18 yaşından önce anne veya ba­basının yanında çalışanların emekliliği tehlikede mi?

Kısa Dalga - EYT düzenlemesi çıktığından beri incelemeler yapıldığı, birçok kişinin emekliliğinin iptal edileceği yönünde haberler gündeme geliyor. Son olarak sosyal medyada 18 yaş altındaki sigortalı­lık süreleriyle ilgili inceleme başlatıldığı yönünde paylaşımlar yapıldı.

Sosyal güvenlik uzmanı Özgür Erdursun, Dünya gazetesinde yayımlanan yazısında birçok kişinin “Acaba benim de si­gorta başlangıcım iptal edilir mi?”, “Emekliliğim tehlikeye girer mi?”, “18 yaşından önceki çalışma­larım geçersiz mi sayılacak?” sorularını sorduğunu belirterek, konuyla ilgili bilgi verdi.

'Genel bir durum değil'

"Konu, 18 yaşından önce sigortalı olan herkesle ilgili değil. Daha açık ifadeyle; 18 yaşın­dan önce bir işyerinde çalışıp si­gortalı gösterilen kişiler açısın­dan genel bir iptal uygulaması söz konusu değil" diyen Erdursun'un yazısındaki bilgiler özetle şöyle:

"Bugün 18 yaşından önce bir fabrikada, markette, atölyede, şirkette veya herhangi bir işve­renin yanında çalışmış olanla­rın sigortalılıklarıyla ilgili özel bir sorun bulunmuyor.

'Anne ya da babasının yanında çalışanlar'

Tartışma yalnızca belir­li bir grubu ilgilendiriyor: 18 yaşından önce anne veya ba­basına ait işyerinde sigortalı olarak çalıştırılan kişiler. Dolayısıyla anne veya babası­nın yanında değil de başka işve­renlerin yanında çalışanların bu haberler nedeniyle gereksiz bir endişeye kapılmalarına gerek bulunmuyor. Ancak anne veya babasına ait işyerinde sigortalı çalışması bulunanlar açısından konu oldukça önemli.

'Sorunun kaynağı 2013 tarihli genelge'

Bugün yaşanan tartışmanın temelinde SGK’nın 2013/11 sa­yılı Genelgesi yer alıyor. Genelgede, anne veya babaya ait işyerinde çalı­şan küçüğün sigortalı sayılabil­mesi için vasi katılımıyla yapıl­mış ve hakim tarafından onay­lanmış bir hizmet sözleşmesinin bulunması gerektiği belirtiliyor.

SGK da bu düzenlemeye da­yanarak, söz konusu şartların bulunmadığı durumlarda anne veya babaya ait işyerlerinden yapılan bazı sigortalılık bildi­rimlerini geçersiz kabul edebi­liyor.

EYT hakkı tehlikeye giriyor

Bu uygulamanın en önemli so­nucu EYT kapsamında ortaya çıkıyor. Örneğin bir kişinin ilk sigor­ta girişi 8 Eylül 1999 tarihinden önce anne veya babasına ait iş­yerinden yapılmış olabilir. Kişi yıllarca EYT kapsamın­da olduğunu düşünmüş, emekli­lik planlarını buna göre yapmış olabilir. Ancak SGK tarafından bu baş­langıcın geçersiz sayılması ha­linde ilk sigorta tarihi ileriye gi­debilir ve kişi EYT kapsamı dı­şında kalabilir. Bu durumda yıllardır bekle­nen emeklilik hakkı ortadan kalkabilir.

Emekli olan açısından da riskli

Emekli olanlar açısından da risk bulunuyor. Risk yalnızca si­gorta başlangıcıyla sınırlı değil. Bazı kişilerin ilk sigorta gi­rişleri başka işyerlerinden ya­pılmış olabilir. Dolayısıyla EYT kapsamında olmaları açısından herhangi bir sorun bulunma­yabilir. Ancak çalışma hayatla­rının belirli dönemlerinde 18 yaşından küçükken anne veya babalarına ait işyerlerinde ça­lışmış ve bu dönemlere ait prim günleri emeklilik hesabına da­hil edilmiş olabilir. Şayet bu hiz­metler sonradan iptal edilirse, toplam prim gün sayısı eksik ha­le gelebilir. Bu durumda emeklilik için ge­rekli prim şartı ortadan kalkabi­lir. Hatta bazı kişiler açısından bağlanmış emekli aylıklarının yeniden değerlendirilmesi ve emeklilik işlemlerinin tartış­malı hale gelmesi söz konusu olabilir.

Mahkeme kararları ne diyor?

Peki mahkemeler aynı görüşte mi? Hayır. Yargıtay’ın son yıllarda ver­diği kararlarda temel yaklaşım şu: Önemli olan kişinin gerçek­ten çalışıp çalışmadığının orta­ya konulmasıdır. Mahkemeler; fiili çalışmanın varlığını, işyerindeki faaliyetleri, bordro kayıtlarını, ücret ödemelerini, tanık anlatımlarını, dosya kapsamındaki diğer de­lilleri birlikte değerlendiriyor.

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi’nin 23 Şubat 2023 ta­rihli kararında, annesine ait iş­yerinde 18 yaşından önce ge­çen çalışmaların fiili çalışma ile ispatlandığı kabul edilmiş ve SGK’nın itirazı reddedildi. Kararda dikkat çeken de­ğerlendirme ise çocukla­rı korumak amacıyla getiri­len kuralların çocuk aleyhine yorumlanamayacağı yönün­dedir.

SGK Uzmanı Erdursun emekli zam oranını açıkladı

Emeklilikte yeni sistem: SGK uzmanı Özgür Erdursun Tek Tek Açıkladı

SGK açıkladı: Emeklilerin bayram ikramiyesinde tarih belli oldu