ve Avrupa Konseyi dahil uluslararası insan hakları mekanizmalarına çağrıda bulunduklarını ve tutuklananların serbest bırakılması için acil çağrı yaptıklarını söyleyerek “Buradan uluslararası insan hakları mekanizmalarına çağrıda bulunuyoruz. Talebimiz tutukluların bir an önce serbest bırakılmalarıdır” dedi.
"İddianamelerde örgüt üyeliği suçlaması"
İHD'nin açıklamasına göre tutuklu 6 hak savunucusu hakkında “silahlı yasadışı örgüte üye olma” suçlaması bulunuyor. İHD, kişilerin Ankara'daki çeşitli eylemlere katılmalarının iddianamelerde suçlama konusu yapıldığını ve bu faaliyetlerin örgüt üyeliğine delil olarak gösterildiğini savundu.
Pembe Hayat aktivisti Duru hakkında da “terör örgütü üyeliği” suçlamasıyla iddianame hazırlandı. Pembe Hayat Derneği'nin paylaştığı açıklamaya göre, Duru hakkındaki suçlamalar arasında "duvara yazı yazmak", "yürüyüşe katılmak", "1 Mayıs için sticker yapıştırmak", "bir yayınevine girip çıkmak" ve "bir anma etkinliğine katılmanın" da bulunduğunu ifade edildi.
“Ankara’da 15 tutuklu var, çoğu üniversite öğrencisi”
Tutuklu sanıkların avukatlarından Berfin Babaoğlu, müvekkillerine “önleyici tutuklama tedbiri” uygulandığını belirterek dosyada eylem yapacaklarına ilişkin somut delil bulunmadığını savundu. Babaoğlu, “Tutukluluk incelemelerinde dosya üzerinden devam kararları verildi, iddianame yaklaşık bir ayda hazırlandı, ancak duruşma tarihi iki aydan daha ileri bir tarihe verildi. Dosyada müvekkillerimin katıldığı çeşitli eylemler delil olarak gösterildi. Bunlar arasında 25 Kasım eylemi, 1 Mayıs ve ODTÜ Devrim Yürüyüşü gibi etkinlikler var. Kitlesel eylemlere katılım üzerinden örgüt üyeliği suçlaması yöneltildi. Ancak bu konuda Yargıtay’ın suç saydığı birçok kriter yok, bu insanlar şiddet eylemi gerçekleştirmedi” dedi.
Müvekkillerinin çoğunun üniversite öğrencisi ve 20'li yaşlarda olduğunu belirten Babaoğlu, “Ankara'da farklı gençlik örgütlerinden çok sayıda öğrenci, aktivist, insan hakları savuncusu olmak üzere toplam 15 tutuklu var. Tüm tutukluların serbest bırakılmasını istiyoruz” diye konuştu.
"İstanbul'da 38 kişi, diğer illerde 24 kişi tutuklandı"
Çağdaş Hukukçular Derneği (ÇHD) Genel Sekreteri Çiğdem Akbulut, NATO Zirvesi öncesinde İstanbul’da 38 kişinin tutuklandığını belirterek, operasyonların 18 Haziran’dan zirvenin gerçekleştiği tarihe kadar sürdüğünü söyledi. Tutuklananlar arasında sol siyasetin gençlik örgütlerinde yer alan gençler ve üniversite öğrencilerinin yanı sıra ÇHD İstanbul Şube Başkanı Ezgi Önalan ile avukatlar Yunus Emre Işık ve Doğa İncesu’nun da bulunduğunu aktardı. Akbulut şöyle konuştu:
“18 Haziran’dan NATO Zirvesi’nin gerçekleştiği tarihe kadar İstanbul’da 38 kişi tutuklandı. Bunların arasında sol siyasetin gençlik örgütlerinde yer alan gençler, üniversite öğrencileri, ÇHD İstanbul Şube Başkanı Ezgi Önalan ile avukat arkadaşlarımız Yunus Emre Işık ve Doğa İncesu da bulunuyor. Avukat arkadaşlarımız, müvekkilleriyle yaptıkları telefon görüşmeleri ve para trafiği gerekçe gösterilerek tutuklandı. Gençlere yönelik suçlamalarda ise örgüt üyeliği ve silahlı örgüt isnadı bulunuyor. Ancak bu kişilerin dosyalarında silahlı bir eylem gerçekleştirdiklerine ilişkin herhangi bir durum yok. Üniversite gençlik örgütlenmesi faaliyetleri de suçlama konusu yapılıyor. İstanbul’da tutuklanan 38 kişiden 27’sinin Devrimci Gençlik Dernekleri üyesi olduğu görülüyor. Bu kişilerin tutuklama gerekçelerini, emniyette sorulan sorular ve tutuklama kararlarına yazılan gerekçelerden biliyoruz.”
Akbulut, operasyonların başka illere de yayıldığını belirterek, “Balıkesir’de 1, Zonguldak’ta 3, Konya’da 5, Karabük’te 6, Bursa’da 3, İzmir’de 3, Antalya’da 2 ve Hatay’da 1 kişi tutuklandı. Bu operasyonların NATO Zirvesi için alınan güvenlik önlemleri gerekçe gösterilerek demokratik örgütlere yönelik yapıldığını düşünüyoruz. Dosyalarda somut bir silahlı eylem ya da bunu destekleyen somut bir durum yok. Bunun gençlik örgütlerini sindirmeye yönelik bir operasyon olduğunu düşünüyoruz. Tutuklananların hukuk kuralları gereği serbest bırakılması gerekiyor."
Ne olmuştu?
Ankara'da 7-8 Temmuz'da düzenlenen NATO Zirvesi öncesinde haziran ayında operasyonlar düzenlendi. Operasyonlarda 225 kişi gözaltına alındı. Süreçte toplam 178 kişi tutuklandı, 34 kişi hakkında ise ev hapsi kararı verildi.
Operasyonlar yalnızca hak savunucularını değil, farklı sivil toplum kuruluşlarının üyelerini, gazetecileri, akademisyenleri, avukatları ve sendikacıları da kapsadı.
TEMA Vakfı gönüllüleri de operasyonlarda tutuklananlar arasında yer aldı.O süreçte aralarında TEMA Ankara İl Temsilcisi Nevzat Özer'in de bulunduğu 42 TEMA gönüllüsü hakkında işlem yapıldı; 29 kişi tutuklandı, 13 kişi ev hapsiyle serbest bırakıldı. 75 yaşındaki TEMA gönüllüsü Ayten Yakut'un tahliye edilmesiyle tutuklu TEMA gönüllüsü sayısı 28'e düştü.
22 Temmuz'da ise aralarında Nevzat Özer'in de bulunduğu 30 TEMA gönüllüsü tahliye edildi. Aynı süreçte gazeteci Yıldız Tar, Ankara Üniversitesi öğretim üyesi Doç. Dr. Emel Memiş ve Umut-Sen Sözcüsü Burcu Arıkan da tahliye edildi.
TİHV, 24 Temmuz'da yaptığı açıklamada, Ankara'daki operasyonlarda tutuklananlardan 30'dan fazlasının 23 Temmuz itibarıyla tahliye edildiğini açıkladı. İHD'nin 28 Ağustos tarihli açıklamasına göre ise operasyon kapsamında tutuklanan 14 İHD üyesinden 8'i daha sonra tahliye edildi. 6 İHD üyesinin tutukluluğu ise devam ediyor.