ABD - İran anlaşması ne kadar yakın?

Kısa Dalga - ABD ve İran'ın 28 Şubat'tan İran'a saldırmasıyla başlayan savaşta 8 Nisan'da ateşkes ilan edilmiş, ABD ve İran arasında dolaylı görüşmeler devam etmişti. Bu süreçte 'kırılgan' olarak nitelendirilen ateşkes defalarca ihlal edilirken, karşılıklı sert açıklamalar yapıldı, öte yandan da diplomatik girişimler devam etti.

ABD ve İran arasında geçen haftadan beri yakın zamanda bir anlaşma olacağına dair işaretler geldi. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, savaşı sona erdirmek üzere ABD ile yapılacak bir anlaşma konusunda "hiç bu kadar yakın olmamıştı" ifadesini kullandı. BBC Türkçe'nin haberine göre müzakerelerde arabuluculuk yapan Pakistan Başbakanı Şehbaz Şerif, Arakçi'nin açıklamasına katılarak, "barış anlaşmasının üzerinde mutabık kalınan nihai metnine ulaşıldı ve Pakistan bir sonraki adımları kesinleştirmek için her iki tarafla da yakın işbirliği içinde çalışıyor" dedi.

ABD Başkanı Donald Trump, Arakçi'nin açıklamasını paylaştı. Arakçi, açıklamasında medyadan anlaşmanın içeriği hakkında spekülasyon yapmamasını da istemişti. Trump, İran ile yapılacak anlaşmanın yarın imzalanmasının planlandığını belirterek, anlaşmanın imzalanmasının ardından Hürmüz Boğazı'nın tüm gemilere açılacağını öne sürdü.

'Hürmüz herkese açık olacak'

Trump, paylaşımında şu ifadelere yer verdi: "Barack Hussein Obama'nın İran ile yaptığı anlaşma, JCPOA, İran'ın altı yıl önce sahip olacağı ve çok daha önce kullanmış olacağı bir nükleer silaha giden kolay, güzel ve sorunsuz bir yoldu. Benim İran ile yaptığım anlaşma ise bunun tam tersidir; nükleer silaha karşı bir duvardır. Aslında artık nükleer silah istemiyorlar ve satın alma, geliştirme ya da başka herhangi bir yöntemle de sahip olmayacaklar.

Anlaşmanın yarın imzalanması planlanıyor ve imzalanmasının hemen ardından Hürmüz Boğazı herkese açık olacak. İran ile ilişkilerimiz, önceki yönetimlerin sahip olduğundan çok daha farklı ve çok daha iyi bir noktadadır. Obama'nın onlara yaptığı, içinde 1,7 milyar dolar nakit paranın da bulunduğu yüz milyarlarca dolarlık ödemelerin aksine, bu anlaşmada hiçbir para el değiştirmeyecek.

'Umarım sorunsuz sonuçlanır'

Uygun zamanda, ortam tamamen sakinleştiğinde, güçlü B-2 bombardıman uçaklarımız ve onların üstün pilotları sayesinde granit dağların derinliklerine gömülü nükleer kalıntılara ulaşacak, bunları aşağı indirip yok edeceğiz; ister İran'da ister ABD'de olsun. İran ve tüm Orta Doğu ile uzun yıllar çalışmayı dört gözle bekliyoruz.

Umarım bu süreç hızlı, kolay ve sorunsuz şekilde sonuçlanır. Eğer sonuçlanmazsa, elimizde nihai alternatif var ve umarım ona bir daha başvurmak zorunda kalmayız. Bu konuya gösterdiğiniz ilgi için teşekkür ederim."

İran basını: Teknik ve hukuki inceleme sürüyor

İran basınının müzakere heyetine yakın bilgili bir kaynağa dayandırdığı haberinde, "Tahran yönetiminin ABD ile olası bir mutabakat zaptına ilişkin değerlendirmelerini sürdürdüğü" aktarıldı. Haberde, "söz konusu mutabakat zaptının siyasi, hukuki ve teknik boyutlarının halen incelendiği, bu nedenle nihai kararın henüz verilmediği" belirtildi.

İran'daki eleştiriler

İran Meclisi'nin muhafazakar milletvekillerinden Mahmud Nebeviyan, mutabakat zaptında Hürmüz Boğazı'nın ücretsiz şekilde acil ve kısıtlama olmadan açılması ve uranyumun seyreltilmesine ilişkin maddelerin yer aldığını belirterek, buna karşın İran'a yönelik yaptırımların kaldırılması, dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması ve İran'ın 300 milyar dolarlık fondan yararlanması konularında belirsizlikler bulunduğunu ifade etmişti.

Nebeviyan, mutabakat metnine ilişkin değerlendirmesinde, "Acaba bu metin ulusal çıkarları sağlıyor mu?" demişti. Tahran'daki İbni Sina Meydanı'nda toplanan bir grup İranlı da ABD ile yürütülen görüşmelere karşı gösteri düzenlemişti. Gösteride İran Meclisi Başkanı ve Müzakere Heyeti Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ile İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi aleyhine sloganlar atılmıştı.

İran'ın Dini Lideri lideri Mücteba Hamaney, "Milli birlik, büyük şeytan karşısındaki galibiyetin en önemli unsurlarından birisidir" açıklaması yaptı. Hamaney, başta siyasetçiler olmak üzere herkesin toplumsal birliğe zarar verecek girişimlerden ve siyasi çekişmelerden kaçınması gerektiğini belirtti.

Donald Trump: İran'a yönelik bu gece planlanan saldırıları iptal ettim

Anlaşma taslağı: ABD yaptırımları kalkacak, İran'ın füze programı gündeme alınmayacak

İran: Anlaşma konusunda henüz nihai sonuca ulaşılmadı

ABD, İran'a saldırdı; Hürmüz Boğazı kapatıldı