Gazeteci Fehim Taştekin: Rusya İdlib’de baskıyı artıracak

Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin arasında dün Soçi’de gerçekleşen görüşmeye değinen gazeteci Fehim Taştekin, Türkiye-ABD ve Türkiye-Rusya ilişkilerini ele aldığı yazısında Türkiye’nin iki büyük gücü birbirine karşı kullanarak stratejik avantajlar yakalama taktikleri nedeniyle her iki muhatabın masasında biriken yüklerin büyüklüğünden bahsetti.

Görüşmeye Dışişleri ve Savunma bakanlarının katılmadığına dikkat çeken Taştekin, görüşmede Erdoğan’ın elinin çok zayıf olduğuna vurgu yaptı.

Taştekin, “Soçi’den bir muhtıra çıkmadı mı? Ne şaşırtıcı!” başlıklı yazısında özetle şu ifadelere yer verdi:

“Muhattabın çaresizliğini stratejik kazanımlara çevirmek”

“Erdoğan elini o kadar zayıflatarak gitti ki Putin muhtemelen dostane ve hasmane uyarılarda bulunma gereği bile duymadı. Ona düşen muhatabının çaresizliğini stratejik kazanımlara çevirmek.

Amerikalılarla bozuşarak kapısına gelmiş bir liderle diyaloğu uzatmanın soğukkanlı Rus diplomasisinde yeri olmalı. Sorunlar baki olsa da. Bu esneklik aradaki sorunlarla ilgili Rusların sürekli alttan alacağı ya da üzerine soğuk su içecekleri anlamına gelmiyor.

Tam bu noktada Peskov’un Türkiye ile Ukrayna arasındaki askeri işbirliğinin Rusya için önemli olup olmadığı sorusuna ‘Çok önemlidir. Rahatsızlık duyuyoruz. Ukrayna'da iç çatışma var, bu silahları Ukrayna'nın sivillere karşı kullanmasını arzu etmeyiz’ dediğini de ekleyelim.

“Dışişleri ve Savunma bakanları yoktu”

Peskov görüşme öncesi ‘İkili ilişkilerin başlamasından bu yana en kapsamlı gündem olacak’ diyerek öylesine bir çerçeve çizdi ki Soçi buluşmasının 5-6 saatten az sürmeyeceğini sandık. Bir de en büyük diplomasi olayında dışişleri bakanları yoktu. Savunma bakanlarının olmaması da bu tür bir görüşmenin tabiatına aykırı.

Erdoğan baş başa olmasını istemişti. Mütercimler olmadan görüşmek de isterdi ama mümkünatı yok. Çeviriyle birlikte görüşme 2 saat 45 dakika sürdü. Ortak basın toplantısı da düzenlenmedi. Öngörülmediği söylendi. Belli ki hazırlık görüşmelerinde gündemdeki mühim konulardan birinde el sıkışmayı mümkün kılacak ilerleme olmadı. Zaten Peskov da herhangi bir anlaşma ya da belgenin imzalanmayacağını söyleyerek beklentiyi aşağı çekti. Beklentiyi yükselten Erdoğan’dı.

“Doğalgaz pazarlığı nasıl gitti?”

Peki bu zaman zarfında doğalgaz pazarlığı nasıl gitti? En uygun koşullarda yapılmamış pazarlık zemheriye 5 kala nasıl gidebilir ki!

Suriye’de tarafların çatışan pozisyonlarında bir değişiklik oldu mu? Erdoğan Suriye konusu sorulunca Putin’le önemli bir karara varacaklarını söylemişti. O karara ne oldu? İdlib’de mutabakatların gereğini yerine getirme konusunda Erdoğan’ın inadı kırıldı mı? Bütün bahisler Putin’in 5 Mart 2020 Moskova Mutabakat Muhtırası’nın gereği olarak M-4 yolunun açılması konusunda Erdoğan’ı bunaltacağı ve istediğini alacağı öngörüsü üzerineydi. Sonuç? Sahayı izleyerek göreceğiz. 

S-400’ün ikinci paketi konuşuldu mu? Erdoğan’ın savunmada ortak üretim fikrine Putin ne dedi? Ruslar birincisine eyvallah, ikincisine bakarız diyor. Ama Biden’e kızgın olsa da Erdoğan’ın yaptırım tehdidine meydan okuyacak kadar ayakları sabit değil.

Libya’dan milisleri çekme konusunda Berlin 2 Konferansı’nda sağlanan sözlü mutabakatın üzerine konulacak yeni bir şey var mı?

Karabağ ateşkesi uyarınca Nahçıvan koridorunun açılması için Rusya inisiyatif alacak mı? Altılı platform önerisine ne oldu? Erdoğan, Rusya’nın Kafkasya’da yeniden oyun kurucu olmasını sağladı, Putin de bunun tadını çıkartıyor. Kafkasya hamuru daha çok su kaldırır.

“Bir ilerleme sağlansaydı…”

Çetrefilli konulardan herhangi biriyle ilgili ilerleme sağlansaydı müjde ve zafer havasından geçilmezdi. 

Erdoğan Twitter hesabından ‘Verimli bir görüşme gerçekleştirerek Soçi’den ayrıldık’ derken Putin de konuğunu uğurlarken ‘Görüşme çok yararlı ve kapsamlıydı, temasta kalmaya devam edeceğiz’ demekle yetindi.

“Erdoğan on binlerce cihatçının İslami emirlik oyunu oynamasına imkân veren askeri stratejiyi sonsuza kadar sürdüremez”

İlişkilerin seyriyle ilgili barometre Suriye. İdlib bir süredir Türk-Rus ilişkilerinde gerilimler tavan yaptığında hesabın kesildiği yer. Soçi hazırlıkları sürerken Rusya, Erdoğan’ın elimine etme sözü verdiği İdlib’deki örgütleri bombalamakla yetinmeyip Afrin ve Fırat’ın doğusunda Türkiye destekli grupların bulunduğu mevzileri vurdu. Soçi’de yeni bir uzlaşma ya da rızalaşma çıkmasa da Rusya, İdlib’de baskıyı artıracaktır. Muhtemelen ilk etapta hedef M-4 yolunun temizlenmesi olacaktır.

Erdoğan on binlerce cihatçının İslami emirlik oyunu oynamasına imkân veren askeri stratejiyi sonsuza kadar sürdüremez. Suriye krizine etki eden çevresel koşullar hızla değişiyor. Erdoğan da Rusya ile tersleştiğinde durumun kontrolden çıkacağını biliyor.”