HALE GÖNÜLTAŞ
İçişleri Bakanlığı'nın Terörden Arananlar Listesi'nde turuncu kategoride bulunan Sinan Doğanalp'in Somali'deki IŞİD yapılanması içinde faaliyet yürüttüğü ortaya çıktı. 1997 doğumlu Doğanalp, Bitlis'in Güroymak ilçesi nüfusuna kayıtlı. Emniyet terörle mücadele birimleri tarafından IŞİD’e dair hazırlanan bir raporda, Doğanalp'in Türkiye'deki örgüt mensuplarına eylem talimatı verdiği ve militanların Somali'ye geçişlerini organize ettiği belirtildi. Aynı raporda, Ahlak ve Sünnet Dergisi çevresinin Mozambik'te "cihat köyü" kurulmasına yönelik faaliyet yürüttüğü bilgisine de yer verildi.
Somali yolundaki Türkiye vatandaşları
Emniyetin terörle mücadele birimleri tarafından hazırlanan raporda, turuncu kategoride aranan Sinan Doğanalp'in IŞİD'in Somali yapılanması (ISS – Islamic State Somalia) içinde bulunduğunun tespit edildiği belirtildi. Raporda Doğanalp’in Türkiye’de irtibat halinde olduğu örgüt mensuplarına “saldırı/eylem yapma” talimatı verdiği ifade edildi. Türkiye'deki örgüt mensuplarına Türkiye'den ayrılarak Somali'ye ulaşmaları ve örgüt saflarına katılmaları yönünde talimat verdiğinin belirtildiği raporda, “Bu talimatlar doğrultusunda hareket eden İ.C.(Ağrı) ve E.S.(Batman) Somali bölgesine gitme hazırlığındayken yakalanmışlardır” bilgisine yer verildi.
Somali’de iki Türk vatandaşı yakalandı
Raporda, Somali’de örgütün varlık gösterdiği Puntland bölgesinde 2025 yılında yakalanan iki Türkiye Cumhuriyeti vatandaşına da dikkat çekildi. Puntland güvenlik birimleri, son iki yıldır bölgede örgüte yönelik operasyonlarında, biri Hollanda-Türkiye çifte vatandaşı olmak üzere iki Türk vatandaşının yakalanarak gözaltına alındığını sosyal medya hesaplarından açıkladı. Somali’de Haziran 2025'te yakalanan Hasan Rafet Atar'ın Hollanda ve Türkiye çifte vatandaşı olduğu belirtildi. Rapora göre, daha önce Suriye'de IŞİD saflarında bulunan Atar daha sonra Somali'ye geçti. Putland'da yakalanan ikinci Türkiye vatandaşı Feyzul Haşim Süleyman oldu. Süleyman, IŞİD Suriye yapılanmasının ardından Somali'deki IŞİD yapılanmasına katıldı ve Bari bölgesinde düzenlenen operasyon sırasında Ekim 2025'te yakalandı. Raporda, Somali’de yakalanan iki Türk vatandaşının iade edilip edilmediğine dair bilgiye yer verilmedi.
Resmi makamlara soruldu, yanıt verilmedi
Sorunun yanıtını bulmak için Adalet Bakanlığı’nın yanı sıra Somali Adalet Bakanlığı ile Puntland Güvenlik Teşkilatı’nın ilgili birimlerine iki Türkiye Cumhuriyeti vatandaşının Türkiye'ye iade edilip edilmediği, adli sürecin hangi aşamada olduğu, Türkiye'nin resmî bir iade talebinde bulunup bulunmadığına yönelik elektronik posta ile soru yönelttik, ancak yanıt verilmedi.
IŞİD'in Somali'ye uzanan görünmez güzergâhı
Raporda Türkiye’nin turuncu kategoride aradığı Sinan Doğanalp'ın ya da Puntland'da yakalanan iki Türkiye vatandaşının Somali'ye hangi güzergâh üzerinden ulaştığı bilgisine yer verilmedi. Ancak Birleşmiş Milletler’in son üç yılda yayımladığı raporlar, IŞİD'in sempatizanlarını Somali'ye taşımak için kurduğu uluslararası ağı ayrıntılarıyla ortaya koyuyor. Bu yolculukların tek bir rotası yok. Kimi zaman tarifeli uçaklar, kimi zaman sahte pasaportlar, kimi zaman da insan kaçakçılığı ağları devreye giriyor. Yasal sınır geçişleri ile kaçak güzergâhlar aynı organizasyon içinde birbirini tamamlıyor.
