Almanya'da iktidara yaklaşan AfD, Neonazilere ne kadar yakın?
Almanya'da oylarını giderek artıran ve bir sonraki seçimde iktidarı hedefleyen AfD, aşırı sağcıların çekim merkezi hâline geldi. Peki AfD'nin Neonazi yapılara bağı var mı?

HANS PFEIFER
Almanya için Alternatif (AfD) partisinin son seçimlerde elde ettiği başarılar, partiyi Almanya'da hükümete gelmeye giderek daha fazla yaklaştırdı.
Saksonya-Anhalt eyaletinde Eylül 2026'daki eyalet seçimlerinde açık ara en güçlü siyasi güç hâline gelen parti, şimdi geleceğin eyalet başbakanını çıkarmak istiyor. AfD, 2029 yılında seçimlerde Eş Genel Başkan Alice Weidel'i Almanya'nın bir sonraki başbakanı yapmayı amaçlıyor.
Alman kamu yayıncısı ZDF'in 13 Kasım'da sonuçlarını açıkladığı "Politbaromater" adlı kamuoyu araştırmasına göre, AfD oyların yüzde 28'ini alabilir. Buna karşın iktidar ortağı Hristiyan Birlik partilerinin (CDU/CSU) oy oranı AfD'nin hayli gerisinde, yüzde 22 olarak görünüyor. Koalisyon ortaklarından Sosyal Demokrat Parti'nin (SPD) oyu ise yüzde 13 olarak ölçüldü.
Aşırı sağcı partinin yükselişi beraberinde önemli bir soruyu getiriyor:
İç istihbarattan sorumlu Anayasayı Koruma Teşkilatı tarafından "şüpheli aşırı sağcı vaka" olarak değerlendirilen, bazı eyaletlerde de "kesin olarak aşırı sağcı" kabul edilen AfD tam olarak hangi siyasi fikirleri savunuyor? Neonazi görüşlere ne kadar yakınlar?
"AfD'de faşist bir hareket olma yönünde eğilimler var"
Birçok siyaset bilimci, AfD'nin kurulduğu 2013'ten bu yana radikalleştiğini düşünüyor. Düsseldorf Uygulamalı Bilimler Üniversitesi'nden aşırı sağ araştırmacısı Fabian Virchow, DW'ye değerlendirmesinde, "AfD'ye partinin bütünü açısından bakıldığında, aşırı sağcı bir parti olduğunu ve aynı zamanda faşist bir hareket olma yönünde eğilimler taşıdığını da söyleyebiliriz" diyor.
Virchow, faşist hareketlerden yalnızca klasik parti faaliyetleri yürüten örgütleri kastetmiyor. Ona göre bu tür hareketler, sokak aktivizmi ve güçlü duygusal söylemler yoluyla toplumun geniş kesimlerini, yüzyıllardır var olduğu ileri sürülen, etnik açıdan homojen bir Alman halk topluluğu fikrinin etrafında toplamaya çalışıyor.
Virchow, AfD içinde birbirinden farklı ve zaman zaman birbiriyle çelişen stratejiler ve akımlar bulunduğunu da belirtiyor. Örneğin Alice Weidel devletin mümkün olduğunca küçük tutulmasını savunan bir çizgiye daha yakın. Partinin en güçlü isimlerinden Thüringen Eyalet Teşkilatı Başkanı aşırı sağcı Björn Höcke gibi isimler ise etnik açıdan homojen bir halktan oluşan güçlü bir devlet hedefliyor.

Görüş ayrılıklarının yanı sıra Virchow, AfD içinde aşırı sağcı görüşlerin "normalleştiğini" gözlemlediklerini belirtiyor ve bunun partiyi Neonazi çevreler açısından cazip hale getirdiğini söylüyor:
"Bugün birçok kişi, AfD ile birlikte etnik milliyetçi ve radikal sağ düşünceler için de daha geniş bir hareket alanı bulunduğunu düşünüyor."
