İngiltere’de siyasi deprem: Reform yükseldi, İşçi Partisi kalelerinde çöktü

Kısa Dalga - İngiltere’de yapılan yerel seçimler ülke siyasetinde dengeleri sarstı. İlk sonuçlar, Başbakan Keir Starmer liderliğindeki İşçi Partisi’nin özellikle geleneksel kalelerinde ağır kayıplar yaşadığını ortaya koyarken, Nigel Farage’ın liderliğini yaptığı Reform UK büyük çıkış yaptı. Muhafazakâr Parti ise hem Reform’un yükselişi hem Liberal Demokratların baskısı arasında sıkıştı.

Şimdiye kadar İngiltere’deki 136 belediyeden 50’sinde sonuçlar açıklanırken, 5 bin 36 sandalyenin yaklaşık beşte biri sayıldı. Ortaya çıkan tablo, İngiliz siyasetinde yeni bir parçalanma dönemine işaret ediyor.

İlk sonuçlara göre Reform UK 398 sandalye kazanarak en büyük sıçramayı yapan parti oldu. Muhafazakârlar 256, İşçi Partisi 253, Liberal Demokratlar 249, Yeşiller ise 51 sandalyeye ulaştı.

Starmer: “Kaçıp gitmeyeceğim”

Seçim sonuçlarının ardından en büyük baskı Başbakan Starmer üzerinde oluştu. İşçi Partisi yaklaşık 260 sandalye kaybetti, sekiz belediyenin kontrolünü yitirdi. Hartlepool, Tameside, Redditch ve Tamworth gibi geleneksel İşçi Partisi bölgelerinde Reform UK’in yükselişi dikkat çekti.

Batı Londra’daki konuşmasında Starmer sonuçların “çok ağır” olduğunu kabul etti: “Sonuçlar zor, hem de çok zor. Bunun üzerini örtemeyiz. Sorumluluğu alıyorum.”

Ancak Starmer, parti içinden gelen istifa çağrılarına rağmen görevi bırakmayacağını söyledi. “Kaçıp gitmeyeceğim” mesajı veren Başbakan’ın gelecek hafta partinin yönünü yeniden tanımlayan kapsamlı bir konuşma yapacağı belirtiliyor.

İşçi Partisi yönetimi açısından en sarsıcı ihtimallerden biri ise Galler’de iktidarın kaybedilmesi. Parti, bölgede 27 yıldır kesintisiz iktidardaydı. İskoçya’da ise İşçi Partisi’nin üçüncü sıraya düşebileceği konuşuluyor.

İşçi Partisi içinde kriz büyüyor

Seçim sonuçları, İşçi Partisi içinde liderlik tartışmalarını yeniden alevlendirdi. Partinin eski başkanı ve sol kanadın etkili isimlerinden Ian Lavery, BBC’ye yaptığı açıklamada Starmer’ın istifa etmemesi halinde “partiyi öldürebileceğini” söyledi.

Lavery, sonuçları “tam bir felaket” olarak nitelendirirken, önümüzdeki haftalarda liderlik yarışının başlayabileceğini savundu.

Daha önce John McDonnell gibi isimler de Starmer’ın görevden çekilmesi için takvim açıklaması istemişti. Ancak Başbakanlık Ofisi, bu eleştirilerin daha çok partinin sol kanadından geldiğini vurgulayarak krizi sınırlamaya çalışıyor.

Reform UK: Brexit bölgelerinde büyük sıçrama

Seçimlerin en büyük kazananı açık ara Reform UK oldu. Parti özellikle Brexit’e güçlü destek vermiş Midlands ve kuzey İngiltere bölgelerinde İşçi Partisi’nin geleneksel seçmen tabanına girdi.

Reform UK şu ana kadar yaklaşık 400 sandalye kazandı ve Havering ile Newcastle-under-Lyme belediyelerinin kontrolünü aldı. Nigel Farage sonuçları değerlendirirken “Labour siliniyor” ifadesini kullandı.

Partinin Suffolk, Norfolk ve Essex gibi bölgelerde de büyük sıçrama yapması bekleniyor. Bu durum Muhafazakâr Parti lideri Kemi Badenoch başta olmak üzere birçok üst düzey muhafazakar siyasetçi için alarm anlamına geliyor.

Ancak uzmanlar Reform UK açısından bazı soru işaretlerine de dikkat çekiyor. Seçim uzmanı Peter Kellner’a göre parti geçen yıl yarıştığı bölgelerde sandalyelerin yüzde 41’ini kazanırken bu oran bu yıl yaklaşık yüzde 33 seviyesinde kaldı. Bu da yükselişin zirveye ulaşmış olabileceği yorumlarına yol açtı.

