Nükleer dengede boşluk - Kenya'da filmin zaferi - Müzakereden tehdide...

Nükleer silahların denetimsiz kaldığı bir uluslararası sistem…
Dört yıldır süren bir savaşta yeniden konuşulan diplomasi…
Müzakere masasında oturulurken aynı anda sürdürülen tehdit dili…
Ve tüm bunların yanında, siyasetin karanlık dosyaları, sosyal medyanın gölgesi ve Avrupa’da derinleşen toplumsal krizler…

Hazırsanız, dünya turumuza başlayalım.

Podcasti dinlemek için tıklayınız

➡️ ABD - RUSYA | Nükleer dengede boşluk

ABD ile Rusya arasında stratejik nükleer silahları sınırlayan New START Anlaşması resmen sona erdi. Bu gelişmeyle birlikte, iki ülke arasındaki son bağlayıcı denetim ve doğrulama mekanizması da ortadan kalkmış oldu.

• Anlaşmanın sona ermesi, küresel ölçekte yeni bir silahlanma yarışının başlayabileceği yönündeki endişeleri artırdı. Birleşmiş Milletler ve silahsızlanma uzmanları, denetimsiz bir ortamda yanlış hesaplama riskinin hızla arttığı uyarısında bulunuyor.
• Anlaşmanın sona ermesi özellikle Avrupa açısından kritik. Çünkü nükleer silahların konuşlandırılması ve modernizasyonu, NATO–Rusya hattındaki askeri dengeyi doğrudan etkiliyor.
• Dünya genelindeki nükleer savaş başlıklarının toplam sayısı, 1986'daki 70 binler seviyesinden 2025'te yaklaşık 12 bin adede geriledi. Ancak ABD ve Rusya silahlarını modernize ederken, Çin de son on yılda cephaneliğini iki kattan fazla artırdı. Trump geçen yıl, Çin'in de silah kontrolüne dahil olmasını istediğini söylemişti.
• Trump, ABD ve Rusya'nın yeni nükleer silahlar üretmesine kuşkuyla yaklaştığını belirterek, "Eğer bir gün nükleer silahlara ihtiyaç duyarsak, bu çok üzücü bir gün olur. Bu muhtemelen yok oluş olur" diye konuşmuştu. (DW Türkçe)

➡️ UKRAYNA - RUSYA | Masada diploması, sahada gerilim

Rusya ile Ukrayna arasında dört yıldır süren savaşta, diplomasi yeniden gündeme geldi. ABD, Rusya ve Ukrayna arasında yapılan üçlü görüşmelerin ilk turu, Birleşik Arap Emirlikleri’nin başkenti Abu Dabi’de gerçekleştirildi.

• Görüşmelerin ardından 314 asker takası yapıldı. Tarafların önümüzdeki haftalarda ABD’de yeniden bir araya gelmesi bekleniyor.
• Müzakerelerin Abu Dabi’de yapılması dikkat çekiyor. Uzmanlara göre BAE, ABD ve Rusya ile aynı anda temas kurabilen nadir aktörlerden biri olması ve görece tarafsız konumu nedeniyle tercih edildi. Ancak sahadaki askeri tablo, diplomatik ilerlemenin önünde ciddi engeller bulunduğunu gösteriyor.
• Ukrayna Cumhurbaşkanı Zelenskiy, ABD’nin taraflardan haziran ayına kadar bir çerçeve anlaşma beklediğini açıkladı.
• Görüşmelerin merkezinde ise Ukrayna’nın doğusundaki Donbas bölgesi yer alıyor. Zelenskiy’nin ifadesiyle, “Her şey toprakla ilgili.”
• Moskova, Ukrayna’nın bölgeden tamamen çekilmesini isterken; Kiev, çatışmanın dondurulması seçeneğini gündeme getiriyor ancak toprak tavizini reddediyor.
• Washington’ın masadaki önerilerinden biri ise Donbas’ın serbest ticaret bölgesine dönüştürülmesi karşılığında Ukrayna’ya güvenlik garantileri sağlanması. Bu öneri, bazı çevrelerde Ukrayna’nın fiili olarak bölünmesi riskini barındırdığı gerekçesiyle eleştiriliyor.

