Orta Doğu'da son durum: Trump'ın tehdidi, İran'ın resti, 45 günlük ateşkes iddiası

Kısa Dalga - ABD ile İran arasında düşürülen F-15E savaş uçağının ardından başlayan gerilim karşılıklı açıklamalar ve sahadan gelen farklı bilgilerle giderek tırmanıyor. İran tarafı ABD’nin kurtarma girişiminin başarısız olduğunu öne sürerken ABD yönetimi operasyonun başarıyla tamamlandığını duyurdu. BBC, New York Times ve Wall Street Journal gibi uluslararası kaynaklara yansıyan bilgiler ise yaşananların daha karmaşık bir tabloya işaret ettiğini gösteriyor.

"ABD kendi askerini bombaladı"

İran Silahlı Kuvvetleri adına konuşan Hatemül Enbiya Merkez Karargahı Sözcüsü Albay İbrahim Zülfikari, ABD’nin kayıp pilotu kurtarmak için başlattığı operasyonun başarısız olduğunu öne sürdü.

İran basınına yansıyan açıklamalarında Zülfikari, “ABD uçakları İran hava savunması tarafından düşürüldü ve ABD kendi askerlerini bombaladı” ifadelerini kullandı. Aynı açıklamada ABD Başkanı Donald Trump’ın operasyonun başarıyla tamamlandığı yönündeki sözlerini de reddeden Zülfikari, “ABD Başkanı zor durumda. ABD ordusunun aldığı bu yenilgi, propaganda çabaları ile telafi edilemez” dedi. Bu iddialar İran resmi kaynakları ve yerel basına dayanıyor.

"Pilot sağ kurtarıldı"

Washington cephesinde ise tamamen farklı bir tablo çiziliyor. ABD yönetimi söz konusu kurtarma operasyonunun başarıyla sonuçlandığını ve kayıp pilotun sağ olarak kurtarıldığını duyurdu.

BBC’nin haberine göre ABD Başkanı Donald Trump, operasyonu “ezici hava hâkimiyeti ve üstünlüğünün kanıtı” olarak nitelendirdi. Ancak BBC aynı haberinde daha temkinli bir değerlendirme yaparak son günlerde yaşanan uçak kayıpları ve çatışmaların, İran’ın hava savunma kapasitesinin hâlâ ciddi bir tehdit oluşturduğunu gösterdiğini aktardı.

"Nakliye uçağı imha edildi"

Operasyonun detaylarına ilişkin bilgiler ise Amerikan basınında geniş yer buldu. The New York Times ve Wall Street Journal’ın askeri kaynaklara dayandırdığı haberlere göre, kurtarma operasyonu oldukça karmaşık bir yapıda gerçekleştirildi. CIA’in yanıltma taktikleri kullandığı, elit birlik Navy SEAL Team 6’un operasyona katıldığı ve yüzlerce personelin görev aldığı aktarıldı. Aynı haberlerde operasyon sırasında iki adet yüksek maliyetli nakliye uçağının arızalanarak imha edildiği bilgisi yer aldı. New York Times, bu operasyonu “ABD özel operasyon tarihinin en karmaşık ve zorlu görevlerinden biri” olarak tanımladı.

Trump'tan altyapı tehdidi

Sahadaki askeri gelişmelerin yanı sıra siyasi söylemler de giderek sertleşiyor. ABD Başkanı Donald Trump İran’a yönelik tehditlerini açık şekilde dile getirerek, “Eğer hızlıca bir anlaşmaya varmazlarsa her şeyi havaya uçurmayı ve petrolü ele geçirmeyi düşünüyorum. Ülkenin dört bir yanındaki köprülerin ve enerji santrallerinin yerle bir edildiğini göreceksiniz” dedi. Trump ayrıca İran’daki protestolarla ilgili olarak, “Onlara çok fazla silah gönderdik. Silahları Kürtler üzerinden yolladık ancak Kürtlerin bu silahları kendilerine sakladığını düşünüyorum” ifadelerini kullandı.

