GÜLSEVEN ÖZKAN
İfade Özgürlüğü Derneği (İFÖD) kurucularından Prof. Dr. Yaman Akdeniz’in X hesabı (@cyberrights), 5651 sayılı Kanun’un 8/A maddesi kapsamında, “milli güvenlik ve kamu düzeninin korunması” gerekçesiyle erişime engellendi ve X tarafından Türkiye’den görünmez kılındı.
30 yıldır bu alanda çalışan, üniversitede ders veren, hak ihlalleri konusunda Türkiye’de sayılı uzman isimlerden Prof. Dr. Akdeniz, hesabının erişime engellenmesine ilişkin Kısa Dalga’ya konuştu. Hesabının tehlike altında olduğunun farkında olduğunu belirten Akdeniz, “Çok da garipsenecek bir durum yok açıkçası. Bekliyordum. Tehlike altında olduğunun farkındaydım hesabın” dedi.
Prof. Akdeniz, hesabının hangi paylaşımı nedeniyle engellendiğinin kendisine bildirilmediğini belirterek, X tarafından gönderilen bildirimin de kararın gerekçesine ilişkin bilgi içermediğini söyleyerek, “Hangi hakimliğin hangi kararıyla hesabım erişime engellenmiş belli değil” dedi.
Prof. Dr. Akdeniz, hesabının engellenmesinin ardından X’ten bildirimin yaklaşık bir saat sonra geldiğini belirterek şöyle konuştu:
“Her zaman konuştuğumuz konuların özeti olarak X’den bir bildirim geldi. O da bir saat sonra geldi. Ben hesabın engellenmesini fark ettikten bir saat sonra bildirim geldi. Bildirimde de karar bilgisi yok. Hangi hakimliğin hangi kararıyla benim hesabım erişime engellenmiş ve X tarafından Türkiye’den görünmez kılınmış belli değil. Kararı öğrenemediğim için de hukuki süreçleri, itiraz sürecini başlatamıyorum şu anda.”
“18 yıldır kullandığım hesabın hangi paylaşımdan dolayı kapatıldığını bilmiyorum”
Hesabının “milli güvenlik ve kamu düzeni” gerekçesiyle engellendiğini düşündüğünü söyleyen Prof. Dr. Akdeniz, hangi paylaşımının gerekçe gösterildiğini bilmediğini şöyle anlattı:
“Şu anda ben ‘milli güvenlik ve kamu düzeni’ gerekçesiyle müdahalenin olduğunu düşünüyorum ama 2008’den beri, 17-18 yıldır neredeyse kullandığım hesabın hangi paylaşımından rahatsız oldular bilmiyorum açıkçası.
“Yeni hesap açmayacağım, buradan mücadele edeceğim”
Hesabının erişime engellenmesinin ardından yeni bir X hesabı açmayacağını belirten Prof. Dr. Akdeniz, “Açmayacağım. Buradan mücadele edeceğim” dedi.
Son dönemde sosyal medya hesaplarına yönelik engellemelerin arttığını belirten Prof. Dr. Akdeniz, yaşananları 19 Mart 2025 sonrasında başlayan süreçle birlikte değerlendirdi.
“19 Mart ve Ekrem İmamoğlu tutukluluğu sonrası arttı, şaşırmadım”
Son 10 gün içinde de sivil toplum kuruluşlarına ve LGBT aktivistlerine yönelik engellemelerle ilgili tepkilerin gündeme geldiğini belirten Prof. Dr. Akdeniz, Orhan Aydın’ın yaklaşık 800 bin kişilik hesabının ve çok sayıda kullanıcı, yazar ve uzmanın hesaplarının engellenmesinin ardından kendi hesabının da engellenmesini “pek de şaşırtıcı” bulmadığını söyledi.
"Özellikle 19 Mart 2025’te Ekrem İmamoğlu’nun gözaltına alınmasıyla başlayan süreç sonrasında öğrenci kolektifleri, kadın örgütleri, sivil toplum örgütleri ve gazeteciler gündelik olarak bu durumla karşı karşıya kaldı. Geçtiğimiz 10 gün içinde de ‘Ailem Güvende’ adı altında aileyi korumada operasyonu adı altında sivil toplum kuruluşlarına, LGBT aktivistlerine yönelik engellemeler yapıldı, tepkiler gösterildi. Orhan Aydın’ın 800 bin kişilik hesabı, borsa manipülasyonu adı altında birçok kullanıcının, değerli yazar ve uzmanlarının hesaplarının engellenmesinden sonra benim hesabımın da benzer şekilde engellenmesi açıkça pek de şaşırtıcı değil.”