➡️ İRAN - ABD | Müzakere var, tehdit dili sürüyor

ABD ile İran arasında yükselen gerilim sonrası taraflar Umman’da dolaylı görüşmelere başladı. İlk temaslardan sonra temkinli iyimser mesajlar verilse de, sert açıklamalar eş zamanlı olarak devam ediyor.

• ABD Başkanı Trump görüşmeleri olumlu değerlendirirken, aynı gün İran’ın ticari ortaklarını hedef alan yeni gümrük kararları imzaladı.
  İran ise uranyum zenginleştirmenin vazgeçilmez bir hak olduğunu vurguluyor ve olası bir saldırı halinde bölgedeki ABD üslerinin hedef alınacağını söylüyor.
• Uzmanlara göre bu tablo, müzakere ile baskı politikasının eş zamanlı yürütüldüğü bir dengeye işaret ediyor.

➡️ EPSTEIN DOSYASI | Avrupa’da elit krizi

ABD Adalet Bakanlığı’nın 30 Ocak’ta yayımladığı, Jeffrey Epstein’e ilişkin 3 milyondan fazla ek belge, yalnızca ABD’yi değil Avrupa siyasetini de sarsmış durumda. Belgeler, üst düzey siyasetçiler ve kraliyet çevreleriyle kurulan ilişkileri yeniden gündeme taşıdı.

• İngiltere’de krizin merkezinde, eski Çalışma Bakanı ve eski ABD Büyükelçisi Peter Mandelson bulunuyor. Mandelson’un, ABD yönetimine gizli belgeler sızdırdığı iddia ediliyor. Polis, Mandelson’ın mülklerinde arama yaptı. Başbakan Keir Starmer kamuoyundan özür diledi, Genel Sekreteri Morgan McSweeney, Mandelson'ın atanmasındaki rolü nedeniyle istifa etti.
• Norveç’te eski başbakan Thorbjørn Jagland hakkında Epstein bağlantıları nedeniyle yolsuzluk soruşturması açıldı. Epstein'le yazışmaları çıkan Veliaht Prensesi Mette-Marit kamuoyundan özür diledi. Diplomat Mona Juul ise Ürdün Büyükelçiliği görevinden istifa etti.
• Slovakya Başbakanı Robert Fico'nun Dışişleri ve Ulusal Güvenlik Danışmanı Lajcak'ın da adı belgelerde geçiyor. Görevinden istifa eden Lajcak, "mesajları tekrar okuduktan sonra kendisini "aptal" gibi hissettiğini söyledi.

➡️ AVRUPA'DAN... İngiltere, Almanya, Fransa

İngiltere - AB yakınlaşması

Brexit'in 10. yıldönümü yaklaşıyor. İngiltere, referandumla Avrupa Birliği'nden ayrılmıştı.Yıllarca karşılıklı devam eden sert söylemlerin ardından Londra ve Brüksel arasında bir yakınlaşma başladığı belirtiliyor. Euronews'te yayımlanan makaleye göre ticaret, gümrük ve savunma alanlarında daha derin bir entegrasyona yönelik görüşmeler hız kazanıyor. Londra’nın ekonomik ilişkileri derinleştirme isteği öne çıkarken, Brüksel tarafı temkinli bir iyimserlik sergiliyor. Taraflar arasında geçmişten kalan güvensizlikler sürse de, “kontrollü yakınlaşma” ihtimali artık daha yüksek sesle dile getiriliyor.