İran'dan BM'ye çağrı

İran tarafı ise bu tehditlere sert karşılık verdi. İran Cumhurbaşkanı Birinci Yardımcısı Muhammed Rıza Arif, Trump’ın açıklamalarına yanıt olarak, “Başkalarını tehdit etme bahanesiyle kendi halkının refahını feda eden herkes hala ‘Taş Devri’nde kalmış demektir” dedi. İranlı yetkililer ayrıca ABD’nin sivil altyapıyı hedef alan söylemlerinin uluslararası hukuka aykırı olduğunu savunarak Birleşmiş Milletler’e (BM) çağrıda bulundu.

"Hürmüz Boğazı artık asla eski düzene dönmeyecek"

Krizin merkezinde yer alan Hürmüz Boğazı ile ilgili gelişmeler de dikkat çekiyor. İran Devrim Muhafızları Deniz Kuvvetleri tarafından yapılan açıklamada, “Hürmüz Boğazı artık asla eski düzene dönmeyecek özellikle ABD ve İsrail için” denildi. İran Meclisi’nde ise boğazdan geçişlere ücret getirilmesini ve bazı ülkelere kısıtlamalar uygulanmasını öngören bir yasa tasarısının gündeme geldiği bildirildi. İranlı yetkililer boğazın gelecekte farklı bir statüye kavuşabileceğini ifade ediyor. Bu bilgiler İran resmi açıklamalarına dayanıyor.

"Babu’l Mendeb Boğazı’nın da kapatılabilir"

Gerilim sadece Hürmüz Boğazı ile sınırlı değil. İran liderliğine yakın isimlerden Ali Ekber Velayeti, ABD’nin olası saldırılarını sürdürmesi halinde Babu’l Mendeb Boğazı’nın da kapatılabileceğini belirtti. Velayeti, “Enerji akışının ve küresel ticaretin tek bir hareketle sekteye uğratılabileceğini yakında anlayacaklar” diyerek küresel ticaret açısından kritik bir uyarıda bulundu.

Bu arada İran medyasına yansıyan haberlere göre, son 24 saat içinde 15 geminin Hürmüz Boğazı’ndan geçtiği ancak deniz trafiğinin savaş öncesine kıyasla hâlâ yüzde 90 civarında daha düşük olduğu belirtildi.

45 günlük ateşkes iddiası

Axios haber platformunun haberine göre ABD, İran ve bölgesel arabulucular 45 günlük bir ateşkes sağlanmasına ilişkin girişimlerini sürdürüyor. Müzakerelerin Türkiye, Mısır ve Pakistanlı arabulucular üzerinden ve ABD Başkanı Donald Trump'ın Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi arasındaki mesajlaşmalar aracılığıyla sürdüğü iddia edildi.

ABD'de savaşın maliyeti tartışılıyor

ABD iç siyasetinde ise savaşın maliyetine yönelik tartışmalar dikkat çekiyor. The Independent ve Time dergisinin haberlerine göre, Beyaz Saray Genel Sekreteri Susie Wiles’ın Donald Trump ile yaptığı özel görüşmede savaşın ekonomik ve siyasi sonuçlarının açık şekilde ortaya konduğu iddia edildi. Haberlere göre artan benzin fiyatları, düşen borsa ve kamuoyu desteğindeki gerileme Trump’ın söyleminde yumuşamaya yol açmış olabilir. Bu bilgiler söz konusu medya kuruluşlarının haberlerine dayanıyor.

Fidan'ın diploması trafiği

Bölgesel diplomasi trafiği de hız kazanmış durumda. Türkiye Dışişleri Bakanlığı kaynaklarına göre Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Şam’da Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara ve Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski ile bir araya geldi. Görüşmelerde Suriye’nin yeniden inşası, bölgesel güvenlik konuları ve İran-ABD geriliminin etkileri ele alındı.

İran'da 37 gündür internet kesik

Öte yandan savaşın sivil etkileri de giderek daha görünür hale geliyor. Londra merkezli internet izleme kuruluşu NetBlocks’un verilerine göre İran’da 37 gündür süren internet kesintisi, bir ülkede kaydedilen en uzun ulusal çaplı internet kesintisi olarak değerlendiriliyor.