İran: Umman'la anlaşma yakın, ancak bu Hürmüz Boğazı'nı açmak için yeterli değil

Kısa Dalga - İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, İran ve Umman'ın Hürmüz Boğazı üzerinden yeni bir deniz taşımacılığı güzergahı konusunda anlaşmaya "çok yakın" olduğunu bildirdi. Arakçi, ancak bu anlaşmanın boğazın yeniden ulaşıma açılması için tek başına yeterli olmayacağını ifade etti.

İran Ulusal Güvenlik Konseyi Genel Sekreteri Muhammed Bakıer Zülkadr de ABD'nin İran'a yönelik tehditlerinin sona erdirilmesi, saldırıların durdurulması, Lübnan, Filistin, Yemen ve Irak'taki müttefiklerine yönelik saldırıların sonlandırılması, İran'a yönelik abluka ve yaptırımların kaldırılması ile İran'ın dondurulan varlıklarının serbest bırakılması gibi talepleri sıraladı.

İran ile Umman'ı birbirinden ayıran Hürmüz Boğazı'na ilişkin anlaşma, 28 Şubat'ta ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarıyla başlayan savaşın sona erdirilmesine yönelik daha geniş kapsamlı bir anlaşma açısından kritik görülüyor.

"Müzakerelerin olumlu ve yapıcı"

Umman, Hürmüz Boğazı'ndan geçiş yapan gemilere yönelik ve sorumlusunu belirtmediği saldırıları kınadı. Umman Dışişleri Bakanlığı, İran'la boğazdaki deniz taşımacılığına ilişkin düzenlemeler konusunda yürütülen müzakerelerin "olumlu ve yapıcı" olduğunu bildirdi. Bakanlık, tüm tarafların çıkarlarını gözeterek müzakereleri ve sağlanan ilerlemeyi etkileyebilecek eylemlerden kaçınılmasının önemini vurguladı.

Arakçi de Hürmüz Boğazı'ndaki mevcut trafik ayırma düzeninin artık Tahran tarafından kabul edilmediğini belirterek, kalıcı güzergaha ilişkin teknik ve hukuki meseleler çözülene kadar İran'ın Umman'la geçici bir güzergah üzerinde görüştüğünü söyledi.

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan da anlaşmaya varılması için "şu anın en uygun zaman" olduğuna inandığını belirtti. Pezeşkiyan, ülkede "uyum, güç ve birlik" bulunduğunu ve İran'ın savaşta "galip ve güçlü" olarak değerlendirildiğini ifade etti.

"Anlaşma sonrası abluka kaldırılabilir"

ABD yönetimi son haftalarda Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını sağlayacak bir anlaşmanın yakın olduğuna ilişkin açıklamalar yaptı. Ancak İran, görüşmelerin sürdüğü yönündeki açıklamaları daha önce reddetti.

Adının açıklanmasını istemeyen bir ABD'li yetkili, normal petrol trafiğinin yeniden başlaması için İran ile Umman arasında yakında bir anlaşmaya varılmasını beklediklerini söyledi. ABD'li yetkili, ticari gemilerin engelsiz geçişini yeniden sağlayacak anlaşmanın açıklanmasının ardından ABD'nin İran limanlarına yönelik ablukayı kaldıracağını belirtti, ABD'nin atacağı adımların İran'ın taahhütlerini yerine getirmesine bağlı olacağını kaydetti.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) ise mevcut ablukanın başlamasından bu yana insani yardım taşıyan 30'dan fazla geminin geçişine izin verildiğini açıkladı. CENTCOM, ABD güçlerinin 53 gemiyi geri çevirdiğini, iki gemiyi etkisiz hale getirdiğini ve iki gemiye çıktığını bildirdi.

İran'da çatışmaların şubat ayında başlamasından bu yana gıda ve diğer temel ihtiyaçların fiyatlarının hızla arttığı belirtilirken, Pezeşkiyan, temel ürünlerin ithalatında yaşanan sorunlardan ABD'yi sorumlu tuttu.

"ABD, İran'ın koşullarını kabul ettiğinde Hürmüz Boğazı yeniden açılacak"

İran Devrim Muhafızları da Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasının, Washington'ın İran'ın koşullarını kabul etmesine bağlı olduğunu ve bunun İran-Umman müzakereleriyle bağlantılı olmadığını açıkladı.

Devrim Muhafızları sözcüsü Hüseyin Muhibbi, İran'ın Tasnim haber ajansına göre, "ABD, İran'ın koşullarını kabul ettiğinde Hürmüz Boğazı kesinlikle yeniden açılacak" dedi. İran Dışişleri Bakanı Arakçi de boğazın yeniden açılmasının ABD'nin İran'a tazminat ödemesi dahil olmak üzere diğer koşullara bağlı olduğunu belirtti.

Reuters'a konuşan İranlı üst düzey bir kaynak ve iki bölgesel yetkili, İran ile Umman arasında önerilen anlaşmanın, Körfez'e giren gemiler üzerinde Tahran'a kontrol yetkisi verebileceğini bildirdi. Kaynaklar, söz konusu düzenlemenin İran'a yönelik şimdiye kadarki en büyük tavizlerden biri olacağını belirtti. ABD'li yetkililer ise dünyanın en önemli ticaret güzergahlarından biri olan Hürmüz Boğazı'na erişimin İran tarafından kontrol edilmesini kabul etmeyeceklerini defalarca ifade etti.

İran, çatışmaları petrol tankerlerinden geçiş ücreti talep etmesini gerekçelendirmek için kullandı. Bu uygulama ve izni olmadan boğazdan geçmeye çalışan gemilere ateş açılması, küresel deniz taşımacılığını ciddi şekilde aksatırken enerji fiyatlarının yükselmesine ve enflasyonun artmasına yol açtı.

ABD’nin füze stokları eriyor mu? Trump’tan “sızıntı yapanlara uzun hapis” tehdidi

İran: Umman ile Hürmüz Boğazı anlaşması son aşamaya geldi