Bu gözlemi, sonuçları önceki hafta açıklanan ve alanında önemli çalışmalardan biri olan Leipzig Otoriterlik Araştırması'nın sonuçları da destekliyor. Almanya'daki aşırı sağcı eğilimleri uzun yıllardır izleyen araştırma, bu alanda en çok atıf yapılan çalışmalardan biri.
Araştırmayı hazırlayan uzmanlar, Alman toplumunda aşırı sağcı görüşlerin arttığını, buna nasyonal sosyalizm ideolojisinin yaygınlaşmasının da dahil olduğunu belirtti. Araştırmanın en dikkat çekici sonuçlarından biri de güçlü ve oturmuş bir aşırı sağ dünya görüşüne sahip kişilerin yaklaşık üçte ikisinin AfD'ye oy vereceğini söylemesi.
Aynı araştırmaya göre AfD, Almanya'daki daha eski aşırı sağ partilerin başaramadığı bir şeyi de başararak "antidemokratik görüşlere sahip seçmenlerin büyük bölümünü kendi çatısı altında ve etrafında toplamayı" başardı.
AfD içindeki neonazi bağlantısı iddiaları
Anketlerde geleneksel partileri geride bırakan AfD, son zamanlarda sık sık neonazi bağlantılarıyla da manşetlere taşınıyor. Bu yıl çok sayıda AfD siyasetçisi veya çalışanı, Neonazi örgütlerle ilişki içinde olmakla suçlandı.
Almanya'da Ağustos 2026'da güvenlik birimleri 15 kişiye yönelik geniş çaplı bir operasyon düzenlemiş, bu kişilerin yasaklı "Artgemeinschaft" adlı oluşumun faaliyetleri içinde yer aldıkları iddia edilmişti.
Artgemeinschaft, Almanya'da 2023 yılında yasaklanana kadar Neonazi hareketin en büyük ve etkili örgütlerinden biri olarak kabul ediliyordu.
Operasyonun siyasi açıdan en çarpıcı yönü de şüphelilerden ikisinin Saksonya-Anhalt Eyalet Parlamentosu'nda AfD'den seçilmiş milletvekilleri olması. İki siyasetçinin avukatları suçlamaları reddetti.
Bu arada Welt gazetesi AfD'nin eyalet meclisi grubunda çalışan dört kişinin de yine daha önce yasaklanan "Heimattreue Deutsche Jugend" (HDJ) adlı örgütün eski üyeleri olduğunu haberleştirdi.
Türkçe'ye "Vatansever Alman Gençliği" olarak çevrilebilecek HDJ, nasyonal sosyalist ırk öğretisini esas alan ve gençler için paramiliter nitelikte kamplar düzenleyen bir Neonazi gençlik yapılanmasıydı.
Söz konusu iki eski HDJ'li bugün, Almanya çapında bir ilki başarıp İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra seçilen aşırı sağcı ilk eyalet başbakanı olma yolundaki AfD'li siyasetçi Ulrich Siegmund'un yakın çalışma ekibinde.

Dikkat çekici bir başka nokta ise hem Artgemeinschaft hem de HDJ adlı yapıların AfD'nin "uyumsuzluk listesinde" bulunması. Parti bu liste ile, kendisini aşırılıkçı örgüt ve oluşumlardan ayırmayı amaçladığını belirtiyor.
Ancak parti ile bu çevreler arasındaki yakın temaslar, bunun sadece kaleme alınmış bir hedef olduğu izlenimini yaratıyor. Zira eğer o liste gerçekten anlamlı olsa, geçmişte bu gruplara üye olmuş kişilerin normal şartlarda AfD'den uzak tutulması gerekir.
Uzak tutulmanın ötesinde, pratikte de bu listenin samimi bir amaç taşımadığı yönünde ipuçları söz konusu. 2020 yılında dönemin AfD Federal Yönetim Kurulu üyesi Andreas Kalbitz, partiye üyelik başvurusunda HDJ üyeliğini bildirmediği gerekçesiyle AfD'den ihraç edilmişti. Spiegel dergisinin haberine göre Kalbitz bugün yeniden AfD için çalışıyor. Saksonya-Anhalt Eyalet Parlamentosu milletvekili ve aynı zamanda parlamento başkan yardımcısı olan Hans-Thomas Tillschneider'in çalışanı olarak görev yapıyor.