Almanya | Refahın görünmeyen yüzü

"Bira ülkesi" olarak bilinen Almanya'da bira satışlarının son 33 yılın en düşük seviyesine geriledi. Satışlar ilk kez sekiz milyar litrenin altına düştü. Bu durum ilk bakışta kültürel bir değişim gibi görünse de, arka planda ekonomik daralmanın izlerini taşıyor. Alman Bira Üreticileri Federasyonu Başkanı, restoran sektöründeki durumun hâlâ endişe verici olduğunu kaydetti.

Almanya'da yaklaşık 13 milyon kişinin yoksulluk riski altında olduğu belirtiliyor. Hans Böckler Vakfı'nın Direktörü Bettina Kohlrausch "Aslında zengin bir ülkede yoksulluğun artması, sosyal devlet kurumlarının açık bir başarısızlığıdır" diyor.

Fransa | Barınma krizi derinleşiyor

Fransa’da yayımlanan bir rapora göre yaklaşık 4,2 milyon kişi kötü barınma koşullarında yaşıyor. Özellikle büyük şehirlerde artan kira fiyatları ve sosyal konut yetersizliği, sorunun temel nedenleri arasında gösteriliyor. Hükümet üzerindeki çözüm baskısı giderek artıyor. Raporda, Fransa'da 350 bin kişinin evsiz olduğu, 2024'te 912 evsizin sokakta yaşamını yitirdiği bilgisine yer verildi.

➡️ MEDYA VE SOSYAL MEDYA | Çocuklar, X'e baskın, TikTok'a uyarı..

Sosyal medya platformları ve dijital içerik düzenlemeleri, geçtiğimiz haftalarda olduğu gibi bu hafta da dünya gündeminin üst sıralarında yer aldı.

- Birçok ülke çocukların sosyal medya kullanımını sınırladırma yönünde adım atıyor. Şu ana kadar Avustralya, İspanya, Fransa, Yunanistan ve Almanya, 15 ve 16 yaş altındaki çocuklara sosyal medya kısıtlamasını gündeme getiren ülkeler arasında yer aldı. Benzer bir düzenleme Türkiye’nin de gündeminde. Bu ulusal girişimler yetki tartışmalarını da beraberinde getirdi. Avrupa Komisyonu, üye ülkelere yaptığı uyarıda, sosyal medya platformlarına getirilecek ek ulusal yükümlülüklerin Brüksel’in yetki alanına girdiğini vurguladı.

- Fransa’da X platformuna polis baskını yaptı. Fransız polisi, çocuklara ait pornografik nitelikteki içeriklerin platformda barındırılmasına iştirak edildiği iddiasını soruşturuyor. Elon Musk ise soruşturmayı “siyasi bir saldırı” olarak nitelendiriyor.

- Çin merkezli TikTok da bağımlılık iddialarıyla gündemde. Avrupa Komisyonu, TikTok’un “sonsuz kaydırma” gibi kullanıcıyı ekrana kilitleyen tasarım özelliklerini yeterince sınırlamadığını tespit etti. Düzenleyicilere göre bu tür tasarımlar, kullanıcıların beynini “otomatik pilota” geçirerek zorlayıcı ve bağımlılık benzeri davranışları teşvik ediyor.(Euronews)

- Geleneksel medya da derin bir krizden geçiyor. ABD’nin en köklü gazetelerinden The Washington Post, 300’den fazla gazeteciyi işten çıkardı. Bu sayı, gazetenin toplam çalışanlarının yaklaşık yüzde 30’una denk geliyor. Toplu işten çıkarmaların ardından gazetenin yayıncısı ve CEO’su Will Lewis istifa etti.

