GÜLSEVEN ÖZKAN
Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK), Bursa Yenişehir Kadın Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’na 7 Ağustos 2025’te gerçekleştirdiği habersiz ziyaretin ardından 3 Nisan 2026 tarihli raporu kayda geçti. Raporda, birçok sorun ve eksiklik yer aldı.
Normal kapasite 172, kurumda 268 mahpus
Rapora göre kurumun normal kapasitesi 172, artırılmış kapasitesi ise 295 kişi. Ziyaret tarihinde kurumda 106 hükümlü, 21 hükmen tutuklu ve 141 tutuklu olmak üzere toplam 268 mahpus bulunuyordu. Kurumda ayrıca 12-18 yaş aralığında 6 çocuk mahpus, annelerinin yanında kalan 0-6 yaş aralığında 25 çocuk vardı. Mahpusların 6’sının yabancı uyruklu, birinin ise vatansız olduğu belirtildi.
Raporda, fiziksel koşulların nedeniyle kurumun bazı alanlarının birden fazla amaçla kullanıldığı, bağımsız bir mahpus kabul birimi, derslik, mescit, eş görüş odası ve ayrı bir açık görüş alanı bulunmadığı tespit edildi. İdare ise yeni yer için ödenek beklediğini belirtti.
Mahpuslar yerde yatıyor, eski yataklar yenilenmeli
TİHEK heyeti, bazı koğuşlarda ranza olmaksızın yer yatağında kalan mahpuslar bulunduğunu tespit etti. Her mahpusun kendine ait dolabı olmadığı ve çekmece kullandığı, bazı koğuşlardaki yatakların eski ve yıpranmış olduğu belirlendi.
Raporda, anneleriyle birlikte kalan çocukların bulunduğu koğuşlardan birinde fayansların kırık, banyo ve tuvalet kapılarının paslı olduğu kaydedildi. Yaşlı, hasta ve engelli mahpuslar için kullanılan tek katlı koğuşta ise tuvalet ve banyoda tutunma barlarının bulunmadığı tespit edildi.
Mahpuslar, dışarıdan gönderilen kargoların kendilerine geç teslim edildiğini söyledi. Bir koğuşta buzdolabı bulunmadığı görüldü. Mahpuslar, ortak kullanım için buzdolabı istediklerini ancak kendi imkânlarıyla temin etmelerinin söylendiğini dile getirdi.
Bahçelerindeki rögar arızalarıydı, kötü kokuyla havlandırma, koğuşta haşere
Kurumda sigara içilmeyen koğuş bulunmadığı, havalandırma bahçelerindeki rögar arızalarının kötü kokuya yol açtığı ve mahpusların kış aylarında koğuşların yeterince ısınmadığından şikayet ettiği de raporda yer aldı. Heyet, yapılan ilaçlamaya karşın koğuşlarda haşere bulunduğunu gözlemledi. Mahpuslar ayrıca çamaşırların yeterince temiz yıkanmadığını ve temizlik malzemelerinin daha sık verilmesini istediklerini söyledi.
Çocuklara ücretsiz yatak ve beşik sağlanmıyor
Annelerinin yanında kalan küçük çocukların barınma koşulları dikkat çekti. Heyet, çocukların anneleriyle aynı yatakta yattığını, kendilerine ayrı yatak veya beşik temin edilmediğini belirledi.
Görüşülen mahpuslar, idarenin ayrı yatak ya da beşiğin ücret karşılığında sağlanabileceğini, yatağın zarar görmesi durumunda masrafın da kendilerinden alınacağını söylediğini aktardı. İdare de ilave yatağın ücret karşılığında verildiğini doğruladı.
TİHEK, çocukların fiziksel gelişimine uygun beşik veya yatakların ücretsiz sağlanmamasının gelişim süreçlerini olumsuz etkileyebileceğini değerlendirdi. Anne-çocuk koğuşunda mama sandalyesi de bulunmadığı tespit edildi, anneler bu ihtiyaçlarının karşılanmasını istedi.
Çocuklar yetersiz besleniyor
Çocuklara bazen oyuncak yardımı yapıldığı, ancak annelerin bu yardımın artırılmasını talep etti.
Raporda, çocuklara verilen ek gıdaların kısıtlı olduğu ve daha önce sağlanan kefir gibi bazı ürünlerin bir süredir verilmediği yönündeki şikayetler de aktarıldı. Hekim, bazı çocuklarda dış görünüşleri itibarıyla yetersiz beslenmeye işaret eden bulgular gözlemledi.
Aramada tek kullanımlık önlük bulunmadı
Kurumun ayrı bir mahpus kabul birimi bulunmadığı için kabul işlemleri koridorda masa bulunan bir alanda yürütülüyordu. Kamera kayıtları üzerinden yapılan incelemede aramaların, koridorun paravanla kapatılan ve kameranın görüş alanı dışında kalan bölümünde gerçekleştirildiği anlaşıldı.