Suriye ve Irak’tan Somali’ye ulaşım Yemen üzerinden
BM Güvenlik Konseyi Analitik Destek ve Yaptırımlar İzleme Ekibi uzmanlarının hazırladığı 22 Temmuz 2024 tarihli raporda dikkat çekilen ana güzergâhlardan biri Etiyopya üzerinden işliyor. IŞİD sempatizanları başkent Addis Ababa'ya ulaşıyor. Buradan kara yoluyla Jigjiga'ya, ardından Somaliland üzerinden Puntland'ın dağlık bölgelerine geçiriliyor. Yolculuğun son duraklarından biri Cal Miskaad Dağları. Birleşmiş Milletler raporlarına göre IŞİD'in Somali'deki kamplarının önemli bölümü Cal Miskaad Dağları’nda bulunuyor. Örgüte yeni katılan militanların kabul edildiği ve ilk eğitimlerini aldığı merkezlerden biri de bu bölge.Bir başka geçiş hattı ise Yemen'den uzanıyor. Rapora göre Suriye ve Irak'tan ayrılan bazı örgüt mensupları önce Yemen'e geçiyor, ardından Aden Körfezi'ni küçük teknelerle aşarak Somali kıyılarına ulaşıyor. Libya da bu ağın önemli halkalarından biri. Birleşmiş Milletler’in 5 Şubat 2026 tarihli raporu, ülkedeki IŞİD bağlantılı hücrelerin, sahte pasaport temin ettiğini, güvenli evler sağladığını ve Afrika'nın farklı bölgelerine geçişleri organize ettiğini ortaya koyuyor.
Neden IŞİD Somali?
Somali, son yıllarda IŞİD'in Afrika'daki en önemli yapılanlarındanbiri haline geldi. Örgüt, Puntland'ın dağlık bölgelerinde eğitim kampları kurdu. Yemen'e yakınlığı, Hint Okyanusu'na erişimi ve zayıf devlet otoritesi nedeniyle ülkeyi radikal yapılar ve finans trafiği açısından stratejik bir merkez haline getirdi.Birleşmiş Milletler raporlarına göre Somali yapılanması artık yalnızca yerel bir kol değil, Afrika'nın farklı ülkeleri arasında insan, para ve lojistik akışını koordine eden bir merkez niteliği taşıyor.
Ahlak ve Sünnet Dergisi çevresinin “cihatçı köyü” kurma girişimi
Emniyetin değerlendirme raporunda öne çıkan ikinci ülke Mozambik. Türkiye'de yürütülen soruşturmalarda ele geçirilen dijital materyaller, örgütün bu ülkedeki yapılanmasına ilişkin bugüne kadar kamuoyuna yansımamış bulgular içeriyor. Rapora göre ele geçirilen dijital materyaller arasında, Ahlak ve Sünnet Dergisi çevresinin Mozambik'te "cihat köyü" kurulmasına yönelik faaliyet yürüttüğüne ilişkin bilgiler yer aldı. Raporda “cihat köyü” girişimlerine yönelik şu bilgilere yer verildi: “Türkiye’den Afrika’nın çeşitli bölgelerindeki terör örgütü saflarına katılım yapmak üzere girişimler olduğuna dair geçmiş dönemlerde tespitler yapılmış, bu durum tahkikat dosyalarına da yansımıştır. 2023’te Diyarbakır merkezli olarak birçok ilimizi kapsar şekilde yapılan operasyonel çalışmalarda, Ahlak ve Sünnet Dergisi adı altındaki yapılanmanın, Mozambik’te bir cihat köyü kurma arayışında olduğu tespit edilmiştir. Yapılan operasyonlarla bu durum düşünce aşamasında kalsa da örgüt mensuplarının düşünce yapılarını küresel seviyeye çektiklerini göstermesi açısından işaret fişeği özelliği taşımaktadır.”