“Bu devam edecek gözüküyor”
Prof. Dr. Akdeniz, hesaplara yönelik engellemelerin devam edeceğini düşündüğünü, “Devam ediyor, durmadılar zaten” diyerek özetledi.
Prof. Dr. Akdeniz, temmuz ayı sonunda 5651 sayılı internet kanununun uygulanmasından sorumlu kurum bakımından yapısal bir değişiklik yaşandığını belirterek, yetkinin Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’ndan Siber Güvenlik Başkanlığı’na devredildiğini hatırlattı. söyledi.Bu değişikliğin küçümsenecek bir değişiklik olmadığını belirten Akdeniz, “Ulaştırma Bakanlığı’na bağlı bir idari kurumun yerine doğrudan Cumhurbaşkanlığı’na bağlı bir idari kurumun yetkisi altına girdi” dedi.
Akdeniz, bu değişikliğin ardından daha fazla hesabın engellendiğini, diğer taraftan platformların da Mart 2025’ten bu yana daha fazla hesabı Türkiye’den görünmez kıldığını ifade ederek şöyle konuştu:
“O değişiklik sonrasında da daha fazla hesap engellendiğini, bir diğer taraftan da platformların yine Mart 2025’ten bu yana daha çok hesabı görünmez kıldığı ve itaat etmeye başladıkları, yani itaat döneminde daha çok hesabı Türkiye’den görünmez kıldığı ve bunun bilinciyle de taleplerin de arttığını görüyoruz. Ben bu durumun devam edeceğini değerlendiriyorum.”
"1 Kasım’dan sonra yetişkinler de fişlenecek”
Akdeniz ayrıca 1 Kasım’da yapılması planlanan değişikliğe dikkat çekti. 15 yaşından küçüklerin sosyal medyaya girmesinin yasaklanmasıyla birlikte 15 yaşından büyüklerin de fişlenmeye başlayacağını ve bunun sonucunda daha fazla kişinin soruşturulacağını ve yargılanacağını söyledi. Prof. Dr. Akdemiz şöyle dedi:
“15 yaşından küçüklerin sosyal medyaya girmesi yasaklanırken bütün yetişkinler, yani 15 yaşından büyükler fişlenmeye başlayacak ve bunun da doğal sonucu olarak daha fazla kişi soruşturulacak, yargılanacak gözüküyor, oraya doğru gidiyor.”
“Asla susmayacağız, mücadeleyi de bırakmayacağız”
Prof. Dr. Akdeniz, bu süreç karşısında mücadeleyi sürdüreceğini belirterek, “Herkes susana kadar, bütün muhalifler susana kadar bu mücadeleyi sürdürecek gözüküyor. Ama biz asla susmayacağız, mücadeleyi de bırakmayacağız” ifadelerini kullandı.
“X ticari kaygılarla hareket ediyor”
Prof. Dr. Akdeniz, X’in Türkiye’deki hesap engellemelerine karşı neden daha fazla itiraz etmediği sorusuna da yanıt verdi. X’in bu konuda nasıl bir değerlendirme yaptığını bilmediğini belirten Akdeniz, platformun bazı mahkeme kararlarını uygulamadığını, ancak hangi ölçütlere göre karar verdiğinin şeffaf olmadığını söyledi. Akademisyen, “Ne yapıyorlar bilmiyorum ama bir değerlendirme yaptıkları belli” diye konuştu.
Prof. Dr. Akdeniz, platformların karşı karşıya kalabilecekleri cezaların yüksek olduğunu belirterek, bunlar arasında bant genişliğinin daraltılması, erişim engelleme ve idari para cezalarının bulunduğunu anlatarak, “Karşılaşabilecekleri cezalar yüksek. Bantlar altıma, erişim engelleme, idari para cezaları” dedi.