Muhafazakârlar: Londra’da küçük teselli, ülke genelinde kayıp

Muhafazakâr Parti seçimlerde beklediği toparlanmayı gösteremedi. Parti yaklaşık 170 sandalye kaybetti ve Hampshire ile Newcastle-under-Lyme belediyelerini yitirdi.

Özellikle Reform UK’in sağ seçmeni bölmesi muhafazakarlar açısından ciddi tehdit oluşturdu. Güney İngiltere’de ise Liberal Demokratların baskısı arttı.

Bununla birlikte Muhafazakârlar Londra’da sembolik iki önemli başarı elde etti. Westminster belediyesi İşçi Partisi’nden geri alınırken, Wandsworth’ta Labour çoğunluğu sona erdirildi.

Kemi Badenoch sonuçlara rağmen “yenilenme işaretleri” gördüğünü savundu. Parti içinde bazı isimler bu sonuçları 1990’lardaki büyük seçim yenilgilerinin ardından başlayan muhafazakar toparlanmasına benzetmeye çalışıyor.

Liberal Demokratlar “mavi duvarı” hedefliyor

Ed Davey liderliğindeki Liberal Demokratlar karmaşık bir tabloyla karşı karşıya kaldı. Parti yaklaşık 40 sandalye kazandı ve Stockport ile Portsmouth’un kontrolünü aldı.

Ancak Hull belediyesinin kaybedilmesi parti için moral bozucu oldu. Reform UK’in yükselişi burada belediyeyi “kontrolsüz” hale getirdi.

Liberal Demokratlar özellikle güney İngiltere’de Muhafazakârların geleneksel “mavi duvarını” parçalamayı hedefliyor. Hampshire ve Surrey gibi bölgelerde ilerleyen saatlerde daha iyi sonuçlar bekleniyor.

Davey ise seçim gecesinde partisinin “oldukça özgüvenli” olduğunu söyledi.

Yeşiller oy artırdı ama sisteme takıldı

Zack Polanski’nin öne çıkan isimlerinden olduğu Yeşiller Partisi oy oranını artırmasına rağmen bunu büyük sandalye artışına dönüştürmekte zorlandı.

Parti yaklaşık 30 yeni sandalye kazandı ancak özellikle Londra içindeki hedef bölgelerde beklenen sıçrama henüz gerçekleşmedi. Uzmanlar, İngiltere’deki “dar bölge çoğunluk sistemi”nin Yeşillerin büyümesini sınırladığını belirtiyor.

Parti ayrıca son dönemde antisemitizm suçlamaları nedeniyle savunmada kaldı. Parti kaynakları bu tartışmaların seçim kampanyasında seçmen kapılarında karşılarına çıktığını kabul ediyor.

Piyasalar Starmer’ın kalma mesajını olumlu karşıladı

Seçim sonuçlarının ardından İngiliz piyasalarında dikkat çekici bir hareket yaşandı. Starmer’ın görevde kalacağını açıklaması sonrası İngiliz devlet tahvilleri değer kazandı.

30 yıllık tahvil faizleri iki haftanın en düşük seviyesine gerilerken, piyasalarda kısa süreli rahatlama gözlendi. Analistler, yatırımcıların şu aşamada liderlik krizinden ziyade siyasi istikrar mesajını satın aldığını belirtiyor.

İskoçya ve Galler sonuçları bekleniyor

İngiltere’de sayımlar sürerken gözler şimdi İskoçya ve Galler’e çevrildi. Galler’de İşçi Partisi’nin 27 yıllık iktidarını kaybedebileceği konuşulurken, İskoçya’da John Swinney liderliğindeki SNP’nin en büyük parti olması bekleniyor.

İngiliz siyasetinde ortaya çıkan tablo ise şimdiden net: Reform UK’in yükselişi yalnızca Muhafazakârları değil, İşçi Partisi’nin geleneksel işçi sınıfı tabanını da sarsıyor. Bu seçimler, Brexit sonrası dönemde İngiltere’de siyasi haritanın yeniden çizildiğinin en güçlü işaretlerinden biri olarak görülüyor.

KKTC Cumhurbaşkanı Erhürman’ın partisi umutlu: Rumlar ekonomik getiri için federal çözümü kabul edebilir

Jeffrey Epstein'in yazdığı öne sürülen "intihar notu" paylaşıldı