Kısa Dalga - EYT düzenlemesi çıktığından beri incelemeler yapıldığı, birçok kişinin emekliliğinin iptal edileceği yönünde haberler gündeme geliyor. Son olarak sosyal medyada 18 yaş altındaki sigortalılık süreleriyle ilgili inceleme başlatıldığı yönünde paylaşımlar yapıldı.
Sosyal güvenlik uzmanı Özgür Erdursun, Dünya gazetesinde yayımlanan yazısında birçok kişinin “Acaba benim de sigorta başlangıcım iptal edilir mi?”, “Emekliliğim tehlikeye girer mi?”, “18 yaşından önceki çalışmalarım geçersiz mi sayılacak?” sorularını sorduğunu belirterek, konuyla ilgili bilgi verdi.
'Genel bir durum değil'
"Konu, 18 yaşından önce sigortalı olan herkesle ilgili değil. Daha açık ifadeyle; 18 yaşından önce bir işyerinde çalışıp sigortalı gösterilen kişiler açısından genel bir iptal uygulaması söz konusu değil" diyen Erdursun'un yazısındaki bilgiler özetle şöyle:
"Bugün 18 yaşından önce bir fabrikada, markette, atölyede, şirkette veya herhangi bir işverenin yanında çalışmış olanların sigortalılıklarıyla ilgili özel bir sorun bulunmuyor.
'Anne ya da babasının yanında çalışanlar'
Tartışma yalnızca belirli bir grubu ilgilendiriyor: 18 yaşından önce anne veya babasına ait işyerinde sigortalı olarak çalıştırılan kişiler. Dolayısıyla anne veya babasının yanında değil de başka işverenlerin yanında çalışanların bu haberler nedeniyle gereksiz bir endişeye kapılmalarına gerek bulunmuyor. Ancak anne veya babasına ait işyerinde sigortalı çalışması bulunanlar açısından konu oldukça önemli.
'Sorunun kaynağı 2013 tarihli genelge'
Bugün yaşanan tartışmanın temelinde SGK’nın 2013/11 sayılı Genelgesi yer alıyor. Genelgede, anne veya babaya ait işyerinde çalışan küçüğün sigortalı sayılabilmesi için vasi katılımıyla yapılmış ve hakim tarafından onaylanmış bir hizmet sözleşmesinin bulunması gerektiği belirtiliyor.
SGK da bu düzenlemeye dayanarak, söz konusu şartların bulunmadığı durumlarda anne veya babaya ait işyerlerinden yapılan bazı sigortalılık bildirimlerini geçersiz kabul edebiliyor.
EYT hakkı tehlikeye giriyor
Bu uygulamanın en önemli sonucu EYT kapsamında ortaya çıkıyor. Örneğin bir kişinin ilk sigorta girişi 8 Eylül 1999 tarihinden önce anne veya babasına ait işyerinden yapılmış olabilir. Kişi yıllarca EYT kapsamında olduğunu düşünmüş, emeklilik planlarını buna göre yapmış olabilir. Ancak SGK tarafından bu başlangıcın geçersiz sayılması halinde ilk sigorta tarihi ileriye gidebilir ve kişi EYT kapsamı dışında kalabilir. Bu durumda yıllardır beklenen emeklilik hakkı ortadan kalkabilir.
Emekli olan açısından da riskli
Emekli olanlar açısından da risk bulunuyor. Risk yalnızca sigorta başlangıcıyla sınırlı değil. Bazı kişilerin ilk sigorta girişleri başka işyerlerinden yapılmış olabilir. Dolayısıyla EYT kapsamında olmaları açısından herhangi bir sorun bulunmayabilir. Ancak çalışma hayatlarının belirli dönemlerinde 18 yaşından küçükken anne veya babalarına ait işyerlerinde çalışmış ve bu dönemlere ait prim günleri emeklilik hesabına dahil edilmiş olabilir. Şayet bu hizmetler sonradan iptal edilirse, toplam prim gün sayısı eksik hale gelebilir. Bu durumda emeklilik için gerekli prim şartı ortadan kalkabilir. Hatta bazı kişiler açısından bağlanmış emekli aylıklarının yeniden değerlendirilmesi ve emeklilik işlemlerinin tartışmalı hale gelmesi söz konusu olabilir.
Mahkeme kararları ne diyor?
Peki mahkemeler aynı görüşte mi? Hayır. Yargıtay’ın son yıllarda verdiği kararlarda temel yaklaşım şu: Önemli olan kişinin gerçekten çalışıp çalışmadığının ortaya konulmasıdır. Mahkemeler; fiili çalışmanın varlığını, işyerindeki faaliyetleri, bordro kayıtlarını, ücret ödemelerini, tanık anlatımlarını, dosya kapsamındaki diğer delilleri birlikte değerlendiriyor.
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi’nin 23 Şubat 2023 tarihli kararında, annesine ait işyerinde 18 yaşından önce geçen çalışmaların fiili çalışma ile ispatlandığı kabul edilmiş ve SGK’nın itirazı reddedildi. Kararda dikkat çeken değerlendirme ise çocukları korumak amacıyla getirilen kuralların çocuk aleyhine yorumlanamayacağı yönündedir.