Ankara ile Şam IŞİD bağlantılı kadınlar için masada

HALE GÖNÜLTAŞ

ANKARA - Türkiye vatandaşı kadın ve çocukların, Suriye’nin kuzeydoğusunda IŞİD bağlantılı isimlerin tutulduğu Roj Kampı’ndan çıkarılması için kritik süreç başladı. Ankara ile Şam arasında yürütülen temaslar somut bir takvime bağlanırken, sahada kimlik tespiti, geçmiş sorgulamaları ve güvenlik odaklı yeni bir tarama süreci eş zamanlı olarak devreye alındı. Suriye’nin Derik kenti yakınlarında bulunan Roj Kampı’nda yeni bir eşik aşılıyor. Ankara ile Şam arasında sürdürülen görüşmelerde, Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (BMMYK) Türkiye Temsilcisi Angela Li Rosi’nin de zaman zaman temaslara katıldığı belirtiliyor.

Görüşmelerin ana hedefi, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı kadın ve çocukların kamptan çıkarılarak Türkiye’ye getirilmesi. Geri dönüşler için sonbahar ayları hedefleniyor.

BM gözetiminde üçlü trafik

Birleşmiş Milletler’in tavsiyesi, Şam yönetimi ve Ankara’nın onayıyla, insani yardım faaliyetlerinin Antakya merkezli Antakya Rum Ortodoks Kilisesi’ne bağlı, Suriye’de temsilcilikleri bulunan GOPA adlı kuruluşa verilmesi kararlaştırıldı.

Radikal yapılara kapı kapatıldı

Daha önce “insani yardım” adı altında faaliyet gösteren ancak kadınların kamplardan kaçırılmasında rol oynadığı bilinen Türkiye merkezli radikal İslamcı yapıların kampa girişi yasaklandı. Bu adım, sahadaki kontrolün tek elde toplanması açısından kritik bir eşik olarak değerlendiriliyor.

Geçmiş mercek altında

Kampta bulunan tüm kadınlardan geçen hafta yeniden parmak izi alındı. Süreç kapsamında, aralarında travma mağdurlarıyla çalışma deneyimi bulunan sekiz psikolog, kadınlarla bire bir görüşmelere başladı.

GOPA kaynaklarının verdiği bilgiye göre, bu görüşmelerde kadınların örgüte katılım süreçleri, birlikte oldukları erkekler, çocuk sayıları ve çocukların babalarının tabiiyeti gibi başlıklar detaylı şekilde kayıt altına alınıyor.

Kampın güvenliği ve denetimi ise büyük ölçüde Kürtlerden oluşan Özerk Yönetim’e bağlı Rojava Asayiş güçleri tarafından sağlanıyor.

GOPA çalışanı kadınlar sahada

Roj Kampı’nda IŞİD bağlantılı kadınlarla doğrudan temas kuran GOPA personelinin tamamı kadınlardan oluşuyor. GOPA, Antakya ve tüm Ortadoks Patrikhanelerinin yardım kolu olarak biliniyor. Antakya’da da şubesi bulunan GOPA, Suriye genelinde 14 bölgede insani yardım faaliyetleri yürütüyor. GOPA, gıda temini, barınma koşullarının iyileştirilmesi, kadın ve çocuklara psikososyal destek sağlanması, şiddetin önlenmesi ve derinlemesine mülakatların yürütülmesi gibi başlıklarda sahada aktif rol alıyor.

Sahada görev yapan kadın personelin her birinin en az bir yabancı dile (Arapça, Türkçe, İngilizce, Farsça ya da Rusça) hâkim olduğu belirtiliyor. GOPA kaynaklarının verdiği bilgiye göre, kampta görev yapan ekip içinde travma alanında deneyimli sekiz psikolog aktif olarak çalışıyor.

Hikayeleri yeniden dinlenmeye başlandı

El Roj kampında geçen hafta başlatılan yeni bir çalışma başlatıldı. Yeni çalışma ile kadınların kimliklerinin netleştirilmesi ve yaşam hikâyelerinin bir kez daha kayıt altına alınması hedefleniyor. Tüm süreç GOPA ekipleri tarafından yürütülüyor. Bu kapsamda kadınların parmak izleri yeniden alınırken; örgüte katılım süreçleri, aile yapıları ve çocuklarına ilişkin detaylı sorular yöneltiliyor. Bu bilgiler de BM’nin yanı sıra Türkiye ve Şam birimlerine işletiliyor.

Erkek personel izinli giriyor

GOPA bünyesindeki erkek personel ise yalnızca “izinli ve sınırlı” şekilde, insani yardım malzemelerinin kampa ulaştırılması, dağıtılması, çadırların yenilenmesi ve altyapı sorunlarının giderilmesi gibi teknik işler için kampa giriş yapabiliyor.

42 ülkeden yüzlerce kadın ve çocuk

GOPA kaynaklarının verdiği bilgiye göre, El Roj Kampı’nda aralarında Türkiye’nin de bulunduğu 42 ülkeden toplam 730 kadın ve kız çocuğu ile 12 yaş altı erkek çocuklar bulunuyor. Bu grubun içinde yaklaşık 120 Türkiye Cumhuriyeti vatandaşının olduğu tahmin ediliyor.

Tahta evler yapılması da gündemde

Ankara, Şam ve BMMYK arasında yürütülen müzakerelerde, kadınların Türkiye’ye geri getirilmesi için sonbahar ayları hedefleniyor. Ancak sahadaki hazırlıklar yalnızca geri dönüş senaryosuna göre şekillenmiyor. GOPA kaynaklarının verdiği bilgiye göre, iade sürecinin gerçekleşmemesi ihtimaline karşı kampta kalanlar için tahta evler (bungolov) inşa edilmesi planlanıyor. Bu planın hayata geçmesi halinde, çatışma ortamında doğan ve kamp koşullarında büyüyen çocukların ilk kez çadır dışında, kapalı ve daha korunaklı bir mekânda yaşamaları öngörülüyor.

Parmak izleri alındı, hikâyeler kayda geçti

Kısa Dalga 30 Ocak tarihinde Türkiye Roj Kampı’nda kalan kadınları Türkiye’ye getirmek için diplomatik faaliyet yürüttüğünü kamuoyuna duyurdu. Haberde, Türkiye güvenlik güçlerinin geçen Ağustos ayında Al Hol ve Al Roj kamplarında kalan Türkiye vatandaşı kadınlarla bire bir görüşmeler yaptığını, fotoğraflarının çekilip parmak izlerinin alındığını ve IŞİD’e katılım süreçlerine dair anlatımlarının kayda geçirildiğini duyurmuştuk.

Sahadaki bu temaslar yalnızca kimlik tespitiyle sınırlı kalmadı; kadınların yaşadıkları ve örgüte nasıl katıldıkları da dinlenerek dosyalara girdi.

Ankara’nın, kamplarda bulunan Türkiye vatandaşı kadınları ülkeye getirme konusunda istekli olduğu ve bu yönde diplomatik temaslarını sürdürdüğü belirtiliyor.

El Hol boşaldı, dönüş başladı: IŞİD’li kadınlar Türkiye yolunda

Türkiye, Al Hol ve Roj’daki vatandaşlarını alıyor: Rehabilitasyon ve yargılama planı