Af Örgütü: Savaş, açlık ve baskılar... Devletler, çocuk haklarında sınıfta kaldı

Kısa Dalga - Uluslararası Af Örgütü, 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı'nda yayımladığı "Dünyada İnsan Haklarının Durumu Raporu" ile çocuk hakları konusundaki küresel tabloyu gözler önüne serdi. 144 ülkedeki ihlallerin belgelendiği rapor, çocukların savaş, açlık ve eğitimden mahrumiyet gibi sorunlarla boğuştuğunu ortaya koydu.

Uluslararası Af Örgütü Türkiye Direktörü Ruhat Sena Akşener, raporun bulgularını değerlendirirken, "Rapordaki verilerin ortaya koyduğu sonuç net: Dünya devletleri, çocukları koruma konusunda sınıfta kaldı! Dünyadaki güçlü devletler, kontrol, cezasızlık ve kâr amacıyla doğrudan insan haklarının ve uluslararası kural esaslı düzenin temellerine saldırırken, bütün bunlardan en çok da çocuklar etkileniyor" ifadelerini kullandı.

Akşener, tüm devletleri ve uluslararası toplumu, çocuk haklarını korumaya ve saldırgan dünya düzenine karşı durmaya çağırdı.

Gazze'de hayatını kaybedenlerin yüzde 60'ı çocuklar, kadınlar ve yaşlılar

Raporda öne çıkan bazı çarpıcı veriler şöyle:

-Filistin: 2025 yılında İsrail'in Gazze'deki saldırılarında hayatını kaybeden 26 bin 791 Filistinlinin yüzde 60'ını çocuklar, kadınlar ve yaşlılar oluşturdu. İsrail ordusu Gazze'deki tüm üniversite ve liseleri imha etti, okulların çoğu sığınak olarak kullanıldıktan sonra hedef alındı. Temmuz 2025'te 13 bin çocuk akut yetersiz beslenme nedeniyle hastaneye kaldırıldı.

-Afganistan: Çocukların yüzde 90'ı gıda yoksulluğu yaşarken, 4 milyon çocuk yetersiz beslendi. Taliban'ın kararnameleri çocuk evliliklerini artırdı ve kız çocukların yüzde 78'inin okula gitmesi yasaklandı.

-Kamerun: Kuzeybatı ve Güneybatı bölgelerinde 14 binden fazla okul kapatıldı. Bu durum, 3 milyondan fazla çocuğun eğitimini aksatırken, çocukların devlet dışı silahlı gruplara katılma riskini artırdı.

-Amerika Birleşik Devletleri: Silahlı şiddet, ABD'li çocuklar ve gençler arasında birincil ölüm nedeni olmayı sürdürdü. 2025 yılında 233 okul saldırısı kayıtlara geçti. ABD'nin Yemen'e yardım fonlarını kesmesi, çocuklara yönelik hayat kurtarıcı tıbbi tedavilerin ve koruma hizmetlerinin sona ermesine yol açtı.

-Myanmar: Hava saldırıları okulları ve köyleri hedef aldı. "paramotorlu" saldırılarda çocuklar da dahil onlarca kişi hayatını kaybetti.

-Rusya: Göçmen çocukların okullara kaydı için zorunlu dil sınavları ve yasal giriş belgesi şartı getirildi. Bu uygulamalar birçok çocuğun eğitim sisteminden dışlanmasına neden oldu.

-İran: Kız çocukları için yasal evlilik yaşı 13 olarak devam etti. Etnik azınlıklar eğitime erişimde ayrımcılığa maruz kaldı.

-Kuzey Kore: Okullar ısınma ve ders kitaplarından yoksundu. Engelli çocuklar eğitimde sistemsel dışlanma yaşadı.

-Çekya ve Slovakya: Roman çocuklar okullarda ırk ayrımcılığına maruz bırakılmaya devam etti. Çekya Kasım ayında ayrımcılığı sonlandırmak için yeni tedbirler yürürlüğe koydu.

-Fransa ve Avusturya: Müslüman kadınlara ve kız çocuklara yönelik ayrımcılık devam etti. Fransa'da spor müsabakalarında dini kıyafetleri yasaklayan yasa teklifi görüşülürken, Avusturya 14 yaş altı kız çocukların okullarda başörtüsü takmasını yasakladı.

-El Salvador ve Haiti: Bütçe kesintileri ve şiddet olayları eğitim hakkını olumsuz etkiledi. El Salvador'da öğrenci kayıtları 25 bin kişi azalırken, Haiti'de 741 binden fazla çocuk eğitimden mahrum kaldı.

-İklim Krizi: Dünya genelinde 18 binden fazla fosil yakıt altyapı sahasının 5 km çevresinde yaşayan en az 2 milyar kişi, ciddi sağlık riskleriyle karşı karşıya. Bu kişilerin 520 milyondan fazlasının çocuk olduğu tahmin ediliyor.

-Dijital Ortam: Avustralya 16 yaşından küçük çocukların sosyal medya kullanmasını yasakladı, Malezya da benzer bir plan açıkladı.