AfD ve Nazi geçmişi tartışmaları
AfD'nin nasyonal sosyalizme yakınlığı sorusu partinin 2013'teki kuruluşundan bu yana peşini bırakmıyor.
Kurucularından ve ilk genel başkanı Bernd Lucke, daha ilk yıllarda Almanya'daki demokrasi ve parlamentarizm için "yozlaşmış" anlamına gelen, ancak Nazi döneminde özel bir ideolojik anlam taşıyan "entartet" ifadesini kullanarak tartışma yaratmıştı.
Naziler bu kavramı, ideolojik dünya görüşlerine uymayan sanat ve kültürü aşağılamak için kullanıyordu.
Adolf Hitler yönetimindeki Nazi diktatörlüğü dönemine (1933-1945) yapılan olumlu veya çağrışımsal göndermeler, Almanya'nın İkinci Dünya Savaşı'ndaki sorumluluğu ve Avrupalı Yahudilerin sistematik biçimde kitlesel olarak katledildiği Holokost (Yahudi soykırımı) suçu nedeniyle ülkede siyasi açıdan ağır bir tabu olarak görülüyor. Ancak son yıllarda bu tabunun da sarsılmaya başladığı görülüyor.
AfD üyeleri veya çalışanlarının geçmişte etnik milliyetçi ya da Neonazi örgütlerinde faaliyet gösterdiğinin ortaya çıktığı durumlarda, ilgili kişiler genellikle bu geçmişlerinden veya söz konusu ideolojilerden uzaklaştıklarını açıkladı.
Peki bu açıklamalar ne kadar inandırıcı?
Gerçek adının açıklanmasını istemeyen ve kimliğinin korunması amacıyla DW tarafından "Laura Neumann" adı verilen uzman, aşırı sağ hareketlerden ayrılmak isteyenlere destek veren Sağdan Çıkış Kuzey Birliği (Nordverbund Ausstieg Rechts) adlı kuruluşlar ağında çalışıyor.
"Başarılı bir ayrılış, profesyonel destek eşliğinde yürütülen bir sürecin sonucudur" diyen Neumann, sürecin bireyin kendisiyle yürüttüğü zorlu bir hesaplaşma olduğunun altını çiziyor:
"Bir kişinin aşırı sağ çevreden ayrılması söz konusu olduğunda benim için ilk soru hemen her zaman şudur: Bu kişi geçmişinden nasıl söz ediyor? Gerçekten geçmişiyle hesaplaştı mı?"
Uzmanların tecrübelerine göre, bir kişi aşırı sağ çevrelerin içinde ne kadar uzun süre bulunmuş ve bu yapılara ne kadar derinden kök salmışsa, bu ideolojiden kopması da o kadar zor oluyor.
DW, geçmişte etnik milliyetçi veya Neonazi gruplarda faaliyet gösteren parti üyelerine yaklaşımı konusunda AfD'den görüş istedi, ancak cevap alamadı.
Siyaset bilimci Fabian Virchow'a göre parti ve siyasetçilerin suçlamalar karşısındaki sessizliği, AfD içinde gözlemlediği değişimle örtüşüyor:
"AfD'de artık radikal aşırı sağcı görüşlerden uzaklaşma ihtiyacı görülmüyor bile. Bu da söz konusu normalleşmenin bir parçası."
Virchow'a göre aşırı sağ artık Alman toplumunun merkezine o kadar yaklaşmış durumda ki, ortaya çıkan skandalların kamuoyundaki etkisi büyük ölçüde azalıyor.
ABD ve Rusya itiraz etti: "Katil robotlara" yasak çıkmadı
İki Rus seyir füzesi ve bir İHA Polonya'ya düştü: NATO'dan hava sahası ihlaline tepki
Kaynak: Alıntı: DW
Abone Ol
İyi gazetecilik posta kutunda!
Güncel haberler, haftalık ekonomi bülteni ve Pazar derginiz Plus’ı email olarak almak için abone olun.

