HALE GÖNÜLTAŞ
Ankara, Kuzey Suriye’den Irak’a sevk edilen 166 Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı IŞİD militanını Bağdat yönetiminden talep etti. Talep edilen isimler arasında Suruç Katliamı’nın planlayıcısı, “Ebu Ubeyde” kod adlı İlyas Aydın da yer alıyor.
İade talebi, Ankara ile Bağdat arasında yürürlükte bulunan suçluların iadesi anlaşması çerçevesinde yapıldı. Ancak Bağdat yönetiminin “Irak’ta soykırıma karıştığı ve Irak vatandaşlarının canına kastettiği" bulgusuna ulaşılan 7 Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı IŞİD’liyi kendi yasalarına göre yargılamakta ısrarcı olduğu öğrenildi. Irak’ta idam cezasının bulunması, Türkiye’nin ise Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve idam cezasının kaldırılmasını öngören Altıncı Protokol’e taraf olması nedeniyle, Ankara’nın söz konusu dosyalar üzerinde çalışmasını sürdürdüğü belirtiliyor.
Kısa Dalga’nın diplomatik kaynaklardan edindiği bilgiye göre, Bağdat’taki yüksek güvenlikli cezaevinde tutulan militanların sorgusu, Irak Ulusal Yargı Konseyi’nce kurulan ekip tarafından 9 Şubat 2026’da başladı. Soruşturmanın “Irak’ın taraf olduğu yasal ve insani çerçeve dahilinde, ulusal ve uluslararası standartlara uygun olarak” yürütüldüğü ifade edildi.
Ankara, militanların Türkiye’de işledikleri suçlara ilişkin açılan dosyalarla birlikte istihbari bilgi ve belgeleri Iraklı yetkili makamlarla paylaştı. Irak’taki soruşturma “insanlığa karşı suçlar” ve “soykırım” suçlamaları kapsamında yürütüldü. Bu kapsamda militanların ifadeleri Irak Adli Soruşturma Birimi tarafından çatışma bölgelerinden toplanan suç kayıtları, arşivlenen belgeler ve soykırım kanıtlarıyla karşılaştırıldı.
Irak’ta soruşturma tamamlandı
Soruşturma süreci Nisan ayının ikinci haftasında tamamlandı. Önümüzdeki dönemde Irak mahkemelerinde yargılamanın başlaması bekleniyor. Türkiye'nin, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve idam cezasının kaldırılmasını düzenleyen Altıncı Protokol gereği, idam cezası uygulanan ülkelerde ölümcül suçlardan yargılanan vatandaşlarının iadesini talep etme yükümlülüğü bulunuyor. Bu çerçevede Ankara, son dönemde Irak’taki hapishanelerde bulunan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının iadesini resmen talep etti. Ancak Irak hükümetinin, IŞİD’in Irak’ta gerçekleştirdiği katliamlarda yer aldığı tespit edilen 7 Türkiye Cumhuriyeti vatandaşının iadesine sıcak bakmadığı belirtiliyor. Ankara ile Bağdat arasında bu 7 dosya üzerinde çalışmalarını sürdürdüğü belirtildi.
IŞİD’lilerin iadesi için zamanlama
IŞİD’lilerin Ankara’ya iadesi konusunda net bir takvim bulunmadığı öğrenildi. Dışişleri kaynaklarına göre militanların Türkiye’ye sevki Irak ve ABD’nin de vereceği destekle gizlilik içinde gerçekleştirilecek.
5 bin 700 IŞİD’li Irak’a sevk edildi
Suriye hükümetinin, Suriye Demokratik Güçleri’nden Kuzeydoğu Suriye’nin kontrolünü geri almak amacıyla başlattığı askeri operasyonun ardından, IŞİD’lilerin Irak’a sevki 21 Ocak 2026’da başladı ve 12 Şubat’ta tamamlandı. Aralarında 166 Türkiye Cumhuriyeti vatandaşının da bulunduğu toplam 5 bin 700 IŞİD militanı Irak’taki cezaevlerine nakledildi. Kısa Dalga, Kuzey Suriye’deki hapishanelerden Bağdat’a sevk edilen Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarına ilişkin süreci 23 Şubat’ta kamuoyuna duyurmuştu.
166 Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı Bağdat’ta
1988 İstanbul Fatih doğumlu İlyas Aydın, IŞİD’in dağılma sürecinde Deyrizor’da dönemin Kürt güçleri tarafından yakalanarak Kuzey Suriye’de bir cezaevine konulmuştu. Hakkında kırmızı bülten bulunan Aydın’ın Irak’a sevk edildiği bilgisi, örgütün kapalı iletişim platformlarındaki yazışmalara da yansımıştı.
İzmir Balçova saldırısının firari sanığı
IŞİD’in Türkiye yapılanmasında “Ebu Ubeyde” kod adıyla faaliyet gösteren İlyas Aydın’ın örgütün “İstanbul Emiri” olduğu belirtiliyor. Aydın’ın Türkiye’deki hücre yapılanmalarını denetlediği, militanların radikalleşme süreçlerini yönettiği ve Suriye’deki merkezle koordinasyonu sağladığı öne sürülüyor. 2019’da Suriye Demokratik Güçleri tarafından Deir ez-Zor’da yakalanan Aydın, verdiği demeçlerde 10 Ekim 2015 Ankara Garı katliamı ve Suruç saldırısına ilişkin önemli iddialarda bulunmuştu. Hakkında birden fazla arama ve gözaltı kararı bulunan Aydın’ın dosyaları arasında İzmir Balçova’daki karakola yönelik saldırı da yer alıyor.
Türkiye iade ediyor. Ama hangi hukuka göre?
Türkiye, iki ülke arasındaki anlaşma kapsamında, kendi topraklarında yakalanan üst düzey IŞİD militanlarını Irak’a iade ediyor. Diplomatik kaynaklar, Kısa Dalga'nın yönelttiği “Türkiye, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve söz konusu idam cezasının kaldırılmasını öngören Altıncı Madde’ye tarafken, Türkiye’de yakalanan Iraklı üst düzey IŞİD militanlarını hangi hukuksal gerekçe ile iade ediyor?” sorusunu yanıtsız bıraktı.
Türkiye’nin Irak’a iade ettiği son isimlerden biri, “Abu Zeyd” kod adlı Bashar Hattab Ghazal Al Sumaidai. IŞİD’in üst düzey yöneticilerinden biri olarak bilinen Al Sumaidai, 2022’de Türkiye’de yakalanmış, yakalanması Cumhurbaşkanı Erdoğan tarafından kamuoyuna açıklanmıştı.
Iraklı IŞİD üyesi Bağdat’a iade edildi
Türkiye’de örgüt yöneticiliğinden yargılanan Al Sumaidai, 17 yıl hapis cezasına çarptırıldı. 2024 yılı sonunda ise Irak’ın talebi üzerine Bağdat’tan gelen güvenlik görevlilerine teslim edildi. Al Sumaidai Bağdat’a götürüldü. Irak’ta idam cezası bulunması nedeniyle Al Sumaidai ve diğer IŞİD militanlarının akıbetine ilişkin net bir bilgi bulunmuyor.