GÜLSEVEN ÖZKAN
Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu’nun (TİHEK) Hatay Çocuk ve Gençlik Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’na ilişkin raporu, kapasite aşımını ve çocukların tutulduğu koşullardaki eksiklikleri ortaya koydu. Raporda, son bir yılda verilen 1.805 disiplin cezasının 566’sının odaya kapatma olduğu belirtildi.
TİHEK heyetinin 11 Kasım 2025’te gerçekleştirdiği habersiz ziyarete ilişkin rapor, kurulun 6 Ağustos 2026 tarihli kararıyla oy birliğiyle kabul edildi.
Kapasite yüzde 31 aşıldı, çocuklar ortak alanda yatıyor
288 kişi kapasiteli cezaevinde ziyaret tarihinde 373 çocuk ve beş genç olmak üzere 378 kişinin tutulduğu belirlendi. Böylece kapasitenin 90 kişi, yaklaşık yüzde 31 aşıldığı tespit edildi.
Tek kişilik olarak tasarlanan odaların bulunduğu kurumda, kalabalıklaşma nedeniyle bazı çocukların ortak alanlarda yer yatağında kaldığı görüldü. Raporda şu tespitte bulunuldu:
“Ziyaret edilen ünitelerde kalabalıklaşma nedeniyle ortalama 4 mahpusun ortak alanda yer yatağında yattıkları ve bu mahpusların odalarda bulunan diğer mahpusların dolaplarını kullandıkları görülmüştür.”
Kapasite aşımının tuvalet ve banyo imkânlarını da yetersiz hale getirdiği kaydedildi.
Banyodan odaya su sızıyor, pencerelerde cam yok
Heyet, bazı banyo ve tuvaletlerin bakımsız ve kirli olduğunu, klozet ve lavaboların kırıldığını belirledi. Bazı banyolardan odalara su sızdığı, oda ve banyolardaki bazı lambaların çalışmadığı, bazı ünitelerin pencerelerinde ise cam bulunmadığı rapora yansıdı.
TİHEK, banyo ve tuvaletlerin acilen onarılmasını, su sızıntılarının önlenmesini, çalışmayan lambaların değiştirilmesini ve pencerelere cam takılmasını istedi. Bozuk çamaşır makinelerinin de tamir edilmesi tavsiye edildi.
Bir yılda 566 odaya kapatma cezası
Rapora göre kurumda son bir yılda toplam 1.805 disiplin cezası verildi. Bunların 566’sını odaya kapatma, 450’sini bazı etkinliklere katılmaktan alıkoyma, 421’ini ise ziyaretlerin kapalı şekilde yaptırılması oluşturdu.
Diğer cezalar arasında harcamaların sınırlandırılması ve teşvik esaslı ayrıcalıkların geri alınması da yer aldı. Heyet, ziyaret sırasında bazı çocukların odaya kapatma cezası aldığını gördü. Görüşmelerde, çocukların kavgalara karışmaları nedeniyle geçici olarak odalarında tutulduğu bilgisi verildi.
Kurum yönetimi, son bir yılda kötü söz, kötü muamele ve darp iddialarına ilişkin 15 şikâyetin incelendiğini ve disiplin soruşturması açılmasına yer olmadığına karar verildiğini bildirdi. Benzer nitelikteki üç şikâyete ilişkin soruşturmaların ise sürdüğü belirtildi.
Ziyaret sırasında görüşülen mahpuslar, personelin işkence veya kötü muamele kapsamında değerlendirilebilecek bir davranışta bulunmadığını ifade etti.
Kuruma kabuldeki aramalar konusunda ise farklı anlatımlar rapora girdi. Bazı mahpuslar yalnızca iç çamaşırları kalacak şekilde arandıklarını ve kendilerine önlük verilmediğini söylerken, bazıları aramada önlük kullanıldığını belirtti. Heyet, arama alanında tek kullanımlık önlük ve eldiven bulunduğunu kaydetti.
İntihar riski ve kendine zarar verme nedeniyle altı vaka toplantısı
Raporda, intihar ve kendine zarar verme davranışı gösteren mahpuslar için altı ayrı vaka toplantısı yapıldığı belirtildi. Ancak kaç çocuğun bu davranışları gösterdiği, intihar girişimi yaşanıp yaşanmadığı veya vakaların sonuçları açıklanmadı.
Üç psikoloğun görev yaptığı kurumda, görüşülen mahpuslar psikologlara erişimde sorun yaşamadıklarını söyledi. İlaçların düzenli verildiği, revir ve hastane sevkleri konusunda da sorun bildirilmediği kaydedildi..
TİHEK: Kalabalıklaşma giderilsin, sosyal hizmet uzmanı görevlendirilsin
TİHEK, Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğüne kapasite aşımının giderilmesini, yeterli sayıda infaz ve koruma memuru ile sosyal hizmet uzmanı görevlendirilmesini tavsiye etti.
Heyet, yemeklerin miktarını ve çeşitliliğini yeterli bulmakla birlikte menülerin diyetisyen kontrolünden geçmediğini belirledi. Yemek listelerinin diyetisyen tarafından hazırlanması veya denetlenmesi istendi.
Bazı çocukların kurum kuralları ve hakları hakkında yeterince bilgilendirilmediklerini söylemesi üzerine, kuruma kabulde ayrıntılı bilgilendirme yapılması ve hükümlü-tutuklu el kitapçığının dağıtılması da önerildi.