Brezilya’da Lula’dan tarihi geri dönüş: Bolsonaro’yu yenerek dördüncü kez seçildi

Kısa Dalga- Brezilya’da 25 Ekim’de yapılan cumhurbaşkanlığı seçiminin ikinci turunu, İşçi Partisi’nin (PT) adayı Luiz Inácio Lula da Silva kazandı. Brezilya Yüksek Seçim Mahkemesi (TSE), Lula’nın yeniden seçildiğini duyurdu.

BBC’nin aktardığı, oyların yüzde 99,81’inin sayıldığı aşamadaki sonuçlara göre Lula yüzde 51,76, Liberal Parti’nin (PL) adayı Flávio Bolsonaro ise yüzde 48,24 oy aldı. Böylece Lula, ilk turda gerisinde kaldığı rakibini ikinci turda 3,52 puan farkla geçti.

İlk turdaki yenilgiyi üç haftada tersine çevirdi

Eski Cumhurbaşkanı Jair Bolsonaro’nun oğlu Flávio Bolsonaro, 4 Ekim’de yapılan ilk turu yaklaşık yüzde 47 oyla önde tamamlamış, Lula yaklaşık yüzde 45’te kalmıştı. İki aday arasındaki fark 2,2 milyon oyun üzerindeydi.

Lula, üç haftalık ikinci tur kampanyasında bu farkı kapatarak Brezilya’da demokratik dönemin cumhurbaşkanlığı seçimlerinde ilk turu ikinci sırada bitirip ikinci turu kazanan ilk aday oldu.

BBC’nin Brasília muhabiri Ione Wells, sonucu Bolsonaro kampanyası açısından büyük bir sürpriz olarak değerlendirdi. BBC Latin Amerika ve Karayipler Editörü Vanessa Buschschlüter de ilk turdan sonra Lula’nın bu kadar kısa sürede sonucu tersine çevirebileceğine birçok kişinin ihtimal vermediğine dikkat çekti.

Lula, Ocak 2003–Aralık 2010 arasında iki dönem cumhurbaşkanlığı yapmış, 2022 seçiminde Jair Bolsonaro’yu yenerek Ocak 2023’te yeniden göreve gelmişti. Son seçimle birlikte cumhurbaşkanlığını dördüncü kez kazandı.

Sandıklar kapanırken gelen uzatma kararı

Seçim gününe, oy verme süresinin son anda iki saat uzatılması damga vurdu.

Lula’nın kampanyası, toplu taşımada yaşanan aksaklıkların seçmenlerin sandığa ulaşmasını engellediğini belirterek ek süre istedi. São Paulo ve Bahia eyaletindeki Salvador, şikâyetlerin gündeme geldiği yerler arasındaydı.

Bolsonaro’nun kampanyası da São Paulo ve Santa Catarina’nın aralarında bulunduğu bazı eyaletlerde şiddetli yağışların seçmenlerin oy kullanmasını zorlaştırdığını belirterek süre uzatımı talep etti.

Federal Yüksek Mahkeme yargıcı Cristiano Zanin, oy vermenin yerel saatle 17.00 yerine 19.00’a kadar sürmesine karar verdi. Ancak karar duyurulduğunda bazı sandıklarda elektronik oy makineleri kapatılmış, sonuç tutanakları hazırlanmıştı.

Bunun üzerine yapılan ek açıklamada uzatmanın, yalnızca oy verme işleminin henüz tamamlanmadığı sandıklarda uygulanacağı belirtildi. İşlemleri biten sandıklarda ise mevcut sonuçlar geçerli sayıldı.

Latin Amerika’daki sağa yönelişe karşı zafer

Seçim, Brezilya’nın dış politikası ve ABD’yle ilişkileri açısından da önem taşıyordu.

BBC’nin analizine göre Lula’nın zaferi, Latin Amerika’da seçmenlerin iktidarları cezalandırdığı ve sağ adaylara yöneldiği dönemde geldi. Flávio Bolsonaro ise Donald Trump yönetimiyle yakın ilişki kurmayı kampanyasının önemli unsurlarından biri haline getirmişti. Mayıs ayındaki Beyaz Saray görüşmesinde kendisini Washington’ın müttefiki olarak konumlandırmıştı.

Trump, seçim günü kimi desteklediği sorulduğunda Brezilya’daki seçimi izlediğini söylemekle yetindi. Lula’nın kazanması, bölgenin en büyük ekonomisinin yönetiminin solda kalmasını sağladı.

Lula’nın önünde bölünmüş bir ülke ve güçlü sağ muhalefet var

Seçim zaferi, Lula’nın yeni döneminin kolay geçeceği anlamına gelmiyor. Washington Post’un değerlendirmesine göre sağın ağırlık taşıdığı Kongre ve sağcı eyalet yönetimleri, cumhurbaşkanının gündemini uygulamasını zorlaştıracak.

Hayat pahalılığına ilişkin memnuniyetsizlik de yeni dönemin temel sorunları arasında. Lula’nın kampanyasında borçların hafifletilmesi ve sosyal yardımların genişletilmesi öne çıkarken, seçim sonucu derin siyasi kutuplaşmanın sürdüğü bir tablo ortaya koydu.

Bolsonaro’nun oğlu Lula’yı geçti: Brezilya’da seçim ikinci tura kaldı

Latin Amerika: Aşırı sağ neden yükselişte?