ABD-İran savaşında son durum: Tahran'dan nükleer teklife ret, İsrail’den yeni tehdit

Kısa Dalga- ABD ile İran arasında aylardır süren nükleer gerilimde diplomatik temaslar bir kez daha sonuçsuz kaldı. Taraflar arasında yürütülen müzakerelerde karşılıklı şartlar konusunda uzlaşma sağlanamazken Washington ve Tahran’dan peş peşe gelen sert açıklamalar bölgedeki tansiyonu yeniden yükseltti.

İran, ABD ile yürütülen nükleer müzakerelerde Washington’ın temel taleplerini büyük ölçüde reddeden yeni bir teklif sundu. The Wall Street Journal’ın haberine göre Tahran yönetimi uranyum zenginleştirme faaliyetlerini 20 yıl boyunca durdurma talebini kabul etmezken nükleer tesislerin tamamen kapatılması ve sökülmesine de karşı çıktı. Haberde, İran’ın yanıtında ABD’nin talep ettiği şekilde nükleer programın geleceği ve mevcut zenginleştirilmiş uranyum stokuna ilişkin net ön taahhütlerin yer almadığı belirtildi.

İran buna karşılık çatışmaların sona ermesi ve ABD yaptırımlarının kaldırılması durumunda Hürmüz Boğazı’nı ticari gemi trafiğine kademeli olarak yeniden açmayı teklif etti. Teklif kapsamında nükleer konuların 30 gün içinde yeniden müzakere edilmesi, zenginleştirilmiş uranyumun bir kısmının seyreltilmesi ve kalan bölümünün üçüncü bir ülkeye gönderilmesi önerildi. Tahran ayrıca, görüşmelerin başarısız olması veya ABD’nin anlaşmadan yeniden çekilmesi halinde yurtdışına gönderilecek uranyumun iadesine yönelik garanti talep etti.

Netanyahu: "İran'ın tesisi ortadan kaldırılmalı"

Öte yandan Binyamin Netanyahu, ABD ve İsrail’in İran’a karşı yürüttüğü operasyonların hedefleri arasında Tahran’ın nükleer altyapısını ortadan kaldırmak, füze kapasitesini yok etmek ve “vekil güç ağlarının” yeniden yapılanmasını engellemek olduğunu söyledi. CBS News'e konuşan Netanyahu, İran’ın nükleer kapasitesinin tamamen ortadan kaldırılmadığını belirterek “Hâlâ ortadan kaldırılması gereken zenginleştirme tesisleri var” dedi.

İran’ın zenginleştirilmiş uranyum stokuna da dikkat çeken Netanyahu, “Bence çok şey başardık. Ancak İran’dan çıkarılması gereken nükleer malzeme hâlâ mevcut olduğu için bu iş bitmedi” ifadelerini kullandı. Netanyahu, olası bir anlaşma durumunda İran’ın zenginleştirilmiş uranyumunun tamamen ortadan kaldırılması gerektiğini savundu.

Askeri seçeneklere ilişkin ayrıntı vermekten kaçınan İsrail Başbakanı, ABD Başkanı Donald Trump ile bu konuda görüş alışverişinde bulunduğunu belirterek, “Askeri yöntemler hakkında konuşmayacağım ancak Başkan Trump bana ‘Oraya girmek istiyorum’ dedi” ifadelerini kullandı. Netanyahu ayrıca İran’ın balistik füze kapasitesi ve bölgedeki vekil güç yapılanmalarının İsrail açısından tehdit oluşturmaya devam ettiğini söyledi.

ABD de teklifi reddetti

Bu gelişmeler sürerken BBC Türkçe'nin aktardığına göre Trump, olası barış görüşmeleri için hazırlanan 14 maddelik taslak öneriye İran’ın sunduğu karşı teklifi reddetti. İran tarafı özellikle nükleer program gibi başlıkların müzakerelerin dışında tutulmasını talep etti. Yarı resmi Tasnim Haber Ajansı, Tahran’ın yanıtının Pakistan’ın arabuluculuğuyla iletildiğini duyurdu. İran’ın teklifinde çatışmaların tüm cephelerde derhal sona erdirilmesi, ABD’nin deniz ablukasını kaldırması ve İran’a yönelik yeni saldırılar düzenlenmeyeceğine dair güvence verilmesi gibi maddelerin yer aldığı belirtildi.

Trump ise Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda İran’dan gelen yanıtı “kesinlikle kabul edilemez” olarak değerlendirdi. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan da 10 Mayıs’ta yaptığı açıklamada doğrudan tekliften söz etmese de, “Düşman karşısında asla geri adım atmayacağız” mesajı verdi.

Buna karşılık Axios'un haberine göre Trump yönetiminin hazırladığı 14 maddelik planda İran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini durdurması, yaptırımların kaldırılması ve Hürmüz Boğazı’ndan serbest geçişin yeniden sağlanması gibi başlıklar yer aldı. Mayıs ayının ilk haftasında Trump, savaşın kısa sürede sona ereceğini savunmuş, 6 Mayıs’ta ise anlaşma sağlanmaması halinde İran’ı bombardımanla tehdit etmişti. İran yönetimi ise bu açıklamalara karşı sert uyarılarını sürdürdü.