İdare, makul ve ciddi emarelerin bulunduğu şüpheli durumlarda detaylı arama yapıldığını ve mahpusa tek kullanımlık önlük verildiğini bildirdi. Ancak görüşülen mahpuslar, kuruma ilk kabul sırasında yapılan aramada kendilerine tek kullanımlık önlük verilmediğini söyledi. Heyetin incelemesinde kurumda tek kullanımlık önlük bulunmadığı görüldü.
Bazı personelin tehditkâr üslubu ve ayrımcı dil şikâyeti
Görüşülen bazı mahpuslar, kimi personelin kendileriyle yüksek sesle, ayrımcı dil ve tehditkâr bir üslupla konuştuğunu belirtti.
Son bir yılda 31 kendine zarar verme eylemi
Rapora göre kurumda son bir yıl içerisinde herhangi bir intihar vakası yaşanmadı. Buna karşılık 31 kendine zarar verme eylemi meydana geldi. Bu olayların ardından ilgili kişileri psikiyatri polikliniğine yönlendirme gerçekleştirildiği belirtildi.
Revir için yaklaşık iki hafta bekleme
Mahpuslar, revire çıkma taleplerinin karşılanmasının uzun sürdüğünü söyledi, hastaneye sevk için benzer ifadeler kullanıldı.Kayıtların incelenmesinde dilekçe veren mahpusların yaklaşık iki hafta içinde muayene edildiği görüldü. İdare, yoğunluk nedeniyle taleplerin dilekçe tarihine göre sıraya alındığını, acil durumlara öncelik verildiğini belirtti. Heyet, kırmızı ve yeşil reçeteli ilaçlarla kontrole tabi diğer ilaçların ziyaret sırasında gün içinde kilitli olmayan bir kutuda tutulduğunu da gördü. Ancak sonra bu sorun giderildi. Bazı mahpuslar yemek miktarının yetersiz ve yemeklerin çok yağlı olduğunu söylerken, heyet farklı yönde tespit yapıldığını ifade etti.
Kurslar sınırlı, çocukların kreşi yazın kapanıyor
Mahpuslar, kursların sayısının yetersiz olduğunu ve katılmak için uzun süre beklediklerini belirterek çeşitliliğin artırılmasını istedi. Kurumda mahpuslara meslek edindirmeye yönelik bir üretim atölyesi bulunmadığı da raporda kaydedildi. Spor salonundan haftada bir kez yarım saat yararlanılabildiği belirtildi. Bazı mahpuslar uzun süredir salona çıkamadıklarını, çocuklarıyla birlikte kalan kadınlar ise spor salonunu hiç kullanamadıklarını söyledi. İdare, çocuklarıyla kalan mahpusların salonu kendi tercihleriyle kullanmadığını ifade etti.
Kurumda 3-6 yaş aralığındaki 6 çocuğun yararlandığı tek odalı bir kreş bulunuyor. Ancak kreş öğretmeni yalnızca eğitim-öğretim dönemi boyunca görev yapıyor. Yaz tatili gibi uzun dönemlerde çocukların kreşten yararlanamadığı ve başka çocuk etkinliklerinin de bulunmadığı belirtildi. TİHEK, bu durumun çocukların psikososyal gelişimini olumsuz etkileyebileceğini değerlendirdi. Raporda, avukat görüşme odalarda ses yalıtımı bulunmadığı tespit edildi
TİHEK’ten kurumun yenilenmesi tavsiyesi
TİHEK, raporunda kurum idaresine; eski yatakların değiştirilmesi, yerde yatan mahpuslara ranza ve dolabı olmayanlara dolap sağlanması, çocuklar için beşik ve mama sandalyesi temin edilmesi, kırık fayans ve paslı kapıların onarılması, temizlik malzemelerinin daha sık verilmesi ve haşere ilaçlamasının tüm alanları kapsaması yönünde tavsiyelerde bulundu.Diğer öneriler arasında kışın ısınma sorununun giderilmesi, çamaşırların hijyenik biçimde teslim edilmesi, kamera sistemindeki kör noktaların giderilmesi, yemek listelerinin önceden duyurulması, çocuklara yönelik ek gıda ve kantin ürünlerinin artırılması, kurs ve sosyal etkinliklerin çoğaltılması ile spor salonunun daha düzenli ve uzun süreli kullanılmasının sağlanması yer aldı. TİHEK, havalandırma bahçelerindeki rögar arızalarının ve koku sorununun giderilmesi, kantin siparişlerinde aksamalara neden olan arızalarının giderilmesi, yeni kurslar için öğretici desteği sağlanması tavsiyesinde bulundu.