IŞİD'İN GÖLGESİNDE YENİ SURİYE-3: Roj’da bazı Uygur kadınlar çocuklarıyla Türkiye’ye gelmek istiyor

HALE GÖNÜLTAŞ | Roj Kampı’nda görüştüğüm bazı Uygur kadınlar, Çin’e gönderilmekten korkuyor ve çocuklarıyla Türkiye’ye gelmek istiyor. Bağoz’da yaralandığını anlatan kadınlardan biri, Suriye’ye geçmeden önce üç yıl Türkiye’de yaşamış, ilk çocuğunu da burada doğurmuş.

·

HALE GÖNÜLTAŞ

Çadırda görüştüğüm Uygur kadın güçlükle ayakta duruyordu ama oturmak istemedi. Bacağını neden kullanamadığını sorduğumda önce kaza geçirdiğini söyledi. Sonra IŞİD’in Suriye’de elinde tuttuğu son yer olan Bağoz’da yakalandığını anlattı. Çatışmaya katılıp katılmadığını sordum. “Evet, çatışmada yaralandım, sonra zaten esir düştüm. Esir düştüğümde de yaralıydım” dedi.

Çin’in Sincan Uygur Özerk Bölgesi’nden geldiğini, Çin vatandaşlığının iptal edildiğini söyledi. Çin’e gönderilirse kendisinin de çocuklarının da güvende olmayacağını düşünüyordu. Kamptan çıkmasına izin verilirse Suriye’de yaşamayı düşünüp düşünmeyeceğini sordum. Türkiye’de geçirdiği yılları anlattı. 2010’da ikamet izni aldıklarını, ilk çocuğunu Türkiye’de doğurduğunu söyledi.

“Suriye’ye hicrete gelmeden önce de üç yıl Türkiye’de yaşadığımız için çok alıştım. Kendimi orada çok rahat hissediyorum. Benim memleketim. Türkiye’ye dönmek ve orada yaşamak isterim” dedi.

img-2584

Türkiye'ye gitme taleplerini Mazlum-Der’e ilettiler

Konuşurken yanımıza başka Uygur kadınlar geldi. Kendilerini “Türkistanlı” diye tanıttılar. Bazıları 2011’den önce Türkiye’ye geldiklerini, “daimi oturum izni” aldıklarını ve Türkiye’den Suriye’ye geçtiklerini anlattı. Türkiye’de hâlâ ikamet izniyle yaşayan Uygurlar olduğunu söylediler. Çocuklarıyla birlikte Türkiye’ye kabul edileceklerine inanıyorlardı.

Türk makamlarının bu istekten haberi olup olmadığını sordum. Taleplerini aracılar üzerinden Mazlum-Der’e ilettiklerini söylediler. Kadınların anlattığına göre dernek, talebi Türkiye’deki güvenlik makamlarına ileteceğini söylemiş.

Kampta kaç Uygur kadın olduğunu sorduğumda 50’e yakın dediler. Kaç çocuk olduğunu bilmiyorlardı. Kamp yönetimi, bu bilgileri özel saydığı için Uygur ve Afganistan kökenli kadınların sayısını vermedi.

"Kampta oldu"

Çadırda görüştüğüm beş kadından ikisi ellerini ya da kollarını kullanmakta zorlanıyordu. Nedenini sordum.

“Kampta oldu” dedi. Bağoz’da yakalandığını bildiğimi söyledim. Çatışma sırasında Bağoz’da bulunduğunu ve kendini korumak için de silah kullandığını anlattı.

img-2588

Kamp dışına çıkmanın bedeli

Görüştüğüm Afganistan kökenli kadınlar da çocuklarıyla Türkiye’ye gitmek istiyordu. Taliban yönetimi, geçim sıkıntısı ve ülkedeki yaşam koşulları nedeniyle Afganistan’a dönmek istemediklerini söylediler. Türkiye kendilerini kabul etmezse Suriye’de yaşamayı düşüneceklerdi.

Kampta kalan kadınlara Roj’dan ayrılanları sordum. El Hol’de olduğu gibi Roj’da da bazı kadınların çocuklarıyla birlikte kaçakçılar aracılığıyla kamptan çıktığını anlattılar. Saha çalışmama başlamamdan iki gün önce bir Rus kadının üç çocuğuyla bu yolla kamptan çıkarıldığını söylediler. Kamp yöneticisi Hükmiye İbrahim’e olayı sordum. Haberi olmadığını, kamptaki karışıklık yüzünden bir süredir sayım yapmadıklarını söyledi.

Yerel kaynaklara göre kaçakçılara ödenen ücret kişi başına 30 bin dolara kadar çıkıyor. Bir kadının çocuklarıyla birlikte sınıra götürülmesi için 40 bin dolardan fazla istenebiliyor. Kaynaklar, yol boyunca barınma, yiyecek ve suyun da bu ücrete dâhil olduğunu söyledi.

hale-gonultas-1

Roj'dan zırhlı araçla çıkış

O sabah Afganistan kökenli kadınlarla görüşmemi bitirip Türkiye vatandaşı kadınlarla konuşmak için çadırların arasına döndüm. Güvenliğim için iki kadın Asayiş görevlisi yanımdaydı. Türk vatandaşı kadınlarla ayaküstü konuştuk. Konuşma devam ederken kadın asayiş görevlisi kolumdan tutup, kulağıma eğildi, “Hemen kamptan çıkmamız gerekiyor” dedi.

Görüşmeyi bitirmek için biraz daha kalmak istedim. Yaklaşık on dakika daha konuştuk. Sonra Suriye İç Güvenlik Biriminden oldukları belirtilen iki asker kollarımdan tuttu. Yüksek sesle Kürtçe konuşuyorlardı. Çeviriye yardım eden Azad’a döndüm.

“Hadi, hemen çıkman gerekiyor” dedi.

Kampa getirilen zırhlı araca bindirildim. Araçta Azad, kamp güvenliğine içeriden bir ihbar geldiğini söyledi. Azad’ın aktardığına göre bir grup kadın, seslerini dünya kamuoyuna duyurmak için beni bir çadırda alıkoymayı planlıyordu. Araçtan inip idare binasına geçtik. Hükmiye İbrahim bahçede bekliyordu. Çok kaygılandığını, kadınlar beni çadırda alıkoysaydı oradan çıkarmalarının imkânsız olacağını söyledi. Bir süre idare binasında oturduk. İbrahim’e iyi olduğumu söyledim. Güvenliğimi artık sağlayamayacaklarını söyledi.

“Kampa girmenize artık izin veremem.”

Kaynak: Haber Merkezi

Abone Ol

İyi gazetecilik posta kutunda!
Güncel haberler, haftalık ekonomi bülteni ve Pazar derginiz Plus’ı email olarak almak için abone olun.