İngiltere’de iş arayanların yarısı yapay zeka mülakatından geçti: Utanç verici ve yapay

Kısa Dalga - Birleşik Krallık’ta iş başvuru süreçlerinde yapay zekâ kullanımı hızla yaygınlaşırken, adayların önemli bir bölümü bu uygulamaya tepki gösteriyor. İşe alım platformu Greenhouse tarafından yapılan araştırmaya göre, İngiltere’de iş arayanların yüzde 47’si en az bir kez yapay zekâ ile mülakata katıldı.

The Guardian’ın haberine göre, araştırmaya katılanların yüzde 30’u ise süreçte yapay zekâ kullanılması nedeniyle başvurudan tamamen çekildi.

“Aynaya bakıp kendinle konuşuyorsun”

İngiltere’nin kuzeyinde üniversite öğrencisi olan 21 yaşındaki Thomas, başvurduğu 15 işin 10’unda yapay zeka mülakatına girdiğini belirterek süreci şöyle anlattı:

“Çoğu şirket yüz yüze olmayan mülakatlar yapıyor. Önceden kaydedilmiş bir video soru izliyorsunuz, iki dakika hazırlanıp üç dakika cevap veriyorsunuz. Kamera karşısında konuşmak çok tuhaf. Kimseyi görmüyorsunuz.”

Thomas, deneyimini şu sözlerle özetledi:

“Gerçek gibi hissettirmiyor. Aynaya bakıp kendinle konuşuyormuşsun gibi. Hiçbir insan etkileşimi yok.”

“Utanç verici ve aşağılayıcı”

Cambridge’de yaşayan 44 yaşındaki bilim insanı Susannah ise deneyimini çok daha sert ifadelerle anlattı:

“Tüm süreç utanç vericiydi. Başvuruyu tamamlamak için yapay zeka mülakatını kabul etmek zorundaydım, başka seçeneğim yoktu.”

Yaklaşık 10 dakika süren mülakatta beş soruya ekran karşısında cevap verdiğini belirten Susannah, bir hafta sonra “genel ve yüzeysel” bir geri dönüşle reddedildiğini söyledi:

“Açıkçası mülakatı gerçekten birinin izleyip izlemediğinden bile emin değilim.”

“Gerçek ben bu değilim”

İspanya’da yaşayan 47 yaşındaki pazarlama danışmanı David ise yapay zeka mülakatların özellikle nöroçeşitlilik açısından sorunlu olduğunu vurguladı:

“Madde madde, anahtar kelimelerle konuştum. Oysa gerçek ben böyle konuşmam. İşim gereği önce sorular sorarım, durumu anlamaya çalışırım. Bu sistem buna izin vermiyor.”

David, süreci şöyle tanımladı:

“Tek yönlü bir sistem. İşveren için kolay, aday için çok zorlayıcı. Boş bir ekrana karşı geri sayım altında konuşmak… Bu durumda ortaya çıkan şey gerçek değil.”

“Sözümü bitirmeden kestiler”

İskoçya’da proje yöneticisi olarak çalışan Tom ise yapay zeka mülakat sırasında yaşadığı teknik sorunlara dikkat çekti:

“Cevabıma kısa bir ara verdiğimde sistem konuşmamın bittiğini sandı ve sürekli sözümü keserek bir sonraki soruya geçti.”

Tom, yapay zekânın hâlâ insan iletişiminin inceliklerini yakalayamadığını belirterek şunları söyledi:

“Mülakat iki taraflı bir süreçtir. Sadece işveren sizi değerlendirmez, siz de işvereni değerlendirirsiniz. Bu tamamen ortadan kalkıyor.”

İnsan teması eksikliği öne çıkıyor

Araştırma ve aday deneyimleri, yapay zeka mülakatların özellikle “insan teması” eksikliği nedeniyle eleştirildiğini ortaya koyuyor. Adaylar, beden dili, anlık geri bildirim ve karşılıklı iletişimin yokluğunun süreci yapay ve stresli hale getirdiğini belirtiyor.

Buna karşın bazı adaylar, yoğun başvuru sayıları nedeniyle şirketlerin bu yönteme yönelmesini “anlaşılabilir” buluyor.

Yeni işe alım dönemi mi?

Uzmanlara göre yapay zekâ destekli mülakatlar, işe alım süreçlerini hızlandırsa da aday deneyimi açısından ciddi soru işaretleri barındırıyor. Teknolojinin henüz “tam bir mülakat” yapabilecek seviyede olmadığı görüşü öne çıkarken, birçok aday insan unsurunun korunması gerektiğini vurguluyor.

Türkiye’de de çeşitli yapay zeka uygulamaları işe alım görüşmelerinde giderek yaygınlaşıyor.

Gücün sınır arayışı: Yapay zeka davaları ne anlatıyor?

Yapay zeka üretir, insan var eder