Platformların kaygılarına değinen Prof. Dr. Akdeniz, “Açıkça söylemek gerekirse ticari kaygılarla hareket ediyorlar. Orhan Aydın’ın, Yaman Akdeniz’in hesabı engellenmiş pek de umurlarında değil açıkça söylemek gerekirse” ifadelerini kullandı.
Türkiye Psikiyatri Derneği, Mor Çatı ve kadın örgütlerinin hesaplarının da Türkiye’den görünmez kılındığını vurgulayan Prof. Dr. Akdeniz, “Pek umurlarında olduklarını zannetmiyorum” diye konuştu.
“Hesabı engellenenler kararı öğrenip itiraz etmeli”
Hesabı erişime engellenen kişilerin ne yapması gerektiği sorusuna yanıt veren Prof. Dr. Akdeniz, öncelikle erişim engelleme kararının öğrenilmesi ve hukuki itiraz sürecinin başlatılması gerektiğini anlatarak şöyle dedi:
“Öğrenebilirlerse, yani bir hukukçu olarak kararı öğrenememiş birisi olarak öğrenebilirlerse mutlaka itiraz etmeleri, itiraz süreçlerini başlatmaları gerektiğini düşünüyorum.”
Yeni hesap açmanın da çözüm olmadığını belirten Prof. Dr. Akdeniz, yeni hesapların da engellenebildiğini ve aynı takipçi kitlesine yeniden ulaşmanın kolay olmadığını ifade etti. Akdeniz, “Çünkü hesap değiştirme, yeni hesaplar da engelleniyor ve tekrardan aynı takipçi kitlesine ulaşmak kolay olmuyor ve yorucu bir süreç” diye konuştu.
Buna karşın kullanıcıların alternatifleri sınırlı olduğu için bu platformları kullanmak zorunda kaldığını belirten Prof. Dr. Akdeniz, “Mecburen diyorum, alternatifi de çok fazla olmayan bu platformları da kullanmak durumundayız” dedi.
“İlk başta kararı görmek ve karara itiraz etmek gerekir”
Kararın nereden öğrenilebileceği sorusuna da yanıt veren Prof. Dr. Akdeniz, ilk bildirimin X tarafından e-posta yoluyla gönderildiğini, ancak bu bildirimin yeterli bilgi içermediğini, “Mail olarak geliyor ama mailde fazla bir bilgi olmuyor, matbu bir bildirim geliyor” sözleriyle özetledi.
Bu nedenle kararın talep edilmesi ve hukukçulara danışılması gerektiğini belirten Prof. Dr. Akdeniz, İFÖD olarak itiraz süreçlerinde ellerinden geldiğince yardımcı olmaya çalıştıklarını, “Dolayısıyla kararı istemek lazım, hukukçulara danışmak lazım. Bize dernek elimizden geldiğince itiraz süreçlerine yardımcı olmaya çalışıyoruz. Dolayısıyla ilk başta kararı görmek ve karara itiraz etmek gerekir diye düşünüyorum” sözleriyle özetledi.
“Devlet bu platformları kullanmamızı istemiyor”
Hesabının engellenmesinin ardından açıklama yapacağını belirten Prof. Dr. Akdeniz, X’e yönelik tepkilerin son birkaç gündür Türkiye’de arttığını söyledi. Bu durumun artık daha geniş bir kitleyi etkilediğini belirten akademisyen, özellikle muhalif kesim, sivil toplum, basın örgütleri ve gazetecilerin etkilendiğini ifade etti. Prof. Dr. Akdeniz, yaşananların kendisine göre verdiği mesajı da şöyle ifade etti:
“Çünkü bu artık çok fazla, yani çok geniş bir kitleyi etkilemeye başladı. Muhalif kesim, sivil toplum, basın örgütleri, gazeteciler. Devlet bu platformları kullanmamızı istemiyor. Bize gönderilen mesaj: ‘Susacaksınız, kullanmayacaksınız.”
Bu durumun kabul edilebilir olmadığını belirten Prof. Dr. Akdeniz, mücadeleye devam edilmesi gerektiğini şu sözlerle vurguladı:
“Bunun kabul edilebilir olmadığını da her zaman dile getirmemiz ve mücadeleye devam etmemiz gerekir diye düşünüyorum.”