➡️ İKİ SEÇİM, İKİ SONUÇ | Portekiz ve Japonya

- Portekiz’de 8 Şubat’ta yapılan ikinci tur cumhurbaşkanlığı seçiminde Sosyalist Parti’nin adayı Antonio Jose Seguro, oyların yaklaşık yüzde 66’sını alarak açık ara zafer ilan etti. Aşırı sağcı Chega partisinin lideri Andre Ventura yaklaşık yüzde 33,8 oy aldı. Aşırı sağcı Chega partisinin ilk turda elde ettiği yüksek oy oranı , Avrupa genelindeki sağ popülist hareketlerin yükselişine bağlanmıştı. Ancak ikinci turda Ventura’nın mağlup olması, aşırı sağın sınırlarının hâlâ genişletilemediği şeklinde yorumlandı.

- Japonya’da yapılan erken genel seçim, Başbakan Sanae Takaichi liderliğindeki Liberal Demokrat Parti (LDP) için bir zaferle sonuçlandı. Muhafazakar bir siyasetçi olan Takaichi seçim kampanyasında savunma harcamalarını artırma, göç kurallarını sertleştirme ve Japonya'nın pasifist anayasasını revize etme sözü vermişti. (BBC Türkçe)

KISA... KISA...

• ABD Başkanı Trump’ın sosyal medyada paylaştığı ve eski Başkan Barack Obama ile eşi Michelle Obama’yı maymun olarak tasvir eden paylaşım tepkilerin ardından silindi. Trump, "Sadece ilk kısmına baktım, tamamını görmedim" diyerek özür dilemeyi reddetti.
• Portekiz’de etkili olan Kristin Fırtınası geçen hafta en az beş kişinin ölümüne yol açmıştı. Leonardo Fırtınası ise çarşamba günü bir kişinin daha hayatını kaybetmesine neden oldu. İber Yarımadası’nı etkisi altına alan Marta Fırtınası’nın yol açtığı şiddetli yağışlar Portekiz’de bir kişi daha hayatını kaybetti. Bölge, haftalardır etkili olan aşırı hava olaylarıyla mücadele ediyor. (Euronews)
• Kenya'da yasaklanan ve iki genç kızın aşk hikayesini anlatan Rafiki filminin yasağı kaldırıldı. Kenya'daki bir mahkeme 2018'deki yasağın anayasaya aykırı olduğuna karar verdi. Film, Cannes Film Festivali'ne seçilen ilk Kenya filmi oldu. Eşcinselliğin suç sayıldığı Kenya dışında dünya çapında sinemalarda gösterime girdi.
• Güney Kore merkezli kripto para borsası Bithumb, teknik bir hata nedeniyle müşterilerine yanlışlıkla 40 milyar dolardan fazla değerinde Bitcoin gönderdi. Olay, yüzlerce kullanıcıyı kısa süreliğine milyonlarca dolarlık servetin sahibi haline getirdi. Bithumb yaptığı açıklamada hatanın kısa sürede fark edildiğini ve yanlış gönderilen tokenların neredeyse tamamının geri alındığını duyurdu.
• İtalya’nın Milano-Cortina ortaklığında düzenlenen 2026 Kış Olimpiyatları’nın açılış töreni, cuma akşamı görkemli görüntülere sahne oldu. Tören sırasında İsrail Olimpiyat takımı yuhalandı. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in stadyumun dev ekranında görünmesi de protestolara neden oldu. Milano'da geniş çaplı protesto gösterileri de düzenlendi. Aktivistler ve öğrenciler, ABD Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza Kurumu’nun (ICE) varlığını protesto etti.
• ABD Başkanı Trump yönetiminin yeni kararıyla ESTA başvurularında sosyal medya hesapları, son 10 yıllık elektronik posta adresleri ve aile bilgileri zorunlu hale geliyor. Turistler, son beş yıla ait sosyal medya hesaplarını sunmakla" yükümlü tutuluyor. Bu kapsamın içine X, Facebook veya Instagram gibi platformlardaki kullanıcı hesapları giriyor. Ayrıca aile bireylerinin doğum tarihleri, adresleri ve telefon numaraları gibi detaylı bilgilerin de talep edildiği belirtiliyor.

Haftaya görüşmek üzere hoşça kalın...